اران دو روز گذشته تهران، علاوه بر خیابان‌های پایتخت، فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور را هم تحت تأثیر قرار داد. بارندگی کم‌سابقه‌ای که حجم آن در برخی نقاط، نزدیک به ۵۰ درصد متوسط بارش سالانه اعلام شده است؛ اما پایتخت با وجود این حجم از باران، گرفتار سیلاب و بحران فراگیر نشد. اتفاقی که بیش از هر چیز، اهمیت آمادگی و مدیریت پیشگیرانه شهری را نشان داد.
با این حال، واکنش‌ها متفاوت بود. عده‌ای چند آب‌گرفتگی موضعی را دستمایه حمله به مدیریت شهری قرار دادند. برخی پا را فراتر گذاشتند و با انتشار ویدئو‌های جعلی و ساخته‌شده با هوش مصنوعی، تصاویری از تهرانِ غرق در سیلاب را به نمایش گذاشتند؛ سیلابی که در واقعیت رخ نداده بود. در مقابل، گروهی نیز عملکرد مدیریت شهری را در مواجهه با این بارندگی سنگین شایسته تقدیر دانستند.
واقعیت آن است که جاری شدن موقت آب در برخی معابر هنگام بارندگی‌های شدید، حتی در شهر‌های مدرن دنیا نیز اتفاق می‌افتد و تصاویر آن بار‌ها منتشر شده است. بنابراین، نمی‌توان هر تجمع آب در خیابان را نشانه شکست مدیریت شهری دانست. معیار اصلی، توان شهر در مهار روان‌آب‌ها، جلوگیری از بحران فراگیر و حفظ خدمات عمومی است.
روز گذشته محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران اعلام کرد که همکارانش در شهرداری تهران از یک ماه‌ونیم قبل، با لایروبی و پاکسازی انهار، کانال‌ها و مسیر‌های هدایت آب‌های سطحی، برای مدیریت این شرایط و پیشگیری از وقوع سیلاب و حوادث احتمالی اقدامات لازم را انجام دادند. این تلاش‌ها سبب شد تا از وقوع حوادث تلخ و گسترده و تحمیل خسارات مادی قابل‌توجه به شهروندان جلوگیری شود.
تقدیر از مدیریت امروز، به معنای نادیده گرفتن زحمات مدیران گذشته نیست؛ همان‌طور که خدمات گذشته نیز نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن عملکرد امروز باشد.
اما مسئله اصلی این گزارش، فراتر از بارندگی و عملکرد شهرداری است؛ مسئله، نوع مواجهه برخی جریان‌های سیاسی با موفقیت دیگران است.
کافی است به تیتر‌های تند و عصبی برخی روزنامه‌ها و واکنش‌های چهره‌های سیاسی در شبکه‌های اجتماعی نگاه کنیم. بحث از چند تجمع آب در معابر آغاز می‌شود، اما ناگهان به زیر سؤال بردن مجموعه عملکرد شهرداری، طرح معیشتی «تورم صفر»، خدمات ارائه‌شده در دوران جنگ و حتی محاسبات انتخابات آینده می‌رسد!
هرکدام از این اقدامات، مستقل از بارندگی، قابل نقد و ارزیابی است؛ اما چه نسبتی میان آب گرفتگی موقت در چند خیابان و خدمات معیشتی یا عملکرد مدیریت شهری در دوران جنگ وجود دارد؟ چرا باید یک رخداد طبیعی به فرصتی برای بی‌اعتبار کردن مجموعه خدمات گذشته تبدیل شود؟
یا اینکه چرا برخی فعالان سیاسی، اقدامات امروز مدیران را پیش از آنکه در نسبت با نیاز مردم بسنجند، در چارچوب رقابت‌های احتمالی آینده تفسیر می‌کنند؟
این رفتار در کشوری که با تهدید جنگ، ترور و مخاطرات جدی امنیتی مواجه است، پرسش‌برانگیزتر می‌شود. در شرایطی که حتی آینده و جان بسیاری از مسئولان در جنگ احتمالی بعدی تضمین‌شده نیست، چه نسبتی میان نیاز‌های فوری مردم و محاسبات انتخاباتی برای آینده‌ای نامعلوم وجود دارد؟
تناقض بزرگ‌تر آنجاست که جریان سیاسی مورد حمایت بسیاری از این منتقدان، امروز خود در رأس دولت و بخش مهمی از قدرت اجرایی کشور قرار دارد.
مگر قدرت را برای خدمت به مردم نمی‌خواستند؟ مگر امروز فرصت اجرای ایده‌ها و تحقق وعده‌هایشان را ندارند؟ مگر منتقدان دولت، با وجود اختلاف‌نظر‌های جدی، در مسائل حساس کشور به خاطر منافع ملی با دولت همراهی نکرده‌اند؟
کافی است تصور کنیم همین شرایط دشوار اقتصادی، اجرایی و امنیتی کشور در دوره دولتی متعلق به رقبای سیاسی آنان رقم خورده بود. آیا باز هم همین میزان مدارا و همراهی را شاهد بودیم؟ یا هر مشکل به بحرانی ملی و هر ناکامی به سندی برای زیر سؤال بردن تمام دولت تبدیل می‌شد؟
اگر هدف حل مشکلات مردم است، اکنون که قدرت در اختیار شماست، چه فرصتی بهتر از این؟ و اگر قرار است راه‌حل مسائل کشور همچنان در مذاکره و امتیاز دادن خلاصه شود، مردم حق دارند بپرسند جز نسخه مشهور «بدیم بره»، چه برنامه دیگری دارید؟ آیا حل مسائل پیچیده کشور را می‌توان به چنین منطقی تقلیل داد؟
اختلاف سیاسی طبیعی است و نقد عملکرد مدیران نیز حق رسانه‌ها و مردم. اما نقد با تخریب، مطالبه‌گری با جعل واقعیت و رقابت سیاسی با نادیده گرفتن منافع ملی تفاوت دارد.
باران تهران گذشت، اما پرسشی جدی باقی ماند: آیا قدرت وسیله‌ای برای خدمت به مردم است یا هدفی که برای رسیدن به آن، حتی موفقیت دیگران در خدمت‌رسانی هم نباید به رسمیت شناخته شود؟
اگر قدرت وسیله خدمت باشد، موفقیت هر مدیر، با هر گرایش سیاسی، موفقیت مردم است؛ اما اگر قدرت به هدف تبدیل شود، حتی باران رحمت هم می‌تواند بهانه‌ای برای طوفان تخریب شود.