به گزارش صراط به نقل از فارس، مصرف بهینه داروها یکی از ارکان اصلی نظام سلامت کارآمد و مقرون به صرفه است. این رویکرد نه تنها به نفع بیماران است، بلکه به کل سیستم بهداشت و درمان نیز یاری میرساند. اهمیت مصرف بهینه داروها را میتوان از چند جنبه بررسی کرد:
سلامت بیمار
مصرف صحیح و بهاندازه داروها، اثربخشی درمان را به حداکثر رسانده و از بروز عوارض جانبی ناخواسته جلوگیری میکند.
خوددرمانی، مصرف بیرویه داروها یا عدم پیروی از دستور پزشک میتواند منجر به تشدید بیماری، ایجاد مقاومت دارویی و مشکلات جدیتر سلامتی شود.
کاهش هزینههای درمان
دارو بخش قابل توجهی از هزینههای درمان را به خود اختصاص میدهد. مصرف بهینه، شامل عدم اتلاف دارو، استفاده از نمونههای ژنریک در صورت امکان، و پرهیز از خرید داروهای غیرضروری، میتواند بار مالی قابل توجهی را از دوش بیماران و نظام سلامت بردارد. این صرفهجویی امکان تخصیص منابع به بخشهای دیگر سلامت را فراهم میآورد.
پیشگیری از مقاومت دارویی
استفاده نادرست و بیش از حد از آنتیبیوتیکها، یکی از جدیترین چالشهای سلامت جهانی است که منجر به ایجاد سویههای مقاوم میکروبی میشود.
مقاومت دارویی، درمان عفونتها را دشوارتر و پرهزینهتر کرده و حتی میتواند تهدیدکننده حیات باشد. مصرف بهینه آنتیبیوتیکها، طبق تجویز پزشک و تا پایان دوره درمان، کلید مقابله با این پدیده است.
مسئولیتپذیری بیمار
مصرف بهینه داروها، مستلزم آگاهی و مسئولیتپذیری بیمار در قبال سلامت خود است. آموزش بیماران در مورد نحوه صحیح مصرف داروها، عوارض احتمالی و اهمیت پایبندی به دستورالعملهای درمانی، نقش حیاتی در موفقیت این رویکرد دارد.
به طور کلی، ایران یکی از مصرفکنندگان بالای دارو در منطقه و جهان محسوب میشود. عواملی، چون افزایش بیماریهای مزمن، بالا رفتن سن جمعیت، دسترسی نسبتاً آسان به دارو، و گاهی تجویزهای بیش از حد یا مصرف خودسرانه دارو توسط مردم، در این میزان مصرف دخیل هستند.
این روند، نگرانیهایی را در خصوص هزینههای بهداشت و درمان و همچنین مسائل مربوط به مقاومتهای دارویی ایجاد کرده است. برای ارائه آمار دقیق، نیاز به دسترسی به گزارشهای رسمی و بهروز وزارت بهداشت یا سازمانهای متولی سلامت است.
با افزایش نرخ ارز و بهتبع آن رشد قیمت اقلام دارویی، مدیریت هوشمندانه داروها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
زهرا سرباز حسینی، متخصص طب سنتی در گفتوگو با خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس درباره اینکه بسیاری از مردم تصور میکنند هر دارویی که باز شود، باید پس از چند روز یا چند هفته دور ریخته شود. آیا این تصور درست است یا خیر، گفت: این یکی از بزرگترین اشتباهات است. نکته اصلی اینجاست که «تاریخ انقضای روی بستهبندی» تنها بخشی از ماجراست. آنچه اهمیت دارد، «تاریخ انقضای پس از باز شدن» است.
وی تاکید کرد: اگر خانوادهها این ۱۰ نکته کلیدی را رعایت کنند، شاهد کاهش چشمگیر هدررفت دارو خواهند بود که شامل موارد زیر است.
وی اضافه کرد: بسیاری از خانوادهها به دلیل عدم آگاهی از شرایط نگهداری و طول عمر مفید داروها پس از باز شدن، ناخواسته حجم زیادی از داروها را پیش از اتمام مهلت مصرف، دور میریزند که این امر فشار اقتصادی مضاعفی بر دوش آنها میگذارد.
متخصص طب سنتی با اشاره به داروهای پلمب، یادآور شد: تا زمانی که بستهبندی باز نشده و در شرایط دور از نور، گرما و رطوبت قرار دارد، میتوانید تا آخرین روز تاریخ انقضا روی آن حساب کنید.
وی افزود: در هنگام جدا کردن قرصها از بستهبندی، دقت کنید که تاریخ انقضای درج شده در حاشیه ورقههای قرص با قیچی از بین نرود.
سرباز حسینی درباره اینکه چه نشانههایی به ما میگوید که دیگر نباید از یک دارو استفاده کنیم؟ خاطرنشان کرد: شربتهای آنتیبیوتیک پودری: پس از مخلوط شدن با آب، بسته به نوع دارو، بین ۷ تا ۱۴ روز قابلیت مصرف دارند؛ پس آن را زودتر دور نریزید.
وی با اشاره به قطرههای استریل چشم و بینی، ابراز کرد: این قطرهها تا ۳۰ روز (یک ماه) پس از باز شدن، کاملاً ایمن هستند.
سرباز حسینی با اشاره به مصرف اسپریهای تنفسی، متذکر شد: اسپریهای بینی معمولاً تا ۱ تا ۳ ماه و اسپریهای استنشاقی تا پایان تاریخ انقضا قابل استفادهاند.
متخصص طب سنتی با اشاره به پمادها و کرمهای تیوپی، ادامه داد: این محصولات تا ۶ ماه قابل استفاده هستند، مگر اینکه قوطی باشند (به دلیل تماس مستقیم دست) که در این صورت حداکثر ۳ ماه توصیه میشود.
سرباز حسینی با اشاره به شربتهای خوراکی، عنوان کرد: این داروها تا ۳ ماه پس از باز شدن به شرط عدم تغییر در بو، رنگ و طعم، قابل استفاده باقی میمانند.
متخصص طب سنتی متذکر شد: هرگونه تغییر در بافت (مانند دوفاز شدن)، تغییر رنگ غیرعادی یا انتشار بوی نامطبوع، زنگ خطری جدی برای فساد دارو است. همچنین تأکید میکنم که «تاریخ انقضای حک شده روی دارو» یک خط قرمز است؛ به هیچ عنوان حتی اگر دارو باز نشده باشد، پس از گذشت تاریخ انقضا از آن استفاده نکنید.
سرباز حسینی در مورد داروهای گیاهی و سنتی که اخیراً مورد استقبال قرار گرفتهاند، چطور؟ افزود: مواردی مانند رب سیب یا رب «به» بسیار حساس هستند. حتماً آنها را در یخچال نگهداری کنید. اگر شرایط نگهداری اصولی باشد، این محصولات میتوانند تا یک سال یا حتی بیشتر کیفیت خود را حفظ کنند.
وی درباره اینکه توصیه شما برای مدیریت هزینهها چیست؟، تصریح کرد: پیام اصلی من به خانوادهها این است که دانش دارویی، نوعی «سرمایه» است. با مدیریت شرایط نگهداری و آگاهی از مدتزمان مصرف، ما عملاً از اتلاف منابع مالی جلوگیری میکنیم.
به گفته متخصص طب سنتی پیش از دور ریختن هر دارویی، حتماً به این لیست نگاهی بیندازید؛ گاهی اوقات داروهایی که در کابینت شما هستند، هنوز کاملاً قابل استفاده و ایمن هستند.
