تحریریه صراط نیوز،فاطمه رضازاده || کوروش زارعی، بازیگر و کارگردان تئاتر، سینما و تلویزیون، ۱۷ آبان ۱۴۰۵ درگذشت. او از آن دسته سلبریتیهای وطنفروش نبود؛ از هنرمندانی نبود که موضع انقلابیاش را پشت طفره و تعارف قایم کند. بعضی تکجملهها را نمیتوان فراموش کرد؛ همانها که عصاره جهانبینی انسانها و راوی نسبت دقیق آنها با باورهایشان است؛ مثل تکجمله پرمسمایی که زندهیاد کوروش زارعی، شب ۲۸ بهمن ۱۴٠۴ روی صحنه تالار سوره حوزه هنری از عمق جان بر زبان آورد: «من سرباز سیدعلی خامنهای هستم». با این وجود، تا لحظه تنظیم این متن، پزشکیان برای درگذشت این هنرمند انقلابی هیچ پیام تسلیتی صادر نکرد!
حالا به درگذشت بهرام بیضایی در دیماه سال گذشته نگاه کنید؛ همان کسی که پزشکیان، درگذشتش را تسلیت گفت و در بخشی از پیامش، آثار ماندگار خالق «روزِ واقعه» را سرمایهای ماندگار برای فرهنگ ایران زمین و بخشی ارزشمند از میراث فکری و هنری این مرز و بوم خواند. در حالیکه فیلمنامهٔ اولیهٔ «روز واقعه» که سرشار از تحریفات بر تاریخ اسلام بود و بهدست مرحوم شهید صفایی حائری اصلاح شد و خود بیضایی بارها اذعان کرد که فیلم نهایی هیچ شباهتی به فیلمنامه او ندارد. با این تفاسیر برای کوروش زارعی، سرباز بیادعای انقلاب، یک پیام تسلیت از سوی رئیسجمهور صادر نشده است.
پیشینهٔ بیضایی را چرا یادمان نمیرود؟ بیضایی در خانوادهای بهائی متولد و بزرگ شد و خود بارها بر این تبار خانوادگی مُهر تأیید زده است. سوابق فعالیت او پیش از انقلاب نیز بر کسی پوشیده نیست: ارتباطات وثیق با حلقهٔ فرهنگی رژیم پهلوی و دفتر فرح، و همکاری با مؤسسات فیلمسازیِ وابسته به اشرف پهلوی و برادران رشیدیان؛ همان خانوادهای که نامش در پروندهٔ کودتای ۲۸ مرداد ثبت شده است. برخی منابع حتی از تلاش او برای استخدام در ساواک سخن گفتهاند که با نظر منفی مأموران وقت روبهرو شد.
با این حال، جمهوری اسلامی با نظر خطاپوش و روادارانهاش، پس از پیروزی انقلاب، آنقدر به او میدان داد که بتواند عمدهترین کارنامهٔ کاری خود را در همین نظام رقم بزند. او مؤسسهٔ تولید و پخش فیلم «لیسار» را بنیان گذاشت و در دانشگاهها و آموزشگاههای هنری به تدریس پرداخت؛ اینها همه در روزگاری بود که جمهوری اسلامی به او میدان داده بود.
اما او در عوض چه به این ملت پس داد؟ بیضایی در همان سالهایی ۱۳۹۹ که مدعی بود سی سال بیکار و بیشغل مانده، در مصاحبهای با رسانهٔ دولتی آمریکا، رادیو فردا، آنقدر از خشم و کینه نسبت به مردم ایران موج میزد که گفت سانسور از همان «شبی که به دنیا آمدم» آغاز شده، و از آنجا که «رفتارهای غیرمعمول» مردم با او روبهرو بود «از وقتی خودم را شناختم» گرفتارش بوده است. او مدعی شد هر کس را در اطرافش مینگرد «طرد شده» بوده است. همین نفرت و بدبینی به مردم ایران، در آثارش هم رخنه کرد؛ تا آنجا که کارشناسانی «باشو غریبه کوچک» او را نه صرفاً فیلمی ضد جنگ، که اثری با نگاه متفرعن و متکبرانه به مردم ایران ارزیابی کردند. او خود را لائیک میدانست، اما با این حال همواره از بهائیت و خانوادهٔ بهاییاش دفاع میکرد و بر مردم ایران، که فرقهٔ ضالهٔ بهائیت را ساختهٔ دستهای استعمار میدانند، کینه داشت.
پس معیار این دولت چیست؟ تسلیت گفتن به یک هنرمند. دارای اختلافنظر سیاسی، به خودی خود خطا نیست؛ مشکل آنجاست که رفتار، یکسویه است. پزشکیان باید بگوید که معیار ادای احترامش به هنرمندان چیست؟ آیا با تسلیت گفتن هم به دنبال دستاوردسازی است؟!
اگر برای درگذشت بهرام بیضایی با آن سوابق مشخص، شخصاً پیام تسلیت صادر کرد، چرا برای کوروش زارعی که با صدای بلند خود را «سرباز سیدعلی خامنهای» میدانست پیام تسلیتی نداد؟ چرا رئیس دولت به اصطلاح وفاق، سوگوار چهرهای با این پیشینه میشود ولی سوگ چهرههای انقلابی را نادیده میگیرد؟
این قبیل برخوردهای گزینشی، تنها یک مشت نمونه خروار از فقدانِ «قوه عاقله فرهنگی» و آشفتگی هویتی در دستگاه اجرایی دولت چهاردهم است؛ دولتی که گویی در تشخیص سره از ناسره، قطبنمایش از کار افتاده است. وقتی سخنگوی این دولت، چهره وطن فروشی چون عادل فردوسیپور را که برای سرودملی کشورش از جا بلند نمیشود، با افتخار «سرمایه کشور» خطاب میکند و در سوی دیگر، خود رئیسجمهور شخصاً دستور ویژه برای رسیدگی به وضعیت برنامه و فعالیتهای فرد معلومالحالی مانند او را صادر میکند، دیگر جای تعجبی باقی نمیماند که چرا جایگاه هنرمند انقلابی و متعهدی چون کوروش زارعی، در پازل فرهنگی «دولت وفاق» خالی است.
این رویکرد، نشان از جابهجایی اولویتهای فرهنگی و بیاعتنایی به ارزشهای انقلاب در ذهنیت مدیران فعلی دارد؛ جایی که مدعیان عدالت و نهجالبلاغه، پشت ویترین «وفاق»، به جای تکریم سربازان انقلاب، سنگ کسانی را به سینه میزنند که تیشه به ریشهی وحدتِ ملی میزنند.