یک مقام آگاه از مذاکرات اعلام کرد قطر روز یکشنبه پیشنویس جدیدی را برای توافق بر سر پایان جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل به تهران ارائه کرده است. به گفته این مقام که ایرانی نیست، تهران در حال بررسی این طرح است و انتظار میرود پاسخ خود را تا پایان هفته اعلام کند.
به گزارش صراط به نقل از اقتصاد انلاین ، خبرگزاری رویترز در گزارشی مدعی شد که بر اساس این گزارش، پیشنهاد قطر یک چارچوب زمانی هفتروزه را برای رسیدگی به نگرانیهای تهران و واشنگتن تعیین میکند. در این چارچوب، هر یک از طرفین باید روزانه اقداماتی برای ایجاد اعتماد انجام دهند. این روند ممکن است از اوایل هفته آینده آغاز شود و چند کشور نیز بهعنوان تضمینکنندگان توافق ایفای نقش کنند.
با این حال، رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی که در مذاکرات مشارکت دارد، ادعا کرد که قطر صرفاً «ایدههای غیرقابلقبول، نه یک پیشنهاد» ارائه کرده است. براساس این گزارش این مقام همچنین تأکید کرد سیاست تهران درباره نپذیرفتن انعطاف در موضوع هستهای تغییری نکرده است.
قطر و پاکستان در ماههای گذشته رهبری تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ را بر عهده داشتهاند؛ جنگی که کشتیرانی جهانی و عرضه نفت را مختل کرده و در هفتههای اخیر به عربستان سعودی و یمن نیز گسترش یافته است.
اختلاف بر سر برنامه هستهای و محاصره بنادر ایران
یکی از اصلیترین موانع دستیابی به توافق، اختلاف تهران و واشنگتن بر سر ترتیب رسیدگی به مسائل مورد مناقشه است.
آمریکا از ابتدا خواستار آن بوده که برنامه هستهای چند دههای ایران بخشی از مذاکرات برای پایان جنگ باشد. در مقابل، ایران تأکید دارد پیش از ورود به این موضوع، باید شروطش از جمله پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و لغو تحریمهای صادرات نفت ایران برآورده شود.
تهران همچنین ادعاهای کشورهای غربی درباره ماهیت نظامی برنامه هستهای خود را رد میکند.
در اواخر سپتامبر، ایران پیشنهاد هفتروزه دیگری ارائه کرده بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در آن مقطع گفته بود تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان، در صورت برآوردهشدن برخی شروط میتواند دوباره بازگشایی شود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آن پیشنهاد را رد کرد و پس از آن تلاشهای میانجیگرانه قطر ادامه یافت.
مقام آگاه از مذاکرات به رویترز گفته است پیشنویس جدیدی که روز یکشنبه در تهران مطرح شد، با طرح قبلی تفاوت دارد؛ هرچند جزئیات دقیق آن هنوز مشخص نشده است. به گفته این مقام، میانجیهای قطری پیش از سفر به تهران با واشنگتن هماهنگی کرده بودند.
حمله حوثیها به پالایشگاه عربستان؛ نگرانیها درباره عرضه نفت افزایش یافت
همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک، حملات حوثیهای یمن به عربستان سعودی نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت را تشدید کرده است.
قیمت نفت روز چهارشنبه بیش از یک درصد افزایش یافت و از ۱۱۵ دلار در هر بشکه فراتر رفت. این افزایش پس از حمله حوثیها به پالایشگاه رأستنوره، بزرگترین پالایشگاه نفت عربستان سعودی، رخ داد؛ حملهای که نگرانیها درباره اختلال در عرضه انرژی را افزایش داد.
حوثیهای همسو با ایران در هفتههای اخیر حملات متعددی علیه عربستان انجام دادهاند. درگیری با این گروه از ماه گذشته شدت گرفته و همزمان، حوثیها در برابر نیروهای مورد حمایت عربستان پیشرویهایی به سمت تنگه بابالمندب داشتهاند؛ آبراهی راهبردی در سوی دیگر شبهجزیره عربستان که برای کشتیرانی بینالمللی اهمیت زیادی دارد.
عربستان، بهعنوان یکی از متحدان اصلی آمریکا و بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان، در صورت گسترش درگیریها میتواند با اختلال در زیرساختهای انرژی و مسیرهای صادراتی مواجه شود. گسترش ناامنی در اطراف تنگه هرمز و بابالمندب نیز خطر اختلال همزمان در دو مسیر مهم انتقال انرژی را افزایش میدهد.
نگرانی از آغاز دوباره حملات آمریکا و اسرائیل
احتمال ازسرگیری حملات نظامی نیز بر پیچیدگی مذاکرات افزوده است.
مقام آگاه از مذاکرات گفت پیش از نشست روز یکشنبه در تهران، نگرانیهایی وجود داشت مبنی بر اینکه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که برای کسب دورهای دیگر در انتخابات عمومی رقابت میکند، ممکن است در همین هفته حملات علیه ایران را از سر بگیرد.
دونالد ترامپ نیز روز جمعه تهدیدهای خود برای حمله دوباره به ایران را تکرار کرد. در مقابل، مقامهای امنیتی ایران به رویترز گفتهاند تهران در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل، برنامههای مفصلی برای هدف قرار دادن کابلهای زیردریایی در خلیج فارس تدوین کرده است.
روز دوشنبه نیز مقامهای ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در تهران با مقامهای ایرانی دیدار کردند تا در چارچوب تلاشها برای کاهش تنش، راههایی برای جلوگیری از گسترش درگیریها بررسی کنند.
قطر روز سهشنبه اعلام کرد ایران برای نشان دادن حسن نیت خود در روند میانجیگری باید تهدیدها علیه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوقف کند و تنگه هرمز را بازگشایی کند. کشورهای خلیج فارس در مراحل پیشین جنگ نیز هدف حملات مستمر قرار گرفته بودند.
در همین حال، جنگ به ازسرگیری درگیریها میان اسرائیل و حزبالله لبنان، گروه مسلح مورد حمایت ایران، نیز منجر شده است. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که جنگ بر میزان محبوبیت ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا تأثیر گذاشته است؛ انتخاباتی که تکلیف کنترل کنگره را مشخص میکند.