به گزارش صراط به نقل از فارس؛ مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان، صبح امروز جمعه پیش از عزیمت به هند برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران بریکس، درباره بانک توسعه جدید این گروه گفت: «در چارچوب بریکس بانک خاصی تشکیل شده و قرار است سرمایهگذاری کشورها را شاهد باشیم تا بدون وابستگی به دلار تعاملات کشورها و اعضا انجام شود.»اجلاس سران بریکس امروز و فردا (۱۲ و ۱۳ سپتامبر) در دهلینو برگزار میشود و محور اصلی آن بررسی راهبرد اقتصادی ۲۰۳۰ بریکس، تقویت زنجیرههای تأمین، توسعه پرداختهای دیجیتال فرامرزی و گسترش تجارت با ارزهای محلی است.گروه بریکس در سال ۲۰۰۹ با عضویت برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ به آن پیوست. ایران نیز در ژانویه ۲۰۲۴ بهطور رسمی به جمع اعضای بریکس پیوست و اکنون این گروه ۱۱ عضو اصلی و ۱۰ عضو «بریکس پلاس» دارد.بانک توسعه جدید بریکس(NDB) نیز در ژوئیه ۲۰۱۵ توسط پنج عضو مؤسس در شانگهای تأسیس شد. هدف اصلی آن تأمین مالی پروژههای زیرساختی و توسعه پایدار در کشورهای نوظهور بود، بدون آنکه وامهایش مشروط به اصلاحات سیاسی و اقتصادی باشد.
بر اساس آخرین آمار رسمی، تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ بانک توسعه جدید ۱۴۱ پروژه با ارزش کل ۴۴ میلیارد دلار را تصویب کرده است. با پیوستن ازبکستان در ژوئن گذشته، شمار اعضای بانک به ۱۰ کشور رسیده و دامنه همکاریهای آن از چارچوب اولیه بریکس فراتر رفته است.پروژههای تصویبشده طیف گستردهای را در بر میگیرد؛ از ۳۲۰ میلیون دلار برای نخستین بیمارستان هوشمند برزیل تا یک میلیارد دلار برای نوسازی زیرساخت شهری در هشت شهر بزرگ آفریقای جنوبی. این بانک همچنین پروژههای متعددی در حوزه انرژی پاک، حملونقل ریلی، تأمین آب و بهداشت در کشورهای عضو تأمین مالی کرده است.
چرا بانک بریکس برای ایران حیاتی است؟
وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران، سیدعلی مدنیزاده، که برای شرکت در اجلاس بریکس به هند سفر کرده، در همین رابطه گفت: «استفاده بیشتر از ارزهای محلی و کاهش وابستگی به دلار و ارزهای کشورهای غربی، بهخصوص برای کشور ما که در شرایط تحریمی قرار دارد، اهمیت زیادی دارد و میتواند به حل مسائل اقتصادی با استفاده از ارزهای محلی و بهرهگیری از ظرفیتهای نظام پرداخت بینالمللی کمک کند.»مدنیزاده تصریح کرد: «توسعه استفاده از ارزهای محلی و نظامهای پرداخت بینالمللی مستقل از سازوکارهای غربی، یکی از دستاوردهای بسیار مهم بریکس برای کشور ما خواهد بود.»
مهمترین کارکرد این بانک برای ایران، فراهم کردن زیرساخت مالی خارج از سیستم دلار است.بانک توسعه جدید میتواند چند مسیر عملی برای ایران باز کند:نخست، تأمین مالی پروژههای زیرساختی بدون نیاز به دلار. ایران میتواند وامهای خود را به ارزهای محلی اعضا یا یوان دریافت کند و بازپرداخت را نیز با همان ارزها یا از طریق صادرات کالا انجام دهد.دوم، تسویه تجارت دوجانبه با ارزهای محلی. وزیر اقتصاد ایران تأکید کرده که استفاده از ارزهای محلی در بریکس میتواند به کاهش اثر تحریمها کمک کند. این یعنی ایران میتواند نفت و کالاهای خود را به چین، هند یا روسیه بفروشد و بهای آن را به یوان، روبل یا روپیه دریافت کند، بدون آنکه پول از مسیر بانکهای آمریکایی بگذرد.سوم، بهرهگیری از سیستمهای پیامرسان مالی داخلی بریکس. در نشست اخیر وزرای اقتصاد بریکس، بر استفاده از «نظامهای پرداخت و سیستمهای پیامرسان داخلی» تأکید شد. این سیستمها میتوانند جایگزین سوئیفت شوند و مسیر نقل و انتقال پول برای ایران را باز نگه دارند.
همتی رئیس بانک مرکزی ایران هم روز ۱۲ اگوست ۲۰۲۶ رسماً از تصمیم ایران برای پیوستن به بانک توسعه جدید بریکس خبر داد.وی در حاشیه نشست وزرای اقتصاد و رؤسای بانکهای مرکزی بریکس در هند اعلام کرد: «مهمترین نتیجه همکاری میان کشورهای عضو بریکس، تأسیس بانک توسعه جدید است و کشور ما نیز بهزودی عضو این بانک خواهد شد.»این بانک با ۱۰ عضو و پروژههای زیرساختی در کشورهای نوظهور، میتواند برای ایران بهعنوان دریچهای برای تنفس اقتصادی در شرایط تحریم عمل کند. عضویت در این بانک و بهرهگیری از سازوکارهای ارز محلی بریکس، تنها راه عملی ایران برای ادامه تجارت بینالمللی بدون دلار است.همتی همچنین بر ضرورت گسترش همکاریهای پولی و بانکی میان اعضای بریکس، افزایش تجارت با ارزهای محلی و کاهش وابستگی به دلار تأکید کرد. او گفت ایران از همکاریهای پولی دوجانبه و سهجانبه با دیگر اعضا استقبال میکند.درباره مبادلات ارز محلی ایران با اعضای بریکس، داده رسمی دقیقی منتشر نشده است. اما پیشرفتهترین مسیر، روسیه است. نماینده تجاری روسیه در تهران نیز اعلام کرده بیش از ۹۰ درصد معاملات روسیه با اعضای بریکس با ارزهای محلی انجام میشود و ایران نیز در این مسیر گامهای مؤثری برداشته است.چین بزرگترین شریک تجاری ایران است و تجارت غیرنفتی دو کشور به ۱۳.۸ میلیارد دلار میرسد، اما سهم دقیق تسویه با یوان مشخص نیست.
ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها بریکس را بهعنوان تهدیدی برای هژمونی دلار معرفی کرده و گفته است: «این ایده که کشورهای بریکس بخواهند از دلار فاصله بگیرند، تمام شده است. ما از این کشورها تعهد میخواهیم که نه ارز جدید بریکس ایجاد کنند و نه از ارز دیگری برای جایگزینی دلار حمایت کنند.»نشریه هندی «رایز» نیز گزارش داده که تجارت با ارزهای محلی میان اعضای بریکس «به دلیل تحریمهای اقتصادی و تمایل فزاینده کشورها به کاهش وابستگی به دلار آمریکا شتاب بیشتری یافته است.»
