علائم و روش های تشخیص سرطان استخوان

به گزارش صراط به نقل از عصر ایران ، سرطان استخوان از رشد غیرطبیعی سلول‌های بدخیم در بافت استخوانی آغاز می‌شود و بسیار نادر است – کمتر از ۱٪ کل سرطان‌ها را تشکیل میدهد. این بیماری اغلب کودکان و نوجوانان را درگیر میکند ولی بزرگسالان هم ممکن است به آن مبتلا شوند. مهم‌ترین نشانه سرطان استخوان درد مداوم استخوان است که معمولاً در شب یا هنگام فعالیت شدیدتر میشود. علائم دیگر عبارت اند از تورم یا توده در محل استخوان آسیب‌دیده، شکستگی ناگهانی بدون ضربه شدید قبلی (به‌دلیل تضعیف استخوان) و علائم عمومی مثل کاهش وزن و خستگی غیرطبیعی. در صورتی که چنین علائمی دارید و بیش از چند هفته ادامه یافته یا شدت می گیرد، ضروری است به پزشک متخصص ارتوپدی یا انکولوژی مراجعه کنید.

از آن‌جایی که مطالب حوزه پزشکی از حساسیت بالایی برخوردار هستند، همواره تلاش میکنیم مطالب درست و قابل‌اعتماد منتشر کنیم. محتوای این مقاله برگرفته از مقالات معتبرترین سایت‌ها و مجلات اینترنتی جهانی در حوزه سلامت است و توسط پزشکان متخصص بررسی و اعتبارسنجی میشود؛ اما با وجود این، مطالب منتشر شده هرگز جایگزین نظرات و توصیه‌های تخصصی پزشکان نیست. هرگز از این مطالب به‌عنوان جایگزین توصیه پزشکان استفاده نکنید و در صورت بروز علائم و مشکلات جدی، در اولین فرصت به اورژانس یا مراکز درمانی مراجعه کنید.

علائم سرطان استخوان

• درد استخوانی مداوم: معمولاً شایع ترین علامت است. درد اول گاهگاهی است ولی با گذشت زمان ثابت و شدیدتر می شود. اغلب شب‌ها یا هنگام استفاده از استخوان (مثلاً راه رفتن روی پای آسیب‌دیده) بدتر میشود.
• تورم یا توده در محل استخوان: برخی تومورها باعث ایجاد ورم یا توده می‌شوند. ممکن است ابتدا تنها درد وجود داشته باشد و سپس ورم نمایان شود. توده در ناحیه گردن یا ستون فقرات نیز می‌تواند منجر به مشکلات بلع یا تنفس شود.
• شکستگی بدون علت واضح: تومور ممکن است استخوان را ضعیف کند. در این حالت حتی یک ضربه خفیف یا بدون ضربه می‌تواند باعث شکستگی ناگهانی شود. شکستگی ناشی از سرطان معمولاً با درد شدید ناگهانی در ناحیه‌ای که از قبل چند ماه درد داشت، همراه است.
• کاهش وزن و خستگی مزمن: مانند بسیاری سرطان‌ها، ممکن است بدون تغییر در رژیم غذایی وزن کم کنید یا همیشه احساس خستگی و بی‌حالی داشته باشید.
• علائم عصبی (بی‌حسی، ضعف): اگر سرطان استخوان در ستون فقرات باشد، ممکن است روی اعصاب فشار بیاورد و باعث بی‌حسی، گزگز یا ضعف در اندام‌ها شود.

توجه: سرطان استخوان بسیار نادر است و علائم فوق در اغلب موارد به علل شایع‌تر (مانند ضربه یا التهاب مفاصل) مرتبط هستند. با این حال، در صورت طولانی شدن یا تشدید علائم، حتماً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام باعث بهبود نتایج درمان می‌شود.

این جدول خلاصه‌ ای از مهم‌ترین علائم و آزمایش‌های پیشنهادی را نشان می‌دهد. در هر صورت، تصمیم نهایی و تفسیر نتایج باید توسط پزشک انجام شود.

روند تشخیص سرطان استخوان

پس از مطرح شدن احتمال سرطان استخوان توسط پزشک (بر اساس علائم و معاینه بالینی)، معمولاً چند گام تشخیصی انجام می‌شود. ابتدا تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی بیمار بررسی می‌شود تا علائم مانند درد، ورم یا ضعف بررسی گردد. سپس آزمایش‌های تصویربرداری به کار می‌آیند:

• عکس ساده استخوان (رادیوگرافی X-ray): اولین اقدام تشخیصی است و هر رشد غیرطبیعی یا ضایعه استخوانی را نشان می‌دهد. تومورهای بدخیم معمولاً به صورت لبه‌های نامنظم یا حفره‌ مانند در استخوان ظاهر میشوند.
• MRI (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی): با استفاده از امواج رادیویی و مغناطیس قوی، تصویری دقیق از بافت نرم و استخوان مجاور می سازد. پس از X-ray، معمولاً برای نشان دادن وسعت تومور و بررسی درگیری بافت‌های اطراف (عضلات، اعصاب، رگ‌های خونی) انجام میشود.
• سی تی اسکن (CT): تصاویر مقطعی دقیق از استخوان و بافت‌های اطراف تولید می کند. گاهی برای بررسی گسترش تومور و یافتن ضایعات کوچک در اندام‌ها (مثل ریه‌ها) استفاده میشود. سی‌تی‌اسکن میتواند در هدایت نمونه‌ برداری (بیوپسی) نیز به کار رود.
• اسکن استخوان / PET: این آزمایش‌ها (با تزریق مواد رادیواکتیو ویژه) برای بررسی انتشار سرطان به سایر استخوان‌ها یا اندام‌ها کاربرد دارند. در صورتی که سرطان به ریه یا سایر اندام‌ها سرایت کرده باشد، ممکن است تغییراتی در این اسکن‌ها دیده شود.

در کنار تصویربرداری، انجام نمونه‌برداری (بیوپسی) از ناحیه مشکوک ضروری است. تنها راه قطعی تشخیص سرطان استخوان، بررسی بافتی تومور زیر میکروسکوپ است. پزشک با جراحی یا وارد کردن سوزن مخصوص، نمونه‌ای از تومور را برمیدارد و پاتولوژیست آن را ارزیابی میکند. همچنین آزمایش خون به صورت تکمیلی ممکن است درخواست شود. به طور مثال سطح آنزیم «فسفاتاز قلیایی» (ALP) و «لاکتات دهیدروژناز» (LDH) در خون بالا میرود یا سطح کلسیم ، ویتامین D ، فسفر و ESR  و CRP نیز میتواند تغییر کند ، که میتواند نشان‌دهنده پیشرفت سرطان استخوان باشد. انجام این آزمایش‌ها در آزمایشگاه‌های تخصصی معتبر (مثلاً بهترین آزمایشگاه تهران) به تشخیص کمک می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

همان‌طور که گفته شد، سرطان استخوان نادر است و علائم آن معمولاً تدریجی ظاهر میشوند. با این حال، تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد. اگر درد استخوانی شما بیشتر از ۲–۳ هفته ادامه دارد، مخصوصاً اگر در شب تشدید میشود یا با ورم همراه است، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین هرگاه توده‌ی جدیدی روی استخوان احساس کردید یا در یک نقطه درد ناگهانی و شدید بدون علت ضربه دیدید، باید سریعاً معاینه شوید. در صورت بروز شکستگی ناگهانی یا علائم عصبی مثل بی‌حسی شدید، وضعیت فوریتی تلقی شده و لازم است به نزدیک‌ترین مرکز درمانی یا اورژانس مراجعه شود.

تشخیص نهایی را متخصص ارتوپدی یا آنکولوژی با ارزیابی تمامی داده‌های بالینی، تصویربرداری و نتایج پاتولوژی انجام می‌دهد. خودسرانه نتیجه‌گیری نکنید و از تماس فوری با پزشک غافل نشوید. به یاد داشته باشید که درمان مؤثر فقط بعد از تأیید تشخیص و تحت نظر پزشکان انجام می‌شود.