به گزارش صراط، کیهان نوشت: تفاهم اسلامآباد و ذوقزدگی ترامپ قمارباز، اعتراف عینی به بنبست نظامی واشنگتن در برابر سیلی مقتدرانه ایران در میدان است. با این حال، این تفاهمنامه هرگز به معنای پایان جنگ نیست؛ با عبرت از فاجعه برجام، تیم مذاکرهکننده باید با هوشیاری و بیاعتمادی مطلق، مانع رخنهها و تلههای حقوقی حریف بدعهد شود.
سرانجام پس از هفتهها گمانهزنی رسانهای و با اعلام نخستوزیر پاکستان و بیانیه رسمی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، تفاهمنامهای میان ایران و آمریکا نمایان شد. هرچند هنوز جزئیات کامل این سند منتشر نشده، اما لحن سراسیمه و ذوق زدگی ترامپ نشان میدهد تفاهم اسلامآباد مانیفست شکست واشنگتن در نبردی است که از ۹ اسفند آغاز کرده بود. ترامپ و متحدانش پس از دریافت سیلیهای سخت از ملت و نیروهای مسلح، در حالی که یقه خود را در چنگال بحرانهای داخلی و جهش بیسابقه قیمت نفت به دلیل انسداد رگ حیاتی تنگه هرمز میدیدند، چارهای جز تن دادن به این تفاهم نداشتند.
بر اساس آنچه از بیانیه شورای عالی امنیت ملی و توضیحات غریبآبادی برمیآید، مفاد این تفاهم شامل چند محور کلیدی است:
الف) آتشبس فوری و پایدار: توقف آنی و بدون قید مدت عملیات نظامی در تمامی جبههها، بهویژه در جبهه راهبردی لبنان که سختترین آزمون بازدارندگی را رقم زد.
ب) رفع محاصره دریایی: برچیده شدن کامل حصر و محاصره غیررسمی دریایی که دشمن علیه ایران اعمال کرده بود؛ بندی که مستقیماً به اقتدار ایران در تنگه هرمز گره خورده است.
ج) امضای رسمی در خاک بیطرف: تعیین روز جمعه ۲۹ خردادماه برای امضای سند نهائی در سوئیس.
د) مشروطسازی مذاکرات بعدی: منوط شدن هرگونه گفتوگوی جامع و دائمی به اجرای کامل و راستیآزماییشده تعهدات طرف مقابل.
همچنین به گزارش فارس، به نقل از یک منبع آگاه پرونده موشکی و پهپادی ایران نیز به طور کلی از دستور کار مذاکرات خارج شده است.
همین خطوط نشان میدهد که رؤیای پرطمطراق ترامپ برای نابودی زیرساختهای هستهای و خروج مواد غنیشده از کشور از طریق ادوات نظامی، در پیست سخت صخرههای مقاومت سقوط کرده است. آنها که میگفتند هدفی را که در اتاق مذاکرات به دست نیاوردند در میدان جنگ نقد خواهند کرد، امروز دست از پا درازتر، تن به توقف جنگی دادهاند که هیچیک از اهدافشان را محقق نکرد. این موفقیت، فرسنگها با تحلیلهای مرعوبانه جریانات غربگرا فاصله دارد؛ اما این تنها یک روی سکه است.
شبح برجام!
هنوز مرکب تفاهمنامه خشک نشده که شیپورچیها و رسانههای زنجیرهای مدعی اصلاحات، درست همانند سال ۹۴، دست به کار شدهاند تا با ایجاد یک «فضای گل و بلبل» فرضیِ پسا تفاهم، بذر امید واهی را در دلها بکارند. بوقهای تبلیغاتی همان جریانی که روزی تیتر میزدند «تحریمها به تاریخ پیوست»، «صبح بدون تحریم» و لغو بالمره تحریمها را به آب خوردن مردم گره میزدند، امروز نیز در صددند تا با تقلیل مطالبات و دستاوردسازیهای خیالی، واقعیت مکر حریف را بپوشانند.
یادآوری عبرتهای برجام ۲۰۱۵ امروز از نان شب واجبتر است. در آن مقطع، رویکرد انفعالی «توافق به هر قیمت» کار را به جایی رساند که به دلیل رعایت نکردن قواعد عقلیِ توازن تعهدات، همزمانی اجرا، اخذ تضمین عینی و پیشبینی برگشتپذیری امتیازات، دولت وقت تمام تعهدات ایران را یکجا و نقد پرداخت کرد و در ازای آن، مشتی وعده نسیه گرفت!
نتیجه چه شد؟ در همان اولین روز اجرای برجام، غارت ۲ میلیارد دلاری اموال ایران کلید خورد، قانون آیسا تمدید شد، سوئیفت پابرجا ماند و نهایتاً ترامپ با لگدی برجام را بیجان کرد و رفت. دردآورتر آنکه اروپاییهای بدعهد نیز پس از خروج آمریکا، بهجای جبران خسارت محض، با وقاحت تمام ایستادند و در اواخر سال گذشته (مرداد ۱۴۰۴) مکانیسم ماشه (اسنپبک) را فعال کردند تا نشان دهند سگ زرد برادر شغال است.
خروجی آن خوشبینیهای رمانتیک و انفعال دیپلماتیک، گستاختر شدن دشمنی بود که ثمره آن را در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، کودتای نافرجام دیماه ۱۴۰۴ و در نهایت نبرد سنگین رمضان دیدیم. اگر نبود خون پاک شهدای مظلوم و تدابیر حکیمانه نظام در تقویت بازدارندگی بومی، امروز کشور در وضعیت دیگری قرار داشت.
میوههای ایستادگی در جنگ رمضان
باید به صراحت گفت جنگ ۱۲ روزه و نبرد رمضان اگرچه هزینههایی به همراه داشت، اما دستاوردهای استراتژیک و بیبدیلی را برای ما به ارمغان آورد. این جنگ خط بطلانی بر تمام محاسبات دشمن کشید و به جهان اثبات کرد که دوران «بزن و در رو» علیه ایران به پایان رسیده است. پیروزی استراتژیک در این نبرد، علاوهبر تثبیت و ارتقای جایگاه منطقهای و جهانی جمهوری اسلامی ایران و همپیمانان سرافرازش در محور مقاومت، سطح بازدارندگی کشور را به اوج جدیدی رساند. از سوی دیگر، این کارزار مایه نمایش بینظیر انسجام ملی در داخل در شمایل بعثت ملی شد و با آشکار کردن دست عجز تهماندههای ضدانقلاب، موجب بیاعتباری بیسابقه و رسوایی مضاعف جریان پهلوی و براندازان شد؛ جریانی که دل به بمباران خاک وطن بسته بودند، اما بار دیگر طعم تلخ سرشکستگی را چشیدند.
رخنههای تفاهمنامه را ببندید
دستها باید روی ماشه باشد!
از این رو، تفاهمنامه اسلامآباد به هیچ عنوان به معنای پایان دشمنی واشنگتن، منتفی شدن انتقام خون امامشهدا و شهدای اقتدار، کودکان دبستان میناب یا گلباران شدن اقتصاد کشور نیست. دشمن به هیچ وجه با گفتوگو و استدلال تحریمها را برنمیدارد، بلکه تحریم زمانی فرو میریزد که دشمن از اثرگذاری آن در میدان داخلی اقتصاد ناامید شود.
براساس متن موجود، آمریکا در این مرحله صرفاً تعهد به تعلیق تحریمهای نفتی در بازه مذاکرات داده و رفع کامل آن را به توافق نهائی موکول کرده است؛ این یعنی استخوان لای زخم و حفظ چماق تهدید!
برای فرار از رخنهها و تلههای حقوقی این تفاهمنامه، پیگیری اصولی حیاتی بدون واگذاری نقد امتیازات الزامی است:
نکته کلیدی، حفظ و مالکیت بر اهرم زمان است؛ آمریکاییها قطعاً تلاش میکنند با طولانی کردن فرآیند مذاکرات ۶۰ روزه، فشار انسداد تنگه هرمز و بحران خردکننده انرژی را از روی اقتصاد خود بردارند، زمان را بخرند و پس از تجدید قوا به فاز جنگ یا تحریم بازگردند، لذا نباید اجازه داد این اهرم قدرت از دست برود. از سوی دیگر، حریف از همین امروز با بهانه تراشی حقوقی مزخرف، حاکمیت ملی ما بر تنگه هرمز را نشانه میرود و تیم مذاکرهکننده باید با اجرای قاطع، تفسیر انقلابی خود را حاکم کند. در نهایت، پرهیز مطلق از پرداخت امتیازات نقد، ضامن موفقیت است؛ دست برتر عدم ارائه تعهد نقد هستهای باید تا پایان حفظ شود و هیچ امتیازی در غنیسازی واگذار نگردد، مگر در ازای رفع کامل و راستیآزماییشده تحریمها و بازگشت اموال بلوکهشده کشور.
جنگ همچنان ادامه دارد
تفاهمنامه اخیر رنگی از شکست ایران ندارد و خط بطلانی بر توهمات جریان برانداز و اربابان غربیشان است. این تفاهم، ثبت رسمیِ سند بنبستِ نظامی آمریکا در برابر تهران است؛ اما نباید فریب لبخندهای دیپلماتیک را خورد.
تجربه تلخ سالهای اخیر به ما آموخته است که امنیت و معیشت ملت را نمیتوان به امضای فاقد تضمین غربیها گره زد. راهبرد اصلی، خنثیسازی تحریمها در میدان عمل و قویتر شدن روزافزون است. درس همیشگی نبرد رمضان برای دیپلماتها و کارگزاران نظام متبلور در این جمله است: «برای آنکه هرگز غافلگیر نشویم، دستهایمان باید همواره روی ماشه باشد.» حواسمان به رخنهها باشد؛ جنگ ابعاد جدیدی یافته، اما همچنان ادامه دارد. اگر آمریکا تفاهم را نقض کند، تمام منافع آمریکا را در منطقه هدف قرار خواهیم داد. اسرائیل نیز بداند، هرگونه تجاوز به لبنان، ایران را به فتح بیتالمقدس نزدیکتر خواهد کرد.
اعلان رسمی تفاهم اسلامآباد
آغازگر اعلان علنی این رویداد، نخستوزیر پاکستان بود. شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت:
«توافق صلح میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران حاصل شده است. دو طرف پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمام جبههها از جمله لبنان را اعلام کردهاند. مراسم امضای رسمی این توافق روز جمعه ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) در سوئیس برگزار خواهد شد. وی افزود: ما از تعهد آمریکا و ایران به یافتن راهحلی دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری تشکر میکنیم.»
همزمان با این موضعگیری، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد: «بر اساس توافقات انجام شده، جنگ و عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان از یکشنبه شب
(۲۴ خردادماه) به صورت فوری و دائمی پایان یافته و به علاوه، محاصره دریایی علیه ایران بلافاصله و به طور کامل خاتمه مییابد.»
متن کامل این بیانیه به شرح زیر است:
«به اطلاع ملت شریف ایران میرساند
جمهوری اسلامی ایران در پرتو راهبری رهبر شهید خویش، تفوق خود در برابر دشمن آمریکایی صهیونی را تکمیل کرده و ذیل تدابیر رهبری عالیقدر نظام (حفظه الله تعالی)، حمایتهای آحاد مردم و تلاش مجاهدانه رزمندگان اسلام، به دنبال یک دوره مذاکرات دشوار و فشرده چند ماهه، و بر اساس مصوبه شورایعالی امنیت ملی، متن یادداشت تفاهم درخصوص مذاکرات پایان جنگ (مذاکرات اسلام آباد) را میان ایران و آمریکا در شامگاه ۲۴ خرداد ماه، نهائی کرد.
بر اساس توافقات انجام شده، جنگ و عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان از امشب به صورت فوری و دائمی پایان یافته و به علاوه، محاصره دریایی علیه ایران بلافاصله و به طور کامل خاتمه مییابد.
امضای این یادداشت تفاهم در روز جمعه ۲۹ خرداد به طور رسمی انجام خواهد شد.
مذاکرات برای توافق نهائی، به پس از اجرای تعهدات طرف مقابل وفق یادداشت تفاهم موکول خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران از تلاشهای جمهوری اسلامی پاکستان و دولت قطر قدردانی میکند.
والسلام علیکم و رحمتالله و برکاته
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی»
همچنین قرارگاه مرکزی حضرت خاتم الانبیاء (ص) پس از اعلام جاری شدن تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، تصریح کرد: راهی جز پذیرش شکست و تسلیم در برابر مردم ایران وجود ندارد.
تحلیل رسانههای غربی و عربی
تحمیل آتشبس و عقبنشینی کاخ سفید
رسانههای بینالمللی با نگاهی تحلیلی به این رویداد نگریسته و آن را یک دگرگونی راهبردی توصیف کردند.
در همین حال، روزنامه الاخبار لبنان در گزارشی که موضعی نزدیکتر به جریان مقاومت دارد، با انتخاب تیتر «ایران آتشبس را تحمیل کرد»، گزارش داد: «ترامپ مجبور شد امتیازات زیادی در پرونده لبنان به ایران بدهد.»
از سوی دیگر، روزنامه العربی الجدید تفاهم حاصلشده صرفاً یک توافق فنی یا نظامی معرفی نشد، بلکه در چارچوب تثبیت موقعیت منطقهای ایران و تغییر موازنه در تعامل با آمریکا و رژیم صهیونیستی مورد توجه قرار گرفت.
شبکه سیانان نیز با تیتر «آمریکا و ایران به توافقی دست یافتند که شامل بازگشایی تنگه هرمز است»، نوشت: «دو طرف به توافقی دست یافتهاند که از روز جمعه اجرائی خواهد شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفته است که محاصره بنادر ایران را لغو میکند و تنگه هرمز پس از امضای توافق بازگشایی خواهد شد. متن کامل این تفاهم نامه هنوز منتشر نشده است.»
خبر دیگر اینکه، رویترز از کاهش قیمت نفت پس از توافق میان ایران و آمریکا خبر داد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارشی پیرامون جزئیات تفاهم نوشت: «ایران و ایالات متحده در ساعات اولیه روز دوشنبه به توافقی اولیه برای بازگشایی تنگه هرمز و تمدید بیشتر آتشبس شکننده در جنگ ایران دست یافتند که به طور بالقوه امکان رسیدن نفت و گاز طبیعی به شدت مورد نیاز به بازار جهانی را فراهم میکند.»
اعتراف به شکست کارزار ضدایرانی
در رسانههای صهیونیستی
اعلام این تفاهم، موجی از سرخوردگی و انتقادات تند را در محیط سیاسی و رسانهای رژیم صهیونیستی به همراه داشت. روزنامه صهیونیستی معاریو اعلام کرد: «ایران بار دیگر ثابت کرده است که قویترین بازیگر در میدان است و این ایران است که تعیین میکند چه اتفاقی باید بیفتد.»
روزنامه یدیعوت آحارانوت هم در یادداشتی که به قلم سرهنگ الداد شاویت پژوهشگر ارشد اندیشکده امنیت دانشگاه تلآویو منتشر شد، با وجود تلاش برای سرپوش نهادن بر شکست راهبردی اسرائیل در جنگ علیه ایران، اعتراف کرد، ترامپ جنگ با ایران را به پایان رساند و اسرائیل را با پرسشهای بیجوابی تنها گذاشت.
ابعاد این ناکامی در اظهارات رسانههای صهیونیستی مشهودتر بود؛ سلیمان مسوده، خبرنگار تلویزیون رژیم صهیونیستی در پیامی ناکامیها را خلاصه کرد و نوشت: «نه موضوع هستهای حل شد، نه موضوع موشکهای بالستیک و ایرانیها بر تنگه هرمز مسلط شدند، نظر شما چیست؟»
همزمان، شبکه ۱۴ تلویزیون رژیم صهیونیستی اعلام کرد: «کاری که ترامپ با ما کرد به حدی بد است که تفسیرش بسیار دشوار است. دستاوردی مهم برای ایرانیها، آتشبس فوری برقرار خواهد شد و براساس این توافق، (رژیم) اسرائیل باید فورا در لبنان آتشبس اعلام کند.»
بازتاب جهانی؛ از بیانیه تروئیکای اروپایی
تا موضع پکن و سازمان ملل
طی این رویداد، سران بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا (چهار کشور اروپایی) طی بیانیهای مشترک اعلام کردند:
«ما آمادهایم تا در پاسخ به گامهای روشن ایران در موضوع هستهای، تحریمها را لغو کنیم. ما از یادداشت تفاهم بین واشنگتن و تهران استقبال میکنیم و به همه میانجیگران، از جمله قطر و پاکستان، تبریک میگوییم. ما خواستار اجرای سریع و کامل توافق بین واشنگتن و تهران و تکمیل مذاکرات مفصل هستیم.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز از توافق بین ایالات متحده و ایران استقبال و آن را «گامی حیاتی» به سوی صلح توصیف کرد.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین نیز موضع پکن را تشریح کرد و گفت: «پکن از تفاهم حاصلشده میان ایالات متحده و ایران درباره یادداشت تفاهم استقبال میکند. پکن امیدوار است آمریکا و ایران این سند را در موعد مقرر امضا کنند و تمامی طرفهای ذیربط نیز مسیر صلح را دنبال کرده و مسائل را از طریق گفتوگو و مذاکرات حلوفصل کنند.»
علاوهبر این، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گفت: «امیدواریم که سخنان دلگرمکنندهای که امروز از ایران، آمریکا و پاکستان به عنوان کشور میانجی مذاکرات (درباره دستیابی به توافق پایان جنگ) مطرح شد، محقق شود.»
مواضع همسوی پایتختهای منطقهای
از یادداشت تفاهم
کشورهای منطقه و میانجیگران نیز خرسندی خود را از این تحول ابراز داشتند. محمد بن عبدالرحمن، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر به عنوان یکی از طرفهای تسهیلکننده اعلام کرد:
«از دستیابی به توافق درخصوص یادداشت تفاهم میان ایالات متحده و ایران استقبال میکنیم. از پاکستان و تمامی طرفهای منطقهای و بینالمللی که در فراهم کردن شرایط برای رسیدن به این تفاهم نقش داشتند، تشکر میکنیم. امیدواریم که تمامی طرفها با روحیهای مثبت و سازنده در مذاکرات آینده مشارکت کنند.»
خبرگزاری رسمی عربستان سعودی (واس) نیز اعلام کرد که عربستان از تفاهم بین ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به حملات نظامی استقبال میکند.
در همین راستا، وزارت امور خارجه کویت با صدور بیانیهای اعلام کرد که کشورش از یادداشت تفاهم بین آمریکا و ایران برای توقف فوری و دائمی عملیات نظامی استقبال میکند و افزود: «از همه طرفها میخواهیم برای تثبیت ثبات، با رویکردی مثبت و سازنده در مذاکرات پیشرو شرکت کنند.»
وزارت خارجه عراق نیز با صدور بیانیهای مواضع خود را اعلام کرد: «از دستیابی به تفاهم میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا استقبال میکنیم. ما از تلاشها برای تقویت گفتوگو و اولویت دادن به راهکارهای دیپلماتیک در رسیدگی به بحرانها و مناقشات حمایت میکنیم.»
افزون بر با پایتختهای عربی، نخستوزیران هند و ارمنستان و همچنین وزارت خارجه جمهوری آذربایجان با استقبال از تفاهم حاصلشده میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیریها در غرب آسیا، ابراز امیدواری کردند اجرای این توافق به برقراری صلح و ثبات در منطقه و تضمین آزادی کشتیرانی و تجارت بینالمللی منجر شود.
