به گزارش صراط به نقل از فارس، تصور کنید یک روز صبح از خواب بیدار شوید و بفهمید در کشورتان بهخاطر موز، کودتایی خونین به راه افتاده، دولت قانونی سرنگون شده و سرنوشت یک ملت را در اتاقهای یک شرکت خارجی رقم زدهاند! عجیب به نظر میرسد؟ این اتفاق واقعاً افتاده است. سال ۱۹۵۴ در گواتمالا، وقتی دولت جاکوبو آربنز تصمیم گرفت زمینهای بلااستفاده را میان کشاورزان تقسیم کند، منافع یک شرکت خارجی به خطر افتاد؛ شرکتی که بخش بزرگی از اقتصاد این کشور از زمین و راهآهن تا تجارت موز را در اختیار داشت. پاسخ صاحبان این منافع، طراحی کودتا، حمایت از نیروهای شورشی و سرنگونی دولت قانونی گواتمالا بود. سرنوشت یک ملت قربانی شد تا سود یک شرکت حفظ شود!
اما این فقط یک پرده از ماجرا بود. در سوی دیگر جهان برای تصرف سرزمینی پهناور، بومیان قتلعام شدند، خانه و زمینشان به زور گرفته شد و میلیونها گاومیش که منبع اصلی غذای آنان بود، سلاخی شدند تا راه بقای صاحبان اصلی آن سرزمین مسدود شود. در کشورهای دیگر نیز جنگ و کودتا به ابزاری برای تغییر دولتها، غارت منابع و به زانو درآوردن ملتهای مستقل تبدیل شد. از نسلکشی و اشغال سرزمین تا سرنگونی دولتهای قانونی و چپاول ثروت ملتها، همه این جنایتها یک نقطه مشترک داشتند: قدرتی که منافع خود را بالاتر از حق حاکمیت دیگران میدانست.
شاید حالا وقت آن رسیده باشد که نام این قدرت را بدانیم: این، تاریخ آمریکاست؛ کشوری که بر ویرانه سرزمینهای دیگران بنا شد و استعمار را با پرچم آزادی به جهان صادر کرد.
استعمار از تاریخ بیرون نیامده است!
اما اگر تصور میکنید این تصاویر به آلبوم تاریخ تعلق دارند و دوران تصرف کشورها و غارت منابع ملتها به پایان رسیده، کافی است به ونزوئلا نگاه کنید. سوم ژانویه ۲۰۲۶، نیروهای آمریکایی در عملیاتی نظامی نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا را دزدیدند و به نیویورک بردند. ترامپ پس از این عملیات حتی از اداره ونزوئلا به دست آمریکا سخن گفت. چند ماه بعد نیز توافقی اعلام شد که بر اساس آن، واشنگتن کنترل و نفوذ گستردهای بر بخش مهمی از ذخایر نفتی این کشور به دست میآورد. کشوری با بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت جهان، حالا در کانون برنامههای اقتصادی و راهبردی واشنگتن قرار گرفته است.
اما پرده آخر این نمایش، اظهارات صریح ترامپ است؛ جایی که دیگر حتی زحمت استفاده از واژههای دیپلماتیک را هم به خود نمیدهد. او درباره ونزوئلا میگوید: "از این به بعد ونزوئلا را هم به دارایی های آمریکا اضافه کنید؛ که تملک تازه ما بود. چه مردم بخواهند این را بگویند چه نخواهند، تملک بود."
کشوری با میلیونها شهروند، تاریخ، سرزمین و حاکمیت مستقل، در ادبیات رئیسجمهور آمریکا به یک «دارایی» تبدیل شده است! این دیگر صرفاً یک اختلاف سیاسی یا تلاش برای تغییر حکومت نیست؛ این زبان صریح تملک و منطق عریان استعمار است. گویی واشنگتن نه با دولتهای مستقل بلکه با املاکی روبهروست که هر وقت اراده کند، میتواند صاحبشان شود.
دست چدنی، بدون دستکش مخملی
این رفتار شاید برای کسانی که سیاست آمریکا را با شعارهای دموکراسی و حقوق بشر میشناختند، غافلگیرکننده باشد؛ اما رهبر شهید انقلاب سالها پیش ماهیت این سیاست را توضیح داده بودند: «امروز دشمنِ ما از همهی اطراف مشغول تهاجم است. دشمن در درجهیِ اوّل یعنی آمریکا و صهیونیسم؛ مخصوص این حکومتِ فعلیِ آمریکا هم نیست، قبلیها هم همین جور بودند، منتها با شکلهای مختلف. کمکی که این شخصی که حالا سرِ کار است به ما کرده این است که آمریکا را عریان نشان میدهد. قبلیها دست چدنی را داخل دستکش مخملی میکردند. خیلیها نمیدیدند، اشتباه میکردند؛ [امّا] این بیعقلها چدن را کشیدند بیرون، دارند به همه نشان میدهند. حرکتشان، حرکت آشکار است.» ۱۳۹۸/۰۲/۱۱
ترامپ شاید تصور میکند با کنار زدن ظواهر دیپلماتیک، قدرت آمریکا را به رخ میکشد؛ اما آنچه آشکار شده، همان منطق دیرینه سلطهطلبی است. تفاوت دولتهای مختلف آمریکا نه در اصل این سیاست بلکه در شیوه اجرای آن است؛ یکی با لبخند و وعده مذاکره پیش میرود و دیگری با تهدید، تحریم و تصرف آشکار. دست چدنی همان است؛ فقط دیگر دستکشی روی آن نیست.
آمریکا و رویای احیای سلطه بر ایران
حالا باید از ونزوئلا به ایران رسید. کشوری با ذخایر عظیم نفت و گاز، موقعیت ژئوپلیتیک کمنظیر، ظرفیتهای اقتصادی و انسانی گسترده و جایگاهی تعیینکننده در معادلات منطقهای، طبیعتاً برای قدرتی که به دنبال گسترش سلطه و دسترسی به منابع دیگران است، اهمیت راهبردی دارد. ایران پیش از انقلاب، یکی از حلقههای مهم نفوذ آمریکا در منطقه بود؛ کشوری که منابع و ظرفیتهایش در چارچوب منافع واشنگتن تعریف میشد. انقلاب اسلامی ایران این معادله را برهم زد و دست آمریکا را از سلطه مستقیم بر ایران کوتاه کرد. از آن روز تاکنون، تحریم، فشار اقتصادی، تهدید نظامی و تلاش برای تغییر محاسبات سیاسی، شکلهای مختلف تلاش برای بازگرداندن آن سلطه بودهاند: «هدف آمریکاییها بلعیدن ایران است. این سلطهای که اینها بر این کشور داشتند، به دست مردم، به دست جوانها، به دست آحاد مردم در سراسر کشور و با رهبری امام بزرگوار از بین رفت؛ و از اوّل انقلاب تا امروز، اینها به فکرند که این سلطه را برگردانند.» ۱۴۰۴/۱۰/۲۷
این همان نقطه اتصال ونزوئلا و ایران است. مسئله آمریکا صرفاً یک توافق، برنامه هستهای یا اختلاف منطقهای نیست؛ مسئله کشوری است که حاضر نشده دوباره به دارایی و مستعمره واشنگتن تبدیل شود. آنچه آمریکا میخواهد، تسلیم اراده یک ملت و بازگرداندن سلطهای است که با انقلاب از دست داده است.
ونزوئلا نشان داد منطق استعمار آمریکایی هنوز زنده است؛ همان منطق تصرف، چپاول و نادیده گرفتن حق حاکمیت ملتها. درباره ایران نیز خواسته نهایی را نباید در هیاهوی اختلافات مقطعی گم کرد: آمریکا، ایران مستقل نمیخواهد؛ ایران تسلیمشده را میخواهد، ایرانی که بتواند آن را دوباره ببلعد. تمام دعوا بر سر همین است؛ اینکه ایران به سفره چپاولگران بازگردد یا استقلالی را که برای به دست آوردنش هزینه داده است، حفظ کند.