نتایج بیست و ششمین انتخابات پارلمانی اسرائیل، نظام سیاسی این رژیم را در بن‌بست قرار داد، چرا که هیچ یک از بلوک‌ها نتوانستند اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را به دست آورند. بلوک ائتلاف حاکم به رهبری نتانیاهو 53 کرسی، بلوک تغییر/اپوزیسیون به رهبری گادی آیزنکوت 48 کرسی و احزاب عرب 19 کرسی را به دست آوردند.
به گزارش صراط به نقل از تسنیم، اگرچه از نظر عددی 67 عضو کنست خارج از بلوک نتانیاهو هستند، اما اختلافات بین رهبران بلوک تغییر و تعهدات آنها مبنی بر عدم اتکا به احزاب عرب، تشکیل یک کابینه جایگزین با هدف به زیر کشیدن نتانیاهو از راس قدرت را دشوار می‌کند.
راهکارهای خروج از بن‌بست سیاسی
1)انتخاب مستقیم نخست‌وزیر توسط شهرک نشینان صهیونیست
در کنار احتمال تکرار انتخابات کنست، ایده دیگری در بلوک تغییر در حال ظهور است: بازگشت به سیستم انتخابات مستقیم برای انتخاب نخست‌وزیر، بدون انحلال کنست.
این در شرایطی است که اگر نتانیاهو به دنبال برگزاری انتخابات زودهنگام باشد، می‌توان سیستم انتخابات را تغییر داد و مانند گذشته، یک رقابت مستقیم برای نخست‌وزیری برگزار کرد. در این روش به‌جای اینکه برای حل اختلاف احزاب و تشکیل کابینه، دوباره انتخابات پارلمانی برگزار شود، ساکنان سرزمین‌های اشغالی مستقیماً درباره انتخاب گزینه تصدی کرسی نخست‌وزیری رأی بدهند، اما کنست فعلی به کار خود ادامه دهد. نکته مهم این است که انتخاب مستقیم نخست‌وزیر به‌خودی‌خود به معنای برخورداری او از اکثریت پارلمانی نیست. بنابراین همچنان مسئله تصویب کابینه و رأی اعتماد، بودجه و قوانین باقی می‌ماند.
گفتنی است رژیم صهیونیستی بین سال‌های 1996 تا 2001 نظام انتخاب مستقیم نخست‌وزیر را تجربه کرده است. سه نخست‌وزیری که با این روش انتخاب شدند عبارت بودند از: بنیامین نتانیاهو در سال 1996، ایهود باراک در سال 1999، آریل شارون در سال 2001. در آن زمان، شهرک نشینان صهیونیست دو رأی جداگانه می‌دادند: یکی برای انتخاب نخست‌وزیر و دیگری برای انتخاب احزاب کنست. اما این روش در سال 2001 کنار گذاشته شد؛ زیرا به‌جای تقویت احزاب بزرگ و تسهیل تشکیل کابینه، در عمل به افزایش پراکندگی پارلمانی و تقویت احزاب کوچک و بخشی کمک کرد.
اما در مارس 2021، این ایده از سوی نتانیاهو دوباره مطرح شد. در آن سال هم انتخابات بدون نتیجه قطعی پایان یافته بود و نتانیاهو با وجود اینکه لیکود همچنان بزرگترین حزب بود، برای تشکیل کابینه با مشکل مواجه شد. پس از استمرار وضعیت بن‌بست سیاسی، نتانیاهو طرحی را ارائه کرد که برطبق آن ساکنان فلسطین اشغالی مستقیماً نخست‌وزیر را در یک انتخابات زودهنگام و بدون انحلال کنست انتخاب کنند.
اکنون، حدود پنج سال بعد، همین ایده در بلوک تغییر در حال بررسی است که به دنبال پایان دادن به دوره زعامت نتانیاهو هستند. البته اجرای این روش نیازمند تغییر قانون است و نمی‌تواند در چارچوب قوانین موجود انجام شود. براین اساس گزینه تغییر نظام انتخاباتی روی میز است. اما سوال این است که آیا احزاب اپوزیسیون قادر خواهند بود در مورد تغییر قوانین بازی به توافق برسند یا اینکه این اقدام نیز با همان اختلافاتی روبرو خواهد شد که مانع از تشکیل کابینه آنها می‌شود.[1]
2)تشکیل کابینه چرخشی
اسحاق هرتزوگ، رئیس اسرائیل،در تلاش است با ارائه طرحی برای تشکیل کابینه چرخشی، بن‌بست سیاسی موجود را برطرف کند؛ طرحی که بر اساس آن، نتانیاهو دو سال دیگر نخست‌وزیر باقی خواهد ماند و در مقابل با دریافت عفو کامل قضایی در ازای توقف رسیدگی به پرونده‌های قضایی وی برای همیشه از فعالیت سیاسی کناره‌گیری خواهد کرد. بنا به گزارش شبکه 14، هرتزوگ حدود دو سال است که در پشت پرده امکان دستیابی به چنین توافقی را بررسی می‌کند. بر اساس این طرح، نتانیاهو نخستین دوره ریاست کابینه چرخشی را بر عهده خواهد گرفت تا بتواند در دو سال آینده، هم‌زمان با ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ ،از فرصت همکاری نزدیک با واشینگتن استفاده کند. یکی از اهداف طرح پیشنهادی جلوگیری از تشکیل کابینه‌ای شکننده با حمایت احزاب عرب است.
3)تشکیل کابینه اقلیت توسط اپوزیسیون
یکی از دلایل بررسی این اقدام، دشواری رهبران بلوک تغییر در دستیابی به توافق در مورد تشکیل دولت با حمایت احزاب عرب است. در حالی که یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات‌ها، خواستار مشارکت احزاب عرب برای جایگزینی نتانیاهو است، نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن در طول مبارزات انتخاباتی خود خطوط قرمزی را در مورد همکاری با آنها تعیین کردند.
از نظر قانونی، سوگند خوردن برای تشکیل کابینه لزوماً به 61 رأی موافق در پارلمان نیاز ندارد، بلکه رأی مثبت «اکثریت» اعضای حاضر در آن جلسه، کافی است. به عنوان مثال، حمایت 56 عضو بلوک تغییر به همراه حزب رعم در مقابل 53 رأی بلوک نتانیاهو، به همراه رأی ممتنع 11 عضو فهرست مشترک عربی، می‌تواند کافی باشد. با این حال، این احتمال مشروط به توافقات سیاسی و در درجه اول تمایل بنت و لیبرمن برای حمایت از این اقدام است.
4)تشکیل کابینه تغییر با همراهی احزاب حریدی
در ادامه این روند شبکه 12 به سناریوی جدیدی برای خروج از بن‌بست سیاسی اشاره می‌کند که تاکنون بعید به نظر می‌رسید: تشکیل یک کابینه تغییر با حمایت حزب یهودیت تورات. یهودیت تورات احتمال همراهی با آیزنکوت را مطرح کرده است، زیرا سران این حزب معتقدند نتانیاهو نتوانسته خواسته‌هایشان را فراهم کند. در چنین حالتی، آنها آماده‌اند تا از بلوک نتانیاهو خارج شوند و از یک کابینه تغییر «از بیرون»حمایت کنند.
در ازای این حمایت، یهودیت متحد تورات خواستار هماهنگی با آنها در مورد خدمت سربازی حریدی‌ها و بودجه‌هایی است که دریافت خواهند کرد. آنها می‌دانند آیزنکوت قادر به اجرای قانون مورد نظر آنها نخواهد بود، اما احتمال پیشبرد یک فرمول سخت را می‌پذیرند. کسانی در حزب هستند که معتقدند از طریق مذاکرات پشت صحنه، آیزنکوت قادر خواهد بود قانون خدمت اجباری را به نحوی که حریدی‌ها بتوانند با آن کنار بیایند، پیش ببرد. در چنین حالتی، نمایندگان حزب یهودیت تورات «قوانین را زیر پا نخواهند گذاشت».
در این خصوص یک منبع در این حزب به شبکه 12 گفت: «اتحاد ما با نتانیاهو از بین رفته است، مطمئناً در شرایطی که او 61 کرسی ندارد. علاقه ما این است که به یک عامل تعیین‌کننده در کنست بازگردیم.»[2]
5)همراهی یکی از احزاب بلوک تغییر با بلوک نتانیاهو
- یکی دیگر از احتمالات برای پایان یافتن بن‌بست سیاسی پیوستن حزب یشار به بلوک راستگراها است. در این صورت تعداد کرسی‌ها به 74 کرسی خواهد رسید. اما برای آیزنکوت این کار به قیمت نقض وعده‌هایش مبنی بر عدم همراهی با نتانیاهو، عدم حمایت از معافیت خدمت نظامی حریدی‌ها و همچنین همراهی با بن گویر و اسموتریچ تمام خواهد شد. تصور اینکه او اینگونه تسلیم شود، دشوار است.
-همچنین گزینه همراهی ائتلاف «باهم» با بلوک راست هم یکی از احتمالات مطرح در این روزهاست. این ائتلاف که تحت ریاست نفتالی بنت و لاپید مدیریت می‌شود اگر به جناح راست بپیوندد، تعداد کرسی‌ها به 67 خواهد رسید. اما تحقق این رویداد مستلزم آن است که بنت و لاپید سوگند خود مبنی بر عدم همراهی با نتانیاهو را کنار بگذارند. ضمن آنکه نتانیاهو تأکید کرده است حاضر به دست کشیدن از متحدان همیشگی‌اش نیست.
از طرفی اگر فقط بنت بدون همراهی لاپید بخواهد با نتانیاهو همکاری کند، این به معنای اضافه شدن فقط 7 کرسی به بلوک راست است و عدم دستیابی به 61 کرسی موردنیاز است. زیرا بنت 7 کرسی دارد و زمانی که این تعداد با کرسی‌های لاپید اضافه می‌شود جمعشان می‌تواند این جناح را به 67 کرسی برساند.
6) همراهی تمام قد احزاب عربی با اپوزیسیون برای تشکیل کابینه جدید
یک احتمال هم این است که آیزنکوت و شرکایش ممکن است برای پذیرش یکی از سناریوهایی که در اینجا ارائه شد، عجله نکنند، اما بر اکثریت خود در کنست، یعنی 67 کرسی، تمرکز خواهند کرد. این به معنای حضور هر دو حزب عربی در کنار بلوک تغییر است. این اکثریت به آنها اجازه می‌دهد، امیر اوحانا، رئیس کنست، را برکنار کنند؛ یک کمیته تحقیق داخلی برای بررسی شکست اطلاعاتی 7 اکتبر ایجاد کنند؛ و در عین حال قوانینی که در نتیجه اصلاحات قضائی کابینه نتانیاهو به تصویب رسید را لغو کنند.[3]
7) تکرار انتخابات کنست رژیم صهیونیستی
گزینه نهایی برای خروج از بن‌بست سیاسی، برگزاری انتخابات زودهنگام است؛ مشابه آنچه از ابتدای سال 2019 تا پایان سال 2022 در یک بازه چهار ساله، به تعداد پنج بار انجام شد. با این حال تجربه آن دوره نشان داد هیچ تضمینی نیست در انتخابات بعدی این وضعیت برطرف شود به ویژه آنکه رکوردشکنی در مشارکت اعراب که به رقم بیش از 75 درصد رسید، آنها را متوجه قدرتی کرد که می‌تواند بارها تکرار شود. براین اساس هرچه میزان مشارکت بخش عربی افزایش یابد، شانس بلوک‌های یهودی برای کسب 61 کرسی لازم، کمتر می‌شود؛ مگر آنکه برای جلوگیری از وقوع دوباره این سناریو احزاب یهودی تصمیم بگیرند دیگر در قالب احزاب کوچک وارد انتخابات نشوند.
لازم به ذکر است در این انتخابات بیش از سیصد هزار رأی از هر دو بلوک تغییر و جناح راست، «هدر رفت». به طور دقیقتر آنکه 306172 نفر به احزابی رأی دادند که نتوانستند حدنصاب لازم را برای ورود به کنست رژیم صهیونیستی کسب کنند. علاوه بر این، 25983 رأی باطله وجود داشته است، از جمله آرای تکی که به حزب آبی-سفید بنی گانتز که هفته گذشته از رقابت‌ها کناره‌گیری کرد، داده شد.
در این راستا 154 هزار رأیی که حزب ذخیره‌ها-اقتصادی به دست آورد، در واقع از بلوک تغییر بود. اگر این حزب در احزاب اپوزیسیون ادغام می‌شد، این تعداد رأی به بلوک تغییر می‌رسید. همچنین 125 هزار رأی هم از بلوک راست هدر رفت، زیرا به سبد احزاب عمخا اسرائیل، رنگ سیاه، عموم حریدی و نوعم ریخته شد.