آیتالله جعفر سبحانی، از مراجع تقلید شیعیان، عصر امروز در آیین آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ طلاب حوزه علمیه که در مؤسسه امام صادق(ع) برگزار شد، با تأکید بر شرافت و عظمت علم، طلاب را به اهتمام جدی به علوم کلامی و فلسفی فراخواند و اظهار داشت: این نوع اشتغال به علم را باید اهمیت بدهید؛ چرا که اگر علم کلام که با آمیزش با معارف شیعی است، نباشد، قرآن ما هنگام ناحق میشود.آیت الله سبحانی با اشاره به آیات سوره حجرات و ضرورت فهم عمیق قرآن کریم تصریح کرد: از یک طرف میگوییم خدا جسم نیست، از طرف دیگر میگوییم در جهت نیست، مکان ندارد و زمان بر او نمیگذرد؛ اما از طرف دیگر قرآن میفرماید وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْکُمْ وَلَکِنْ لَا تُبْصِرُونَ: چگونه میشود که خدای متعال با آن صفاتی که ما میگوییم، لا جهت و لا مکان و لا زمان، به انسان نزدیکتر از عزیزانش باشد؟ این مسئله تنها به وسیله علم کلام حل میشود.
به گزارش صراط به نقل از فارس وی افزود: اگر کلام و فلسفه را درست بخوانید، میتوانید این آیات را معنا کنید. در سوره مبارکه واقعه، خداوند میفرماید وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْکُمْ؛ کسی که در حال احتضار است و عزیزانش دور او هستند، خدا میفرماید من نزدیکترم به او از شما که دورش هستید. این چگونه میشود؟ به وسیله کلام، این مسئله فهم و حل میشود. بنابراین علم را باید خیلی محکم گرفت.
آیتالله العظمی سبحانی با هشدار نسبت به تداوم حملات الحاد و شبهات اعتقادی خاطرنشان کرد: خیال نکنید که همهچیز بر الهیون قطع شده است؛ نه، ظاهراً قطع شده، اما هنوز به قوت خود باقی است و گاهبهگاه هم جوانه میزند. اگر بخواهیم با این حملات مبارزه کنیم، کلید مبارزه از همین کلام و فلسفه است که در کلام ما وجود دارد. باید آیات را بفهمیم، با الحاد مبارزه کنیم و بدانیم و قدردان باشیم. منظم بیاییم، مرتب بیاییم تا آخرین مرحله برسیم.این مرجع تقلید شیعیان با اشاره به سیره امام صادق(ع) در تربیت متخصصان دفاع از اصول اسلام اظهار داشت: حضرت صادق(ع) برای مبارزه با ملحدان و دیگر جمعیتها، عدهای را تربیت کرده بود. در کتاب شریف احتجاج طبرسی آمده که روزی مردی از مصر آمد و گفت من آمدهام با شاگردان شما مبارزه و مناظره کنم. حضرت فرمود: اشکالی ندارد. کسی که در خدمتش بود، گفت برو بیرون ببین از دوستان ما آنهایی که در علم واردند، بیایند اینجا با او مبارزه کنند. قطعاً عدهای را تربیت کرده بود. هشام بن حکم از عهده برآمدند و در محضر امام صادق(ع) مناظره کردند و بر او پیروز شدند.
وی با اشاره به اوضاع سیاسی دوران امام صادق(ع) افزود: حضرت در دوره منصور در شرایط خفقان بود، اما در عین حال اهمیت میداد که بخشی از شاگردانش را مرتب و منظم تربیت کند برای دفاع از اصول اسلام در تاریخ. مردی آمده بود از شام که معتزله بود و ادعا میکرد بشر در مقام آفرینش به خدا محتاج است، اما در مقام عمل و کار خودش مستقل است. امام باقر(ع) به فرزندش فرمود: من پیرم و فرزندم جعفر را میفرستم بابالمناظره کند. امام صادق(ع) با آن جلال و شکوهی که داشت، وارد شد. مردم خیلی خوشحال شدند و با هم نشستند. آن مرد گفت شیخ نظرت چیست؟ حضرت فرمود: فعلاً کار من به این مطلب مربوط نیست. سپس شروع کرد به خواندن سوره حمد: بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین. الرحمن الرحیم. مالک یوم الدین. إیاک نعبد و إیاک نستعین؛ فرمود: إیاک نستعین یعنی چه؟ آیا در حال حیات نیست که از خدا استعانت میجوییم؟ آن مرد شرمنده شد و خجالت زده شد.آیتالله العظمی سبحانی با تأکید بر پاسداشت احترام و عظمت علم خاطرنشان کرد: آقایان، احترام علم را، عظمت علم را، شرافت این علم را محکم بگیرید. خیال نکنید حملات کم شده است؛ نه، حملات هنوز هم به مسائل کلامی و اعتقادی هست، هم به احکام هست، هم به آداب ما حملاتی هست. باید همهجا حوزه علمیه قم با این تخصصهای مختلف پاسخگوی این مسائل باشد.
وی با اشاره به جایگاه والای عالمان در سیره اهل بیت(ع) افزود: در کتاب شریف احتجاج طبرسی آمده که روز عید، مردی غریبه که از هاشمیها نبود وارد شد. حضرت امام حسن عسکری(ع) به احترام او بلند شد و جای خود نشاند و خیلی احترام کرد. هاشمیهایی که حاضر بودند اعتراض کردند که این مرد را بر ما مقدم داشتی در حالی که ما از بستگان تو هستیم؟ حضرت فرمود: خبر ندارید که این با علم کلام الله دفاع میکند و این همه ارزش دارد. بنابراین نیاز نیست که من بیش از این سخن بگویم. آقایان ملاحظه کنید، مرتب کنید، منظم کنید، انشاءالله اثر خوبی خواهد داشت.آیت الله سبحانی با اشاره به پیشینه حوزه علمیه قم تصریح کرد: حوزه علمیه قم الان ۱۰۵ سال است که اقامه شده و از تاریخ تأسیس آن ۱۰۵ سال میگذرد. نشاطی که در ایران هست، از نظر علمی و بینالمللی، آثار زیادی مرهون همین حوزه است. این حوزه علمیه در هر زمانی، بهویژه در دوران معاصر، گروهی را تربیت کرده که توانستند دین مردم، اخلاق مردم و آداب مردم را حفظ کنند.