به گزارش صراط به نقل از فارس؛ جزیره هرمز را شاید بیشتر با خاک سرخ، کوههای رنگارنگ و چشماندازهای متفاوتش بشناسند، اما پشت این منظرههای تماشایی، تاریخی پرتنش پنهان شده است.هرمز جزیرهای بیضیشکل در فاصله حدود هشت کیلومتری بندرعباس و در استان هرمزگان است. این جزیره حدود ۴۲ کیلومتر مربع وسعت دارد، اما موقعیت جغرافیایی آن باعث شده در طول تاریخ اهمیتی بسیار فراتر از اندازهاش پیدا کند. هرمز در مسیرهای دریایی خلیج فارس قرار داشت و همین موقعیت، آن را به نقطهای مهم برای تجارت و رقابت قدرتهای منطقهای و اروپایی تبدیل کرد.
یکی از نخستین چیزهایی که در سفر به هرمز توجه بازدیدکنندگان را جلب میکند، رنگهای متفاوت زمین است. در مسیر قشم به هرمز و در بخشهای مختلف جزیره، کوههایی با رنگهای زرد، سفید و قرمز دیده میشود؛ منظرهای که حاصل تنوع زمینشناسی این منطقه است و هرمز را به یکی از نقاط مهم برای علاقهمندان به زمینشناسی تبدیل کرده است.در میان این رنگها، خاک سرخ هرمز جایگاه ویژهای دارد. بخشی از این خاک با نام محلی «گِلَک» شناخته میشود و مردم منطقه از آن در تهیه برخی غذاها استفاده میکنند. خاک سرخ جزیره علاوه بر کاربردهای خوراکی محلی، در صنایعی مانند سرامیکسازی، رنگسازی و تولید برخی محصولات آرایشی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.اما هرمز تنها داستان خاک و رنگ نیست. در شمال جزیره، بقایای بنایی قرار دارد که یادآور یکی از مهمترین دورههای استعمار اروپایی در خلیج فارس است؛ «قلعه پرتغالیها» که یکی از بزرگترین دژهای استعماری ساختهشده در ایران به شمار میرود.ورود پرتغالیها به هرمز در قرن شانزدهم میلادی اتفاق افتاد و آلفونسو د آلبوکرک، دریانورد و فرمانده پرتغالی، پس از آشنایی با منطقه خلیج فارس، طرح گسترش نفوذ پرتغال در این منطقه را دنبال کرد. پرتغالیها در سال ۹۱۳ خورشیدی هرمز را تصرف کردند و چند سال بعد ساخت دژی بزرگ را در جزیره آغاز کردند.این قلعه تنها یک سازه نظامی نبود. حضور پرتغالیها در هرمز بخشی از تلاش آنان برای کنترل مسیرهای تجاری و دریایی خلیج فارس بود. موقعیت جزیره به پرتغالیها امکان میداد بر رفتوآمد کشتیها و تجارت منطقه نفوذ بیشتری داشته باشند.
ساکنان جزیره در سالهای حضور پرتغالیها بارها علیه آنان قیام کردند. مهمترین این آنها در سالهای ۹۱۹، ۹۲۵، ۹۲۸ و ۹۵۷ خورشیدی رخ دادند.در نهایت، بیش از یک قرن پس از آغاز سلطه پرتغالیها، هرمز از کنترل آنان خارج شد. در سال ۱۰۳۱ خورشیدی، نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلیخان، از سرداران شاه عباس صفوی، جزیره را آزاد کردند. این رویداد بخشی از روند پایان نفوذ پرتغال در خلیج فارس بود.شاه عباس پس از این پیروزی، هرمز و دیگر مناطق جنوبی ایران را از سلطه پرتغالیها خارج کرد. شهر هرمز نیز در جریان این تحولات آسیب دید و اهمیت اقتصادی آن به تدریج کاهش یافت. در مقابل، گمبرون که بعدها بندرعباس نام گرفت، به مرکز مهمتری در سواحل جنوبی ایران تبدیل شد.امروز از آن دوره پرتنش، بخشهایی از قلعه پرتغالیها، دیوارها، برجها و توپهای جنگی در شمال جزیره باقی مانده است. سازههایی که در کنار کوههای رنگارنگ و خاک سرخ هرمز، دو چهره متفاوت جزیره را کنار هم قرار میدهند.
