به گزارش صراط به نقل از فارس؛ برداشته شدن محاصره دریایی ایران، بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض و آتشبس در تمامی جبههها از جمله مفادی است که بارها به صورت رسمی از سوی مسئولان دو کشور مطرح شده و تقریباً در مورد آن اجماع نظر وجود دارد. با این حال، همانگونه که معاون دونالد ترامپ، جی. دی ونس هم به آن اشاره کرده است، «هنوز جزئیات زیادی نیاز به روشن شدن دارد.» بامداد دوشنبه به وقت ایران، خبر تفاهم ایران و آمریکا منتشر شد. دو کشور پس از هفتهها رایزنی و گفتوگو، در نهایت بر سر یادداشت تفاهم حدوداً دو صفحهای به توافق رسیدند. با این حال، جزئیات بسیاری از این مفاد به گفتوگو و مذاکرات بیشتر نیازمند است. با وجود آن که قرار است گفتوگوهای تهران-واشنگتن در روز جمعه در سوئیس، همزمان با امضای حضوری تفاهم، ادامه یابد، اما بدبینیها نسبت به نتیجهبخش بودن این مذاکرات همچنان در بین کارشناسان و مردم ایران بالا است. کارشکنیهای متعدد آمریکا در مسیر گفتوگوهای پیشین، دو بار تجاوز به ایران در میانه مذاکرات و مهمتر از همه، خارج شدن ترامپ از برجام در دوره اول ریاست جمهوریاش، بیاعتمادی مردم ایران به آمریکا و ترامپ را صدچندان کرده است. از سوی دیگر، به نظر میرسد هنوز فاصله بسیاری بین خواستههای ایران و آمریکا در موضوع هستهای وجود دارد. آمریکاییها دائم از «نابودی» ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران (۶۰ درصد) صحبت میکنند. این در حالی است که این ذخایر اورانیوم یکی از مهمترین جنبههای بازدارندگی امنیتی ایران به شمار میروند.
ایران بارها بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید کرده است. این کشور تصریح کرده که حاضر نیست ذخایر اورانیوم خود را از کشور خارج کند و تنها ممکن است با «رقیقسازی» این ذخایر موافقت کند. جزئیات تفاهم ایران و آمریکا در هالهای از ابهامهنوز جزئیات چندانی از مفاد تفاهم بین ایران و آمریکا منتشر نشده و همین موضوع گمانهزنیها در این مورد را افزایش داده است. ابهامات در مورد این تفاهم همچنان باقی است. حتی معاون رئیسجمهور آمریکا جی. دی ونس هم به این موضوع اشاره و تأکید کرده که یادداشت تفاهم امضا شده یک «سند بسیار کلی» است. مقامات آمریکایی گفتهاند که جزئیات طی دو روز آینده منتشر خواهد شد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، هم روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت که توافق موقت «گامی مهم» به سوی توقف جنگ است، اما خاطرنشان کرد که توافق نهایی برای آتشبس دائمی «هنوز شکل نگرفته است». با این حال، برخی جزئیات در مورد این توافق منتشر شده است. به گزارش رویترز، مقامات آمریکایی و ایرانی میگویند که این توافق در نهایت میتواند با لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای خارجی و ایجاد یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری که توسط کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس (که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند) تأمین میشود، منافع اقتصادی قابل توجهی برای ایران به همراه داشته باشد. با این وجود، ایالات متحده تأمین خواستههای ایران را به شروط زیادی منوط کرده است. مقامات آمریکایی که خواستهاند نامشان فاش نشود، در مصاحبه با رویترز مدعی شدهاند که ایران برای دریافت این مزایا باید خواستههای آمریکا مبنی بر «هرگز نساختن سلاح هستهای و قطع حمایت از محور مقاومت مانند حزبالله در لبنان» را برآورده کند.
آیا اسرائیل به تفاهم پایبند خواهد ماند؟ در حالی که طبق این تفاهم، جنگ در تمامی جبههها باید به پایان برسد، اظهارات مسئولان اسرائیلی و بهویژه نخستوزیر این رژیم، احتمال تداوم آتشبس در لبنان را کاهش داده است. نتانیاهو روز گذشته در اظهاراتی تأکید کرد که «ما در لبنان خواهیم ماند. کار با ایران ممکن است همچنان تمام نشده باشد.» وی در ادامه گفت که «ترامپ رئیسجمهور آمریکاست و من نخستوزیر اسرائیل، من مسئول امنیت کشور خودم (رژیم) هستم. من از منافع اسرائیل نه با غرور و خودخواهی، بلکه با خرد و عقل دفاع میکنم.» نتانیاهو همچنین افزود که «توافق با ایران توسط ترامپ انجام شد، این تصمیم او بود و ما منافع خودمان را داریم.» به نظر میرسد بیبی با این اظهارات در تلاش است تا اسرائیل را از توافق ایران و آمریکا مستثنا کند و در ادامه اهداف تجاوزکارانه خود را پی بگیرد. تمامی این موارد، احتمال تداوم تفاهم - دستکم در مورد لبنان - را کاهش داده است.
آیا قدم بعدی موشکی است؟ موضوع پایان حمایت ایران از محور مقاومت و همچنین مهار برنامه موشکی ایران از جمله دیگر خواستههای مهم آمریکا و اسرائیل در طول سالها بوده است. به نظر نمیرسد نتانیاهو به کمتر از فلج کردن برنامه موشکی ایران رضایت بدهد. از سوی دیگر، درست ساعاتی بعد از تفاهم ایران و آمریکا، مسئولان ارشد اتحادیه اروپا و رئیسجمهور فرانسه امانوئل ماکرون، باز هم پای برنامه موشکی ایران را وسط کشیدند و خواستار گنجانده شدن این موضوع در مذاکرات بعدی تهران-واشنگتن شدند. به نظر میرسد کشورهای اروپایی از همین حالا به دنبال توافقات بعدی، آن هم بر سر موضوع موشکی هستند. این در حالی است که ایران بارها اعلام کرده بر سر برنامه موشکی خود با هیچکس مذاکره نخواهد کرد.
تلاشها برای گنجاندن موضوع موشکی در مذاکرات در شرایطی ادامه دارد که همین توان موشکی، متجاوزان را در جنگ تحمیلی اخیر به عقب راند و مجبور به آتشبس کرد. تمامی این اختلافات، احتمال تبدیل تفاهم به «توافق بلند مدت» را کاهش داده است. اکنون تمامی نگاهها به مذاکرات بعدی ایران و آمریکا دوخته شده تا مشخص شود آیا این دو شکور حاضرند از خواستههای خود عقبنشینی کنند یا این مسیر دیپلماسی بار دیگر به بنبست میخورد.
