به گزارش صراط به نقل از فارس؛ کشورهای اتحادیه اروپا این روزها دومین شوک انرژی را طی چهار سال اخیر تجربه میکنند. نخستین شوک به جنگ روسیه و اوکراین بازمیگشت و حالا جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بار دیگر اقتصاد قاره سبز را لرزانده است. آنچه این بحران را برای اروپا حساس میکند، وابستگی شکننده این اتحادیه به واردات انرژی و ناتوانی ساختاری آن در تأمین نیازهای خود است. اعداد و ارقام وابستگی؛ ۹۷ درصد نفت و ۹۰ درصد گاز وارداتیبر اساس دادههای منتشر شده از سوی کمیسیون اروپا، این اتحادیه تقریباً تمام نیازهای نفتی خود (۹۷ درصد) را از خارج تأمین میکند. این میزان در سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۱۲ میلیارد یورو (حدود ۲۴۴ میلیارد دلار) ارزش داشته است. آمریکا، قزاقستان و نروژ با سهم ۱۲ تا ۱۵ درصدی هرکدام، بزرگترین تأمینکنندگان نفت اروپا هستند و پس از آنها لیبی ۹ درصد و عربستان ۶.۸ درصد سهم دارند. وضعیت گاز طبیعی نیز بهتر از نفت نیست. اروپا حدود ۹۰ درصد از گاز مورد نیاز خود را وارد میکند. خطوط لوله از نروژ، الجزایر، لیبی، آذربایجان، روسیه و بریتانیا، ۶۲ درصد نیاز این قاره را پوشش میدهند و ۳۸ درصد باقیمانده به صورت گاز طبیعی مایع (LNG) وارد میشود.
از قطع گاز روسیه تا بسته شدن تنگه هرمز؛ اروپا در تله
اتحادیه اروپا که خود را برای توقف کامل واردات گاز از روسیه تا سال ۲۰۲۷ متعهد کرده، تا حدودی موفق شده وابستگی خود به نفت روسیه را از ۲۵.۸ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۲.۲ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش دهد. اما این موفقیت یک روی سکه است. روی دیگر آن، افزایش وابستگی به مسیرهای جایگزین و شکنندهتر است. بسته شدن تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتیترین آبراههای جهان برای انتقال انرژی، عملاً اروپا را با کمبود عرضه و افزایش بیسابقه قیمتها مواجه کرده است. پیشبینی میشود قیمت نفت برنت تا پایان خرداد و تیرماه در محدوده ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار باقی بماند.
افزایش ۶۰ درصدی قیمت گاز و تورم ۳.۲ درصدی
از زمان شروع جنگ علیه ایران، قیمت گاز طبیعی مایع در اروپا بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۵۰ یورو (۵۷ دلار) در هر مگاوات ساعت رسیده است. قیمت نفت برنت نیز بیش از ۵۰ درصد جهش کرده و به حدود ۹۷ دلار در هر بشکه رسیده است. این جهش قیمت مستقیماً بر تورم اثر گذاشته است. نرخ تورم در منطقه یورو در ماه مه ۲۰۲۶ به ۳.۲ درصد رسید که بسیار بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی اروپاست. هزینه انرژی در این ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰.۹ درصد افزایش یافته است. خسارت روزانه ۵۷۵ میلیون دلار و تشدید فشار بر بودجه کشورهااورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، اخیراً اعلام کرد اتحادیه اروپا در نتیجه جنگ علیه ایران، روزانه حدود ۵۷۵ میلیون دلار ضرر میکند. تنها در دو ماه مارس و آوریل ۲۰۲۶، هزینه واردات نفت و گاز اروپا با وجود عدم افزایش حجم واردات، ۳۱ میلیارد دلار افزایش یافته است. این فشار هزینهها، کشورهای اروپایی را مجبور کرده برای حمایت از شهروندان خود در برابر افزایش قیمت انرژی، هزینههای هنگفتی را متقبل شوند. ایتالیا از ماه مارس تاکنون حدود ۱.۱۵ میلیارد دلار صرف معافیتهای مالیاتی انرژی کرده است. در پاسخ به این وضعیت، کمیسیون اروپا تصمیم گرفته قوانین بودجهای خود را انعطافپذیرتر کند و به کشورها اجازه دهد تا ۰.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را خارج از سقف ۳ درصدی کسری بودجه، صرف مقابله با بحران انرژی کنند.
رکود قریبالوقوع؛ رشد منفی ۰.۲ درصدی در سه ماهه اول
آمارهای رسمی یورواستات نشان میدهد تولید ناخالص داخلی منطقه یورو در سهماهه اول ۲۰۲۶ نسبت به فصل قبل ۰.۲ درصد کاهش یافته است. روری فنسی، اقتصاددان ارشد مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، پیشبینی کرده منطقه یورو در سهماهه جاری سال وارد رکود شود. تحلیلگران معتقدند رشد اقتصادی اروپا حتی قبل از جنگ نیز ضعیف بود (حدود ۰.۵ درصد) و اکنون شروع به انقباض کرده است. تهدید ۱.۳ میلیون شغل؛ بحران در خودروسازی و صنایع کلیدییکی از نگرانکنندهترین پیامدهای بحران انرژی، تهدید اشتغال در صنایع حیاتی اروپاست. روکسانا مینزاتو، کمیسر کار اروپا، هشدار داده است که بخشهای خودروسازی، ساختمان، فلزات، مواد شیمیایی و حملونقل ممکن است امسال تا ۱.۳ میلیون شغل را از دست بدهند. بخش خودروسازی اروپا با خطر اخراج ۶۰۰ هزار کارگر مواجه است. این صنعت علاوه بر فشار ناشی از افزایش هزینههای انرژی، با تعرفههای آمریکا و رقابت شدید چین نیز دستوپنجه نرم میکند. همچنین پیشبینی میشود بخشهای ساختمان، فلزات، مواد شیمیایی و حملونقل ۵۶ هزار شغل دیگر را از دست بدهند.
اروپا بزرگترین بازنده بحران کنونی
کارشناسان اقتصادی معتقدند اتحادیه اروپا به دلیل وابستگی ساختاری به واردات نفت و گاز، بزرگترین بازنده جنگ جاری در خاورمیانه است. در مقابل، کشورهای صادرکننده انرژی مانند روسیه، نروژ و کانادا از این وضعیت سود میبرند. مادام که تنگه هرمز مسدود باقی بماند، اختلال در بازارهای انرژی ادامه خواهد یافت و اروپا به رنج خود ادامه خواهد داد. کشورهای اروپایی برای کاهش این وابستگی راهی جز تغییر اساسی در الگوی مصرف و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر ندارند، اما این فرآیند سالها طول خواهد کشید. در کوتاهمدت، تنها پایان جنگ و بازگشت آرامش به خاورمیانه میتواند اروپا را از بحران کنونی نجات دهد.
