به گزارش صراط به نقل از ایسنا، علی عقیلی، با اشاره به اینکه واگرایی صعود قیمت طلا در ایران و افت انس جهانی ناشی از ترکیب چند متغیر کلیدی در اقتصاد ایران است، اظهار کرد: افزایش نرخ ارز مهمترین عامل رشد قیمت طلا و سکه در بازار داخلی است. با وجود کاهش اونس، تنشهای منطقهای و تشدید محدودیتهای اقتصادی باعث شده نرخ دلار در داخل افزایش یابد. همین موضوع قیمت طلا و سکه را بالا برده و اجازه نداده کاهش اونس جهانی در بازار داخلی اثرگذار باشد.
وی افزود: در بسیاری از کالاها نیز چنین وضعیتی دیده میشود، وقتی قیمت کالاها را بررسی میکنیم، میبینیم بسیاری از آنها هنوز نه با دلار ۱۸۰ هزار تومان، بلکه با دلار ۱۳۰ هزار تومان قیمتگذاری شدهاند.
این کارشناس اقتصادی طلا همچنین درباره رابطه قیمت طلا و نفت بیان کرد: به طور سنتی یک رابطه معکوس میان قیمت جهانی نفت و طلا وجود دارد. وقتی قیمت نفت بالا میرود، کشورهایی که واردکننده نفت هستند برای جبران آثار تورمی و کسری بودجه، بخشی از ذخایر طلای خود را میفروشند. این افزایش عرضه، قیمت طلا را در بازار جهانی پایین میآورد، اما در زمان کاهش قیمت نفت، سرمایهگذاران دوباره به سمت طلا هجوم میبرند و قیمت جهانی طلا افزایش مییابد. طلا همچنان دارایی پناهگاهی است و در دورههای نااطمینانی اقتصادی و ریسکهای سیاسی، تقاضای آن بیشتر میشود. همین رفتار سرمایهگذاران در بازار داخل نیز دیده میشود با افزایش نااطمینانی و رشد نرخ ارز، سرمایهگذاران برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت طلا میروند. همین تقاضا باعث شده قیمت طلا و سکه در ایران برخلاف روند جهانی، افزایشی بماند.
وی با اشاره به سیاست دولت برای عرضه گسترده سکه و کنترل هیجانات بازار گفت: این سیاستها هرچند در کوتاهمدت میتواند شیب افزایش تقاضا در بازار را کاهش دهد، اما نقش آن بیشتر شبیه یک مسکن موقتی است، نه یک درمان اساسی. مثل بیماری که مبتلا به سرطان است و فقط مسکن دریافت میکند؛ درد شاید فروکش کند اما بیماری از بین نمیرود. در اقتصاد نیز تا زمانی که مشکلات بنیادین مثل رشد نقدینگی، بیثباتی نرخ ارز و نبود سیاستهای پایدار اصلاح نشود، عرضه سکه فقط تأخیر در بروز بحران است، نه درمان آن. فروش گسترده سکه از ذخایر بانک مرکزی آسیبزاست. وقتی برای کنترل بازار، بانک مرکزی ذخایر طلای خود را میفروشد، در واقع یک دارایی حیاتی کشور کاهش پیدا میکند. در مقابل، رفتار سفتهبازانه افزایش مییابد.
عقیلی با اشاره به تجربههای گذشته خاطرنشان کرد: در سالهایی که حتی با برخوردهای قضایی شدید مثل پرونده معروف «سلطان سکه» مواجه شدیم، مشکلات ساختاری بازار از بین نرفت. آن زمان قیمت سکه حدود ۳ میلیون تومان بود و امروز بیش از ۷۰ برابر شده است. این امر نشان میدهد که رویکردهای دستوری و مقطعی نمیتواند مانع رشد قیمتها شود. با تداوم وضعیت کنونی، کاهش ارزش پول ملی و تضعیف قدرت خرید اقشار حقوقبگیر جدیترین تبعات را خواهد داشت و کارمندان و کارگران با درآمدهای ثابت بیش از همه آسیب میبینند، چون قدرت خریدشان هر روز کمتر میشود. این روند اگر ادامه یابد، میتواند تبعات اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد.
وی تأکید کرد: برای نجات اقتصاد باید به جای مسکنهای مقطعی، درمانهای بنیادی در نظر گرفت. اصلاح ساختار بودجه، استقلال سیاستگذاری پولی و سامانبخشی به بازار ارز از جمله اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد تا اقتصاد از چرخه تورم و بیاعتمادی بیرون بیاید.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه فشار اقتصادی طولانیمدت میتواند پیامدهای اجتماعی ایجاد کند، اظهار کرد: سیاستگذاران باید به آثار انباشتهشده تورم و کاهش قدرت خرید توجه جدی داشته باشند. وقتی فشارهای معیشتی برای مدت طولانی ادامه پیدا میکند، طبیعی است که نارضایتیهایی در جامعه شکل بگیرد. این موضوع ریشه در مسائل اقتصادی دارد و باید با رویکردهای بلندمدت و تخصصی مدیریت شود تا از بروز آسیبهای اجتماعی جلوگیری گردد.
وی افزود: در شرایط کنونی، مهمترین اولویت آن است که اقتصاد کشور از وضعیت نوسانی خارج شود و مسیر پیشبینیپذیرتری پیدا کند؛ نرخ ارز، هزینه تولید، قیمت مواد اولیه و شرایط تجارت خارجی همه بر زندگی روزمره مردم اثر دارد. وقتی این متغیرها ناپایدار باشد، از قیمت آب معدنی و بستهبندی گرفته تا لوازم مصرفی و کالاهای بادوام را تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش هزینه تولید در صنایعی مثل خودرو نیز بخشی از همین زنجیره است.
عقیلی ادامه داد: در کوتاهمدت هرگونه فشار بر جریان ورودی ارز، یا هر عاملی که هزینه تأمین مواد اولیه را افزایش دهد، میتواند بر نرخ ارز و در نتیجه بر قیمت طلا و سایر داراییها اثرگذار باشد. فشارهای خارجی یا محدودیتهای تجاری اگرچه شدت و ضعف پیدا میکنند، اما در نهایت هزینه تولید و دسترسی به بازارها را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی تاکید کرد: سیاستگذاری بلندمدت و ثبات اقتصادی تنها راهی است که میتواند شرایط را بهصورت پایدار اصلاح کند و اقدامات مقطعی شاید بتواند برای مدتی جلوی نوسانات را بگیرد، اما برای حل مسائل اصلی اقتصاد باید برنامههای اصولی تدوین شود. بازسازی ظرفیت تولید، بهبود شرایط تجارت، مدیریت نوسان ارز و تقویت قدرت خرید مردم باید در اولویت قرار گیرد.
عقیلی در ادامه با اشاره به تأثیر افزایش نرخ ارز بر سایر بخشهای اقتصادی گفت: افزایش بهای ارز تنها محدود به بازار طلا و سکه نیست؛ این موضوع بهصورت زنجیرهای بر قیمت تمام نهادههای وارداتی اثر میگذارد. هر زمان نرخ ارز بالا میرود، به تبع آن هزینه تأمین مواد اولیه، کالاهای واسطهای و حتی محصولات اساسی مثل نهادههای دامی افزایش مییابد، در چنین شرایطی، تامین نیازهای پایه نیز با چالش روبهرو میشود.
وی خاطرنشان کرد: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است فشار قیمتی به بخشهایی مانند دام و طیور منتقل شود. هرچند ایران در تولید برخی محصولات کشاورزی مانند گندم به خودکفایی رسیده، اما در نهادههای دامی همچنان وابسته به واردات است. اختلال در تأمین این نهادهها میتواند بر تولید گوشت سفید و قرمز نیز اثرگذار باشد و در نهایت موجب افزایش قیمت در سبد غذایی خانوار شود.
این کارشناس بازار طلا به رفتار متفاوت سرمایهگذاران بزرگ و خرد اشاره و اظهار کرد: سرمایهگذاران عمده با داشتن تیمهای تحلیلی و مشاوران حرفهای میتوانند تصمیمهای مبتنی بر تحلیل بنیادی و تکنیکال بگیرند، اما سرمایهگذاران خرد چنین دسترسیای ندارند. برای بسیاری از آنها، گزینههای سرمایهگذاری محدود است؛ وقتی بازار خودرو و مسکن از دسترس خارج میشود و خرید ارز هم دشوار است، اغلب به سمت طلا میروند.
عقیلی ادامه داد: در حال حاضر، بخش زیادی از خریدها در بازار، مربوط به طلاهای خرد، سکههای نیم و ربع سکه و حتی طلای مستعمل است. این نشان میدهد که مردم بیشتر بهدنبال حفظ ارزش دارایی خود هستند تا سودآوری. با این حال، بالا بودن حباب قیمتی در بازار سکه نشانه ورود هیجانی تقاضا و نگرانی از آینده نرخ ارز است.
وی افزود: وقتی یکی از مزیتهای اصلی بورس یعنی امکان نقد شدن سریع سهام از بین برود، طبیعی است بخشی از سرمایهها از آن خارج شده و به بازارهای دیگر مانند طلا منتقل شود. برای بازگرداندن آرامش به بازارها، مهمترین نیاز، ایجاد ثبات و اعتماد است. تا زمانی که سیاستهای اقتصادی کوتاهمدت و غیرقابل پیشبینی باقی بماند، سرمایهگذاران خرد و بزرگ به سمت داراییهای امن مانند طلا حرکت خواهند کرد.