خنثی کردن تحریم ها به سبک ایرانی

صراط – روزنامه وال استریت ژورنال در تازه ترین تحلیل خود در رابطه با تحریم نفت جمهوری اسلامی ایران توسط اتحادیه اروپا نوشت : با آغاز تحریم های نفتی اتحادیه اروپا، ایران تلاش های خود را برای کسب اطمینان نسبت به استقامت صنعت نفت خود در مقابل تحریم ها سرعت بخشیده است.

برای تاثیر گذاری بر تحریم هابحث تهاتر و معامله پایا پای در ازای نفت خام (برای چین) و فروش محصولات بیشتر محصولات پالایشگاهی همچون بنزین(برای همسایگان) از اهمیت زیادی برخوردار است. اگر در این زمینه موفق نشوند، آن ها مجبور به بستن شیر های نفت برای زمان طولانی خواهند شد؛ حرکتی که به مخازن آسیب می زند و باعث افزایش قیمت جهانی نفت خواهدشد.

تحریم اتحادیه اروپا شامل ممنوعیت خرید نفت ایران و بیمه کشتی های حامل نفت ایران است؛ اقدامی که بر انتقال نفت ایران به کشورهای غیر اروپایی نیز تاثیر خواهد گذاشت.تحریم های آمریکا که انجام تجارت در این کشور توسط شرکت های نفتی با بانک مرکزی ایران را ممنوع می کند نیز از هفته گذشتته اعمال شد. در حالی که مذاکرات بر سربرنامه هسته ای نتوانست دستاورد ملموسی داشته باشد،غرب فشار خود را بر ایران شدت بخشیده است. اتحادیه اروپا و آمریکا به ایران مظنون هستند که به دنبال تولید سلاح هسته ای است. تهران می گوید برنامه اش کاملا غیر نظامی است.

تحلیل گر این روزنامه غربی همچنین اظهار داشت : کاخ سفید اعلام کرده:« ایران فرصت پیگیری مذاکرات حقیقی را دارد که با مذاکرات کارشناسان در استانبول آغاز می شود. ایران باید گام های استواری برای حل نگرانی های جامعه بین الملل درباره فعالیت های هسته ای خود بردارد.»

رستم قاسمی وزیر نفت ایران در سخنانی که بر روی سایت وزارتخانه منعکس شد ، گفته است:« تمام گزینه برای مقابله با تخرین در دولت برنامه ریزی شده است.» البته متخصصین نفت ایران نظر دیگری دارند. طبق تخمین شرکت مشاوره نفتی JBC Energy مستقر در وین ، ایران در ماه ژوئن روزانه سه میلیون بشکه نفت تولید می کرد. رقم فوق را باید با 7/3 میلیون بشکه نفت تولید شده توسط ایران در سال 2010 مقایسه کرد. در آن زمان بود که ممنوعیت سرمایه گذاری اروپایی در صنعت نفت و گاز ایران اعمال شد.

بر اساس تخمین های اول شرکت های حمل و نقل دریایی،صادرات نفت خام ایران و به عبارتی نیمی ازدرآمدهای دولت ، 20درصد کاهش یافت و به 2/1میلیون بشکه در ژوئن نسبت به ماه قبل رسید.در حالی که ایران رسما کاهش کنونی را پذیرفته است، احمد قلعه بانی (رییس شرکت ملی نفت ایران) گفت که انتظار می رود صادرات نفت خام به دلیل تحریم اتحادیه اروپا 20 تا 30 درصد در نیمه دوم سال کاهش یابد.

ایران اعلام کرده است که در برابر فشار مقاومت خواهد کردو برای آن، استراتژی خاصی در نظر گرفته شده است.آقای قاسمی( وزیر نفت) گفت که ایران در مقایسه با سال 2010 که تحریم سرمایه گذاری اروپا آغاز شد و وارد کننده سوخت بود، اکنون صادر کننده بنزین نیز می باشد. این تغییر به جمهوری اسلامی کمک می کند تا با فروش بنزین گرانتر ، درآمد بیشتری رادر ازای هر بشکه نفت کسب کند و مقداری از تاثیر کاهش فروش به دلیل تحریم ها را جبران کند. براساس آمار گمرگ ، در سال 1390 ایران 382هزار تن بنزین به کشورهای مختلف از جمله عراق ( که خود صادر کننده نفت است) صادر کرده است.

طبق آمار شرکت های حمل و نقل ، ایران روابطش را با چین-بزرگترین مشتری که 500هزار بشکه در روز خریداری می کند- مستحکم تر کرده است.

پکن با معامله براساس واحد پولی خودش ،تحریم ها را دور زده است. طبق گفته کارشناسان ایرانی ،ایران از «یوآن » برای خرید خدمات و ابزار مربوط به صنعت نفت استفاده می کند. هند نیز موافقت کرد که مبالغ مربوط به خرید نفت را در حساب های روپیه واریز کند، تا برای خرید نفت ، محصولات کشاورزی و پزشکی از این کشور استفاده شود. چین، هند و تعدادی از کشورها از تخریم آمریکا معاف شده اند.

ایران به دنبال یافتن راه های جایگزین برای حفظ تولید و جبران کاهش صادرات نفت خام خود است. بر همین اساس سرمایه گذاری سنگینی در بخش پالایشگاهی و تولید برق با استفاده از نفت و گاز طبیعی انجام شده است.

به عنوان مثال طبق برنامه پنج ساله ای که در سال 2015  خاتمه می یابد، ایران5/47 میلیارد دلار صرف پالایشگاه جدید و توزیع و بالا بردن تولید برق به میزان 40درصد یا 25 هزار مگاوات می کند . بیشتر تلاش ها بر مبنای صادرات به کشورهای همسایه دارای مرز زمینی مشترک همچون افغانستان,پاکستان و عراق صورت می گیردتا تحت تاثیر تحریم نفتی قرار نگیرد. بخش بانکی کشورهای فوق نیز کمتر تحت نفوذ واشنگتن هستند زیرا نسبت به کشورهای پیشرفته تر در شرق آسیا ، تجارت کمتری با آمریکا دارند.

در سال 1390 ، ایران صادرات خود را به میزان 30در صد نسبت به سال قبل افزایش داده که بیشتر آن به ترکیه و عراق بوده است.ایران خود را برای افزایش صادرات نفت و گاز طبیعی به افغانستان آماده می کند. احداث خطوط انتقال نفت خام به سمت تاجیکستان نیز برنامه ریزی شده است. باید منتظر بود تا میزان موثر بودن استراتژی فوق مشخص شود.

تحریم ها از بانک گرفته تا واردات تجهیزات ، باعث افزایش هزینه تولید و فراوری نفت و گاز طبیعی در ایران شده است . تهران مجبور به استفاده از واسطه ها برای خرید محصولاتی همچون توربین های گازی و قطعات یدکی برای پالایشگاه های خود است و پرداخت هزینه های آن نیز هزینه های بالایی دارد. به عنوان مثال خرید با واسطه تجهیزات نفت و گاز از یک شرکت که مایل به فروش به ایران نیست ، باعث افزایش هفت در صدی قیمت آن می شود.به گفته یکی از پیمانکاران در مجموع میزان سوددهی یک پالایشگاه به دلیل تاخیرها , پرداخت پول به واسطه ها برای خرید تجهیزات و کمبود قطعات یدکی برای حفظ تاسیسات در شرایط آرمانی 30درصد کاهش می یابد.