به گزارش سرویس وبلاگ صراط، حسن رحیمی در آخرین به روز رسانی وبلاگ حقیقت ناب نوشته است:
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و الصلوة والسلام علی سیدنا محمد وآله لطاهرین اللهم عجل فرجهم و احشرنا معهم والعن اعدائهم اجمعین.
در اوقات مطالعه ام گاهی به روایاتی برمی خوردم با این مضمون که فلان چیز دل را زنده می کند یا فلان کار دل را میمیراند به فکرم رسید تا به قدر توان مطالب و روایات را در این باب جمع کنم که هم در آینده مایه ی تذکر خود این بنده روسیاه باشد و هم برادران و خواهران ایمانی من از آن استفاده کنند . آنچه از خداوند متعال مسئلت میکنم این است که مرا در فهم و عمل به اخبار و آثار اهل بیت عصمت و طهارت موفق بدارد.
نکته: از باب اینکه تخلیه (خالی شدن از رذال نفسانی) قبل از تحلیه (آراسته شدن به صفات زیبا و الهی ) است ما اسباب ممات دل را قبل از اسباب حیات ذکر میکنیم؛ به قول شاعر:
- آئینه شو جمال پری طلعتان طلب جاروب کن تو خانهی دل، پس میهمان طلب
- دیو چو بیرون رَوَد فرشته درآید
اسباب ممات دل (دل مردگی)
1. از یاد بردن خدا
- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ: فِيمَا نَاجَى اللَّهُ بِهِ مُوسَى ع قَالَ يَا مُوسَى لَا تَنْسَنِي عَلَى كُلِّ حَالٍ فَإِنَّ نِسْيَانِي يُمِيتُ الْقَلْبَ. الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج2 ؛ ص498
در کتب شریف کافی نقل شده : در مناجات موسی با خداوند خدا به او فرمود ای موسی مرا در هیچ حال فراموش نکن که همانا فراموش کردن من دل را میمیراند.
2. زیاد خندیدن
- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ حَرِيزٍ:عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام، قَالَ: «كَثْرَةُ الضَّحِكِ تُمِيتُ الْقَلْبَ» وَ قَالَ: «كَثْرَةُ الضَّحِكِ تَمِيثُ الدِّينَ كَمَا يَمِيثُ الْمَاءُ الْمِلْحَ». الخصال ؛ ج2 ؛ ص523 الكافي (ط - دارالحديث) ؛ ج4 ؛ ص748
امام صادق علیه السلام:« زیاد خندیدن دل را می میراند.» و فرمود: «زیاد خندیدن دین را ذوب میکند هم چنانکه آب نمک را . »
- قَالَ إِيَّاكَ وَ كَثْرَةَ الضَّحِكِ فَإِنَّهُ يُمِيتُ الْقَلْبَ وَ يَذْهَبُ بِنُورِ الْوَجْهِ
در وصایای حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله به ابوذر آمده که حضرت به فرمود : از خنده ی زیاد بپرهیر همانا زیاد خندیدن قلب را میرانده و نور صورت را از بین میبرد
- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً نَصَبَ فِي قَلْبِهِ نَائِحَةً مِنَ الْحُزْنِ فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ كُلَّ قَلْبٍ حَزِينٍ وَ إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ بَكَى مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ تَعَالَى حَتَّى يَعُودَ اللَّبَنُ إِلَى الضَّرْعِ وَ إِنَّهُ لَا يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ دُخَانُ جَهَنَّمَ فِي مَنْخِرَيِ الْمُؤْمِنِ أَبَداً وَ إِذَا أَبْغَضَ اللَّهُ عَبْداً جَعَلَ فِي قَلْبِهِ مِزْمَاراً مِنَ الضَّحِكِ وَ إِنَّ الضَّحِكَ يُمِيتُ الْقَلْبَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ. عدة الداعي و نجاح الساعي ؛ ؛ ص168
رسول خدا فرمود: هنگامی که خداوند بنده ای را دوست بدارد در قلب او نوحه ای از حزن و اندوه قرار میدهد همانا هرکسی که از خشیت خدا گریه کند داخل در آتش نمی شود مگر اینکه شیر ریخته شده به پستان برگردد(کنایه از محال بودن داخل شدن در آتش است) و همانا غباری که در راه جهاد با خدا به بینی مجاهد وارد شده هیچ گاه با دود جهنم اجتماع نخواهد کرد و هنگامی که خدا بنده ای را دشمن بدارد در قلب او شیپوری از خنده قرار می دهد همانا خنده دل را می میراند خداوند اشخاص خوشحال را (بی خیال و بی غم ) را دوست ندارد.
***این روایت خیلی جالبه خدایا از تو تشکر می کنم به خاطر اینکه مرا در میان امت آخرین پیامبر که رحمة للعالمین است و اهل بیت او قرار دادی هرچی این نعمت رو به یاد میارم از شکرش عاجزتر میشم فقط میتونم بگم خاک بر سر ما که قدر اهل بیت به این بزرگی رو نمیدونیم .......
- وَ قَالَ ع اتَّقِ الْمَحَارِمَ تَكُنْ أَعْبَدَ النَّاسِ وَ ارْضَ بِمَا قَسَمَ اللَّهُ لَكَ تَكُنْ أَغْنَى النَّاسِ وَ أَحْسِنْ إِلَى جَارِكَ تَكُنْ مُؤْمِناً وَ أَحِبَّ لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِكَ تَكُنْ مُسْلِماً وَ لَا تُكْثِرْ مِنَ الضَّحِكِ فَإِنَّ كَثْرَةَ الضَّحِكِ يُمِيتُ الْقَلْب إرشاد القلوب إلى الصواب (للديلمي) ؛ ج1 ؛ ص184
حضرت فرمود: از حرام اجتناب کن تا عابدترین مردم باشی و به قسمت خدا راضی باش تا بی نیاز ترین مردم باشی به همسایه ات نیکی کن تا مومن باشی آنچه را برای خود می پسندی برای دیگران هم بپسند تا مسلمان باشی و خنده را زیا مکن که خندهی زاید دل را می کشد.
- وَ عَنْهُ ص قَالَ: إِيَّاكَ وَ الضِّحْكَ فَإِنَّهُ هَادِمُ الْقَلْب مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ؛ ج8 ؛ ص418
حضرت رسول فرمود:از زیاد خندیدن بپرهیز که آن قلب را نابود میکند!!!!!!!!!
3. گناه بر روی گناه
وَ عَنْهُ ع الذَّنْبُ عَلَى الذَّنْبِ يُمِيتُ الْقَلْبَ مجموعة ورام ؛ ج2 ؛ ص118
حضرت رسول فرمود: گناه بر روی گناه(گناه پشت سرهم و بدون توبه کردن) قلب را می میراند.
اللَّهُمَّ وَ أَسْتَغْفِرُكَ لِكُلِّ ذَنْبٍ يُمِيتُ الْقَلْبَ وَ يَشْعَلُ الْكَرْبَ وَ يُرْضِي الشَّيْطَانَ وَ يُسْخِطُ الرَّحْمَنَ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْهُ لِي يَا خَيْرَ الْغَافِرِينَ البلد الأمين و الدرع الحصين ؛ النص ؛ ص44
خدایا من از هرگناهی که دل را می میراند و سختی را شعله ور میکند و شیطان را راضی و تو را غضبناک میکند استغفار میکنم پس بر محمد و ال او درود فست و مرا ببخش ای بهترین بخشایند گان
4. خوردن آب رود نیل در مصر
قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَاءُ نِيلِ مِصْرَ يُمِيتُ الْقَلْبَ وَ لَا تَغْسِلُوا رُءُوسَكُمْ مِنْ طِينِهَا فَإِنَّهُ يُورِثُ الزَّمَانَةَ طبرسى، حسن بن فضل، مكارم الأخلاق، 1جلد
امیر المومنین علیه السلام فرمود: آب رود نیل قلب را میمیراند سرتان را باآب رود نیل نشویید که بی غیرتی میاورد.
5. هم نشینی با سه طائفه
و ثلاثة مجالستهم يميت القلب: مجالسة الأنذال و مجالسة الأغنياء و الحديث مع النساء. الوافي ؛ ج26 ؛ ص173
در وصایای حضرت رسول به امیر المومنین صلوات الله علیههما وآلهما: یا علی سه کس مجلست و هم نشینی با سه شخص دل را می میراند:1.هم نشینی با انسان های پست 2. هم نشینی با اغنیا و ثروتمندان3. و سخن گفتن با زنان
اسباب حیات قلب
1.ایمان به خدا
اللَّهُمَّ أَحْيِ قَلْبِي بِالْإِيمَان بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج97 ؛ ص263
خدایا قلب مرا بوسیله ایمان حیات بخش
-2- امید به خدا و خوف از او و کشتن نفس
قال الصادق (ع): الخوف رقيب القلب و الرجاء شفيع النفس، و من كان باللَّه عارفا كان من اللَّه خائفا، و هما جناحا الايمان يطير بهما العبد المحقق الى رضوان اللَّه تعالى. و عينا عقله يبصر بهما الى وعد اللَّه و وعيده. و الخوف طالع عدل اللَّه باتقاء وعيده (وعد اللَّه و ناهى وعيده)، و الرجاء داعى فضل اللَّه، و هو يحيى القلب، و الخوف يميت النفس. قال رسول اللَّه (ص) (النبى ص): المؤمن بين خوفين خوف ما مضى و خوف ما بقى. و بموت النفس تكون حيوة القلب، و بحياة القلب البلوغ الى الاستقامة. و من عبد اللَّه على ميزان الخوف و الرجاء لا يضل و يصل الى مأموله. مصباح الشريعة / ترجمه مصطفوى ؛ متن ؛ ص398
ترجمه
(باب هشتاد و هشتم در خوف و رجا) حضرت صادق (ع) فرمود: خوف مراقب و مواظب و محافظ دل است، و دل را از موارد خطر و ضرر و از اعمال سوء و ناپسند نگهدارى مىكند. و رجا و اميدوارى به خداوند مهربان بخشاينده شفاعتكننده نفس انسانى بوده، و او را به سوى پروردگار متعال و رحمت و لطف و فضل او قرين و نزديككرده، و مشمول احسان و رحمت الهى قرار مىدهد. و خوف نتيجه معرفت است، و به هر مقدارى كه معرفت و شناسايى حق متعال محقق گشت؛ ترس از مؤاخذه و بيم از خلاف و عصيان او نيز بيشتر خواهد بود. و خوف و رجا دو بال ايمان باشد، و بندهاى كه در راه تحقق و تثبيت مقام روحانى است، به يارى و نيروى اين دو بال حركت كرده و در منزل رضوان و خوشنودى پروردگار عزيز برقرار مىشود. و هم چنين خوف و رجا دو چشم عقل انسانند، و به وسيله آنها نظر مىكند به سوى وعدهها و وعيدهاى الهى، زيرا خوف آدمى را به شاهراه عدالت و امن و اطمينان سوق داده، و از موارد وعيد و نهى الهى و ضرر و گرفتارى دور مىكند. و رجا انسان را به سوى فضل و كرم و لطف پروردگار متعال دعوت كرده، و دل را نور و حيات روحانى مىبخشد.چنان كه خوف نفسانيت را به تدريج از ميان برده و خودستايى و خود خواهى و پيروى نفس را مىميراند. پيغمبر اكرم (ص) فرموده است: شخص مؤمن در ميان دو خوف قرار گرفته است، ترس و وحشت از اعمال گذشته و سوابق امور خود، و ترس از آنچه در پيش روى او و در جريان امور آينده او مىباشد.و بايد توجه داشت كه جنبه نفسانى آدمى در جبهه مخالفت قلب و روح انسانى قرار مىگيرد، و هر چه يك طرف ضعيفتر گشت، طرف ديگر نيرومندتر و قويتر گشته، و در صورتى كه يكى نابود و فانى شد، ديگرى زنده و ابدى خواهد شد. و چون قلب انسانى حياة روحانى و نورانيت حقيقى پيدا كرد، انسان به مقام استقامت نائل شده، و در مسير حق الهى پا بر جا خواهد شد. پس اگر كسى روى ميزان خوف و رجا و با اين دو بال حركت كرد، هرگز از صراط مستقيم و از راه حق و عدل و صواب منحرف نگشته، و توفيق وصول به نقطه مطلوب و مقصود پيدا خواهد كرد. مصباح الشريعة / ترجمه مصطفوى، متن، ص: 399
2. قرائت قرآن
عن أنس، قال: قال لي رسول الله (صلى الله عليه و آله): «يا بني، لا تغفل عن قراءة القرآن- إذا أصبحت، و إذا أمسيت- فإن القرآن يحيى القلب الميت، و ينهى عن الفحشاء و المنكر». البرهان في تفسير القرآن ؛ ج1 ؛ ص19شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد ؛ ج10 ؛ ص22
انس میگوید رسول خدا صلوات الله علیه و آله به من فرمود : ای پسرکم از قرائت قران در صبح و شام غافل نشو همانا قران دل مرده را زنده میکند و از فحشا و منکر نهی میکند.
3. تفکر
- مِنْ كَلَامِهِ ع أَنَّ هَذَا الْقُرْآنَ فِيهِ مَصَابِيحُ النُّورِ وَ شِفَاءُ الصُّدُورِ فَلْيَجْلُ جَالٍ بِضَوْئِهِ وَ لْيُلْجِمِ الصِّفَةَ قَلْبَهُ فَإِنَّ التَّفْكِيرَ حَيَاةُ الْقَلْبِ الْبَصِيرِ كَمَا يَمْشِي الْمُسْتَنِيرُ فِي الظُّلُمَاتِ بِالنُّورِ. كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة) ؛ ج1 ؛ ص573
از کلمات امیرالمومنین: همانا در این قرآن چراغهای نور و شفای سینه ها پس هرکه خواهد از نورش جلا یابد و قلبش را به صفات آن ملزم کند همانا تفکر حیات قلب شخص بصیر و بینا است همچنانکه شخص چراغ بدست با نور در تاریکی راه می رود
وَ قَالَ ع عَلَيْكُمْ بِالْفِكْرِ فَإِنَّهُ حَيَاةُ قَلْبِ الْبَصِيرِ وَ مَفَاتِيحُ أَبْوَابِ الحِكْمَةِ بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج75 ؛ ص115
بر شما باد به تفکر که تفکر حیات قلب انسان بصیر است و کلید درهای حکمت است.
4. ولایت ائمه
قيل حياة القلب بالولاية بعد موته بالكفر لأن الولاية هي الإيمان فاستمسك بها تكون من أهل المتمسكين بحبلها و بحبله ليؤتيك الله سوابغ أنعامه و فضله و يحشرك مع محمد و علي و الطيبين من ولده و نجله ص ما جاد السحاب بطله و وبله. تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة ؛ ؛ ص197
گفته شده که حیات دل بعد از مرگ و مردنش به کفر به ولایت ائمه است چون ولا یت همان ایمان است ....
5. روزه گرفتن
- فالصّوم يميت هوى النّفس و شهوة الطّبع، و فيه حياة القلب شرح مصباح الشريعة / ترجمه عبد الرزاق گيلانى ؛ ؛ ص155
از جمله فوايد روزه آن است كه، مىميراند و برطرف مىكند خواهشهاى نفس را و لذّتّهاى بدنى را و در اوست حیات دل .
- قال النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله: المؤمن بين خوفين، خوف ما مضى و خوف ما بقى، و بموت النّفس تكون حياة القلب، و بحياة القلب البلوغ إلى الاستقامة، و من عبد اللَّه على ميزان الخوف و الرّجاء لا يضلّ، و يصل إلى مأموله.شرح مصباح الشريعة / ترجمه عبد الرزاق گيلانى ؛ ؛ ص533
حضرت رسول (ص): مون بین دو ترس است ترس از آنچه گذشته و ترس از آنچه باقی مانده . با موت نفس دل زنده میشود و با زنده شدن دل (بنده) به استقامت می رسد . هرکس خدا را در درو تراز خوف و رجا عبادت کند گمراه نمیشود و به آروزویش میرسد.
6. علم
- روى الشّيخ الجليل حسن بن زين الدّين الشّهيد الثاني في أوائل كتاب معالم الدّين في الاصول مسندا عن الأصبغ بن نباتة عن أمير المؤمنين عليّ عليه السّلام قال:تعلّموا العلم فانّ تعلّمه حسنة- إلى أن قال عليه السّلام: و ترغب الملائكة في خلّتهم يمسحونهم بأجنحتهم في صلاتهم لأنّ العلم حياة القلب و نور الأبصار من الهدى- الخبر. منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة (خوئى) ؛ ج19 ؛ ص84
اصبغ بن نباته از امیرمؤنان نقل میکند که حضرت فرمود: علم را فراگیرید همانا تعلم آن حسنه است –تا اینکه حضرت فرمود-همانا ملائکه رغبت میکنند در دوستی با اهل علم، بالهایشان را در نماز به آنها می مالند چون علم حیات قلب است ...
- عن عبداللَّه بن سِنان، عن أبيعبداللَّه عليه السلام، قال: «قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: إنَّ اللَّهَ- عزَّوجلَّ يقولُ: تَذاكُرُ العلمِ بين عبادي ممّا تحيا عليه القلوبُ الميتةُ إذا هُمُ انْتَهَوْا فيه إلى أمري». الكشف الوافي في شرح أصول الكافي (للشريف الشيرازي) ؛ ؛ ص153
امام صادق (ع) از پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله نقل فرمودند که ایشان فرمود: خداوند می فرماید مذاکره علم در بین بنددگان من از چیز هایی است که قلوب مرده به وسیله ی آن زنده میشوند البته وقتی که در علم به امر من برسند( روشن است که نتیجه بعضی از علوم مانند سحر و ... چیزی جز دوری از خدا نیست بنابر این علم موقعی دل را زنده میکند که انسان را به خدا برساند.
- ان العلم حياة القلب من العمى ان قلب الانسان اى نفسه الناطقة ميت بالفعل من شأنه ان يحيى بروح الحياة الدائمة، و ان حياته بالعلم و حياة القلب هى الحياة الدائمة الذاتية التى لا يمكن زوالها و انقطاعها شرح أصول الكافي (صدرا) ؛ ج2 ؛ ص98.
مرحوم ملا صدرا می فرماید: همانا علم مایه حیات دل از کوری است . همانا قلب انسان یا همان نفس ناطقه بالفعل مرده است و از شان اوست که به وسیله ی روح حیات زنده شود وهمانا که حیات قلب به علم است و حیات قلب همان حیات دائمی است که زوال و انتهایی ندارد .
7. ذکر خدا
قال موسی بن جعفرعلیه السلام قال علی بن ابی طالب صلوات الله علیه : وَ اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً خَالِصاً- تَحْيَوْا بِهِ أَفْضَلَ الْحَيَاةِ وَ تَسْلُكُوا بِهِ طَرِيقَ النَّجَاة الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج8 ؛ ص17
ذکرکنید خدا را یادکردنی خالص تا به وسیله آن زنده شوید آنهم برترین زنده بودن ها و راه نجات را بپیمایید.
(و اذكروا اللّه) بالقلب و اللسان و عند الطاعة و المعصية (ذكرا خالصا) من الرياء و السمعة فانكم ان ذكرتموه (تحيوا به أفضل الحياة) فى الجنة مع الابرار أو أراد به حياة القلب بروح الاذكار (تسلكوا به طريق النجاة) من العقوبات و هى طريق الجنة فان الذكر مع كونه عبادة و سببا لسلوك طريقتها سبب أيضا لكمال غيره من
- وَ كَانَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ يَدْعُو عَقِيبَ الْفَرِيضَةِ فَيَقُولُ اللَّهُمَّ .....صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَحْيِ قُلُوبَنَا بِذِكْرِكَ وَ اجْعَلْ ذُنُوبَنَا مَغْفُورَةً وَ عُيُوبَنَا مَسْتُورَةً وَ فَرَائِضَنَا مَشْكُورَةً ..... مصباح المتهجد و سلاح المتعبد ؛ ج1 ؛ ص59
حضرت موسی بن جعفر علیه السلام بعداز نماز فریضه در دعا به خداوند عرض میکرد:.......خدایا بر محمد و ال او صلوات فرست و قلب ما را باذکر خود زنده کن و گناهان مارا بیامرز و عیوب ما را پوشیده کن و ......
- قال امیرالمؤمنین علیه السلام: مَنْ ذَكَرَ اللَّهَ أَحْيَى قَلْبَهُ وَ اسْتَنَارَ عَقْلُهُ وَ لُبُّهُ. عيون الحكم و المواعظ (لليثي) ؛ ؛ ص458
امیر المؤمنین علیه السلام : هرکس خدارا ذکر کند دلش را زنده و عقلش را روشن کرده است.
8. خوردن انار
- عَنِ الصَّادِقِ ع عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ ع قَالَ: كُلُوا الرُّمَّانَ بِشَحْمِهِ فَإِنَّهُ دِبَاغٌ لِلْمَعِدَةِ وَ فِي كُلِّ حَبَّةٍ مِنْهَا إِذَا اسْتَقَرَّ فِي الْمَعِدَةِ حَيَاةُ الْقَلْبِ وَ إِنَارَةٌ لِلنَّفْسِ وَ تُمْرِضُ وَسْوَاسَ الشَّيْطَانِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً وَ الرُّمَّانُ مِنْ فَوَاكِهِ الْجَنَّةِ- قَالَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ. وسائل الشيعة ؛ ج25 ؛ ص158
امام صادق(ع) از پدرانش نقل فرمود که امیر المومنین(ع) فرمود: انار را با پیه(پرده های نازک و سفید) آن بخورید که این معده را دباغی (تمیز) میکند و هر دانه ای از آن هنگامی که در معده جای گرفت دل را زنده میکند و نفس را نورانی کرده و وسواس شیطان را تا چهل روز ضعیف میکند انار از میوه های بهشت است خداوند می فرماید: و فیهما فاکهة و نخل و رمان(در آن دو بهشت میوه ها و خرما و انار است.
9. موعظه
- أَحْيِ قَلْبَكَ بِالْمَوْعِظَةِ وَ مَوِّتْهُ بِالزُّهْدِ وَ قَوِّهِ بِالْيَقِينِ وَ ذَلِّلْهُ بِالْمَوْتِ تحف العقول ؛ النص ؛ ص69
امیر المونین در وصیتش به امام حستن علیه السلام می فرماید: قلبت را با موعظه زنده کن و با زهد بمیران و با یقین تقویت کن با یاد مرگ ذلیل کن
10. وجود امام عصر(عج)
اللَّهُمَّ وَ أَحْيِ بِوَلِيِّكَ الْقُرْآنَ وَ أَرِنَا نُورَهُ سَرْمَداً لَا ظُلْمَةَ فِيهِ وَ أَحْيِ بِهِ الْقُلُوبَ الْمَيْتَةَ وَ اشْفِ بِهِ الصُّدُورَ الْوَغِرَةَ كمال الدين و تمام النعمة ؛ ج2 ؛ ص515
خدایا بوسیله ی ولی ّخودت(حضرت ولیعصر-عج-) قرآن را زنده کن و نور او را در حالیکه همیشگی است به ما نمایان کن و قلوب مرده را به وسیله او حیات بخشیده و سینه های پر کینه را بوسیله ی او شفا بده .
11. نور حکمت
- يقال عیسی علیه لسلام للحواریین:..... یَا بَنِي إِسْرَائِيلَ زَاحِمُوا الْعُلَمَاءَ فِي مَجَالِسِهِمْ وَ لَوْ جُثُوّاً عَلَى الرُّكَبِ فَإِنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْقُلُوبَ الْمَيْتَةَ بِنُورِ الْحِكْمَةِ كَمَا يُحْيِي الْأَرْضَ الْمَيْتَةَ بِوَابِلِ الْمَطَر تحف العقول ؛ النص ؛ ص393
بنى اسرائيل! مجلس علما را پر كنيد گرچه با زانو راه پيمائيد، خدا دلهاى مرده را با نور حكمت حيات بخشد چنان كه زمين مرده را با قطرههاى درشت باران.
12. احادیث اهل بیت علیهم السلام
عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع يَا فُضَيْلُ إِنَّ حَدِيثَنَا يُحْيِي الْقُلُوبَ. الخصال ؛ ج1 ؛ ص22
فضیل بن یسار نقل میکند که امام باقر علیه السلام به من فرمود: ای فضیل همانا احادیث ما دل را زنده می کند.
13.معاشرت با بزرگان
- قال امیر المؤمنین علیه السلام : معاشرة ذوى الفضائل حيوة القلوب. شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم و درر الكلم ؛ ج6 ؛ ص126
اختلاط و آميزش با صاحبان فضايل زندگى دلهاست، مراد به «فضائل» هر صفتى است كه باعث افزونى مرتبه شود.
14. خوردن سرکه
- عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ يَكْسِرُ الْمِرَارَ وَ يُحْيِي الْقَلْبَ المحاسن ؛ ج2 ؛ ص486
حضرت امیر المومنین(ع): چه خوب است سرکه تلخی (صفرا) را شکسته و قلب را زنده میکند.
- عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُ قَالَ: الْخَلُّ يُسَكِّنُ الْمَرَارَةَ وَ يُحْيِي الْقَلْبَ وَ يَقْتُلُ دُودَ الْبَطْنِ وَ يَشُدُّ الْفَمَ. دعائم الإسلام ؛ ج2 ؛ ص149
امام صادق علیه السلام : سرکه تندی را ساکن و قلب را زنده و کرم معده را کشته دهان را محکم میکند.
15. خوردن گلابی
الْمُسْتَغْفِرِيُّ فِي طِبِّ النَّبِيِّ، ص قَالَ قَالَ ص: الْعُنَّابُ يَذْهَبُ بِالْحُمَّى [وَ الْكُمَّثْرَى يُحْيِي] الْقَلْب مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ؛ ج16 ؛ ص405
در طب النبی از حضرت رسول روایت کرده که ایشان فرمود : خورده عناب تب را میبرد و گلابی دل را زنده میکند
عن رسول الله صلوات الله علیه وآله :.....وَ أَحْيِ أَوْقَاتِكَ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا الطَّيِّبِين بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج17 ؛ ص383
حضرت رسول (ص) فرمودند: اوقات خود رابا صلوات بر محمد و علی و ال پاک آنها زنده کن