به گزارش صراط به نقل از برهان، نشر «چشمه» از جمله ناشران خصوصی است که توانسته با تمرکز به حوزه یادبیات و اندیشه و سرمایهگذاری بر نویسندگان نو قلم جایگاه ویژهای را در عرصهی چاپ کتاب به دست آورد و توانست در مقابل جریان فرهنگی انقلاب اسلامی بایستد. این ناشر را در سیاستگذاری فرهنگی میبایست ناشری لیبرال با گرایش های چپ دانست؛
زیرا بررسی آثار این انتشارات نشان داده است که نگاه و جهت گیری نویسندگان منتخب نشر «چشمه» همگی در راستای حرکت لیبرالیسم و اباحه گری فرهنگی بوده و تفکر چپ نیز از آن جهت است که آثار اندیشه هایِ این ناشر، متأثر از سیاستهای مارکسیستی و نئومارکسیستی نویسندگان آن ارزیابی میشود. جنجال رسانهای مدت اخیر موجب گردید در مروری دوباره بر اخبار و موضع گیریهای انجام شده، به موضوع انتشارات «چشمه» و محرومیتش از بیست و پنجمین نمایشگاه بینالمللی کتاب بپردازیم.
ممنوعیت حضور در نمایشگاه و هجمهی تبلیغاتی بر ضد وزارت ارشاد
ممنوعیت حضور نشر «چشمه» در نمایشگاه کتاب که به دلایل متقن قضایی صورت گرفته است، با هجمهی گستردهی رسانههای داخلی و خارجی مواجه شد. بسیاری از روزنامهها و سایتهای خبری جریان دگراندیش در داخل همراه با رسانههایی چون «بالاترین»، «جرس»، «بی.بی.سی فارسی»، «رادیو زمانه» و... بدون توجه به محورهای ضداخلاقی و ضددینی در آثار نشر چشمه، صرفاً با سیاهنمایی از شرایط فرهنگی جامعه، به القای دیکتاتوری نظام در حوزهی فرهنگ پرداخته و از جریان های مخالف نظام مظلوم نمایی کردند. بعضی نویسندگان و مطبوعات هم سعی کردند تخلفات مکرر نشر «چشمه» را ندید، بگیرند و ممنوعیت حضور این ناشر متخلف در نمایشگاه کتاب را طور دیگری جلوه دهند.
در همین راستا، عدهای از نویسندگان وابسته به جریان فرهنگی معارض انقلاب، طی نامهای به وزیر ارشاد، خواستار حضور نشر «چشمه» و «ثالث» در نمایشگاه شدند. امضا کنندگان این نامه خطاب به «سیدمحمد حسینی» جمعی از اعضای کانون غیرقانونی نویسندگان ایران و شاگردان ایشان و تعدادی از نویسندگان، مترجمان و شاعران لاییک و دینگریز هستند که همواره آثار و موضعگیری آنها در مقابل ارزشهای دینی و اخلاقی بوده است.
نشر چشمه را در سیاستگذاری فرهنگی میبایست ناشری لیبرال با گرایش های چپ دانست؛ زیرا بررسی آثار این انتشارات نشان داده است که نگاه و جهت گیری نویسندگان منتخب نشر «چشمه» همگی در راستای حرکت لیبرالیسم و اباحه گری فرهنگی بوده و تفکر چپ نیز از آن جهت است که آثار اندیشه هایِ این ناشر، متأثر از سیاستهای مارکسیستی و نئومارکسیستی نویسندگان آن ارزیابی میشود.
دلایل متقن برای حذف موجه نشر چشمه از نمایشگاه کتاب
با توجه به تمرکز نشر «چشمه» بر ادبیات (داخلی و خارجی)، بررسی کتب منتشر شده توسط این ناشر نشان داده است که غالب آثار این ناشر حاوی محتوای دینگریز است که اغلب به اعضای کانون غیرقانونی نویسندگان ایران و طیف متمایل به آنان تعلق دارد. این ناشر در کنار توجه به افراد سکولار توجه خاصی نیز به شاگردان آنان نیز دارد که بعضاً در قالب آثار اولی! به ترویج اباحهگری و ابتذال میپردازند. برای اطمینان مخاطب این گزارش و لزوم شناخت بیشتر این ناشر و حوزهی فعالیت آن، در ادامه به ذکر دلایلی متقن ـ از نگاه نگارنده ـ برای «لغو امتیاز نشر چشمه» ـ اشاره میگردد. سپس با رصد دوباره بر سابقه و سیاستهای این نشر، به تشریح فعالیتها و آثار منتشره میپردازیم.
ارائهی کتب ضاله در حضوری مداوم و فعال در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران
نشر «چشمه» از جمله ناشرانی است که همه ساله با ارائهی حجم انبوهی از کتب ضاله در اشکال متنوع، حضوری فعال در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران داشته است. این ناشر با ارائهی آثار متعدد در شکلی جذاب و گیرا که اغلب دارای مطالب مبتذل و مخالف نظام هستند هر ساله در نمایشگاه حاضر شده و سودهای میلیونی کسب کرده است. نکتهی مهم این که در هر دوره از نمایشگاه بینالمللی کتاب، نشر «چشمه» سهم قابل توجهی از کتب ممنوعه را به خود اختصاص داده است! کتبی که به دلیل محتوای مغایر با مبانی دینی و سیاسی نظام اسلامی فروش آنان در نمایشگاه ممنوع اعلام شده است.
به عنوان مثال «نگران نباش»، «بطالت» و «شمایل تاریک کاخها» سه کتاب منتشر شده توسط نشر «چشمه» میباشند که به دلیل محتوای مبتذل و براندازانه در بیست و چهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در سال 1390 فروش آنان ممنوع اعلام شد و البته جنجالسازی مدیریت این انتشارات را به همراه داشت.
نشر «چشمه» از جمله ناشرانی است که همه ساله با ارائهی حجم انبوهی از کتب ضاله در اشکال متنوع، حضوری فعال در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران داشته است. نکتهی مهم این که در هر دوره از نمایشگاه بینالمللی کتاب، نشر «چشمه» سهم قابل توجهی از کتب ممنوعه را به خود اختصاص داده است! کتبی که به دلیل محتوای مغایر با مبانی دینی و سیاسی نظام اسلامی فروش آنان در نمایشگاه ممنوع اعلام شده است.
نقش چشمه در جایزهی گلشیری
یکی از مهمترین محورهای بررسی انتشارات «چشمه»، نقش پررنگ و محوری در جوایز ادبی به خصوص جایزهی ادبی بنیاد «هوشنگ گلشیری» است که تا حدودی این جایزه را از آن خود کرده است!
حضور گسترده، پرتعداد و مداوم آثار منتشر شده توسط این ناشر در بین نامزدها و برگزیدگان جایزهی «هوشنگ گلشیری» بیان کنندهی تعاملهای پشتیبانی و محتوایی «چشمه» و پیروان مکتب مبتذل «گلشیری» است.
مراودههای نشر چشمه با دستاندرکاران جوایز ادبی، به خصوص جایزهی «هوشنگ گلشیری» میتواند حمایتهای مالی از این جوایز و متقابلاً سکویی برای پرتاب آثار نویسندگان نوقلم به سوی قلهی ابتذال و اباحهگری محسوب شود. مروری بر لیست 22 کتاب نامزد شده در یازدهمین دورهی جایزهی «هوشنگ گلشیری» در زمستان 1390 به خوبی مؤید تعاملها و همکاریهای مدون نشر «چشمه» با مسؤولین بنیاد گلشیری است. در واقع بیش از نیمی از آثار یاد شده به نشر «چشمه» تعلق دارد!
در نگاه کلی، معلوم میشود که یازدهمین دورهی جایزهی «گلشیری» با پشتیبانی مالی انتشارات «چشمه» (بنا بر مستندات سایت بنیاد گلشیری) برگزار شده و داوران این جایزه که خود از ویراستاران «چشمه» هستند، آثاری را قضاوت کردند که بخش اعظم آن در این نشر به چاپ رسیده است. بنابراین ادعای مسؤولین بنیاد گلشیری مبنی بر عدم وابستگی بنیاد، مدعایی پوچ به شمار آمده و عدم اعتبار این جایزه را فریاد میزند.
همکاری نشر چشمه با اعضای کانون نویسندگان ایران
چنانچه ذکر شد، انتشارات «چشمه» همکاری تنگاتنگی با اعضای کانون غیرقانونی نویسندگان ایران و شاگردان آنان دارد. از طرفی نیز گرایش عمدهی نشر «چشمه» در چاپ کتاب، عمدتاً به ادبیات ـ داخلی و خارجی ـ معطوف شده است. با توجه به غالب بودن گرایش ادبیات در چاپ کتابهای این ناشر، عمدتاً آثار نویسندگان عضو «کانون منحل شدهی نویسندگان ایران» یا طیف متمایل به آنها در این بنگاه انتشاراتی به چاپ میرسد. چاپ آثار افرادی چون «احمد شاملو»، «فریدون مشیری»، «سیمین بهبهانی»، «علیاشرف درویشیان»، «محمود دولتآبادی»، «میترا الیاتی»، «حسن بنیعامری»، «حسین سناپور»، «امین فقیری» و... مؤید این نکته است.
سکوی پرتاب به قلهی ابتذال برای نویسندگان جوان
در سالهای اخیر این انتشارات در سیاستهای خود در زمینهی نشر کتابهای ادبی، تغییراتی را ایجاد کرده است و این نکته از چاپ کتب نویسندگان جوان و تازهکار برداشت میشود. برخی از این نویسندگان جوان وابسته به طیف کانون نویسندگان ایران و از شاگردان ایشان هستند که با «چشمه» همکاری میکنند. این نویسندگان جوان که بعضاً در شهرستانها سکونت دارند، توسط نشر «چشمه» به جامعهی ادبی معرفی شدهاند. مطرح ساختن آنان برای این نشر به قدری اهمیت دارد که این ناشر برای چاپ اولین اثر آنان و مطرح ساختن ایشان، آبروی بیست و چند سالهی خود را هزینه کرد اما غالباً آثاری با محتوای دینگریزی، ابتذال و براندازای از قلم این نوسندگان ارائه شده است.
زمینههای غیر ادبی
نشر «چشمه» علاوه بر چاپ آثار ادبی، به صورت خاص درحوزهی اندیشه نیز آثاری را منتشر میکند که مشخصاً معرف گرایش جدّی این ناشر به آموزههایی با مضامین فمینیستی، مارکسیستی و نئومارکسیستی است. کتبی که با مضامین اندیشهای در بین آثار منتشر شده توسط این ناشر دیده میشود، عموماً مروج مکاتب غربی بوده و از آن جایی که هنر امروز ـ به ویژه تئاتر و ادبیات روشنفکری ـ پیوند قابل تأملی با این مکاتب و تفکرات چپ دارد، چاپ این آثار توسط نشر «چشمه» و ارائهی آن به جامعهی فرهنگی و هنری میتواند نتایج جبران -ناپذیری را به همراه داشته باشد. این موضوع همچنین در باب آثار کودک و نوجوان این ناشر نیز حساسیت برانگیز است؛ چراکه عمدهی این آثار را کتبی در بر میگیرد که از زبان بیگانه ترجمه شده و حاوی آموزههای مکاتب غربی است.
اهم محورهای انحرافی در آثار نشر چشمه
مهم ترین موضوع در شناخت یک انتشارات، محورهای القایی و محتوای آثار منتشرهی آن میباشد که دربارهی نشر «چشمه» همین موضوع به تنهایی میتواند گویای همه چیز در خصوص آن باشد. با نقد و بررسی بیش از 50 اثر از آثار منتشرهی این نشر در 5 سال گذشته، مهمترین محورهای القایی و انحرافی در موارد زیر خلاصه شده است.
1. ترویج ابتذال و انحرافهای اخلاقی؛
2. ارج نهادن به مسائل جنسی و تبلیغ اعمال غیراخلاقی با نادیده گرفتن احکام شرع مقدس اسلام؛
3. ترویج عشرت طلبی و تهیج احساسات شهوانی؛
4. بیهویت کردن نسل جوان، ترویج عقاید نهلیستی و عادیسازی روابط نامشروع؛
5. تحریک و تهیج افکار عمومی از راه دامن زدن به شایعهها، سیاهنمایی و ...؛
6. منفی نشان دادن ازدواج؛
7. استفاده از عبارات سخیف و مبتذل؛
8. تخریب وجههی افراد مذهبی؛
9. اهانت به نهادهای حکومتی و ارکان نظام جمهوری اسلامی؛
10. تحریف تاریخ جنگ تحمیلی و تخریب ارزشهای دفاع مقدس؛
11. تبلیغ تفکرات وارداتی، شبه عرفانی، خرافات نظیر انواع فالها، طالعبینیها؛
12. ترویج آموزههای مکاتب غربی نظیر فمینیستم و...؛
13. تخریب حاکمیت دینی و زیر سؤال بردن نظام اسلامی، خاصه اصل ولایت فقیه؛
14. توهین و تهمت به مقدسات، ارزشهای دینی و اهل بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام)؛
15. اشاعهی روشنفکری بیمار ؛
16. تحریف تاریخ به خصوص تاریخ سیاسی معاصر و تطهیر و معرفی تحسین برانگیز حکومت و خاندان پهلوی؛
17. ترویج قومیتگرایی (پان ترکیسم، پان ایرانیسم، پان کردیسم و...)؛
18. تبلیغ آثار مخرب احزاب و گروههای سیاسی مانند سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و ... .
کلام آخر
با توجه به تحقیقات انجام شده دربارهی نشر «چشمه» و بررسی نفوذ این ناشر در عرصهی فرهنگی به خصوص عرصهی کتاب میتوان به ضرس قاطع این ناشر را از سردمداران جریان لیبرالیسم فرهنگی به شمار آورد. به طور حتم اقدام مسؤولین قضایی و فرهنگی ارشاد مبنی بر لغو امتیاز نشر «چشمه» و یا حداقل این که ممنوعیت از حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، اقدامی ارزشمند و جسورانه بود که میبایست مورد حمایت رسانهها و عناصر جبههی فرهنگی انقلاب اسلامی قرار گیرد تا مسؤولین بتوانند در مقابل هجمهی گستردهی رسانهها و عناصر مخالف و معاند نظام ایستادگی کنند./
وزارت ارشاد توضیح بده که چرا اجازه چاپ و توزیع این کتابها رو داده