پشت پرده کنفرانس واشینگتن
کد خبر : ۳۴۰۳
واشنگتن پايتخت آمريكا روزهاي دوشنبه و سه شنبه 23 و 24 فروردين 89 ميزبان روسا و نمايندگان 47 كشور جهان است كه به دعوت باراك اوباما رئيس جمهور جديد آمريكا براي بحث درباره موضوع «امنيت هسته اي» گرد آمده اند.
روند گزينشي انتخاب شركت كنندگان به اضافه مجموعه اي از پارامترهاي سياسي كه در متن و حاشيه اين اجلاس وجود دارد، اين اتفاق نظر را بوجود آورده است كه اين نشست نه تنها دستاورد خاصي نخواهد داشت، بلكه بيش از پيش نشان خواهد داد آمريكا ديگر نه به لحاظ مشروعيت اخلاقي و نه از حيث استراتژيك نمي تواند نقش «رهبر جهان» را ايفا كند، بلكه برعكس، دولت واشنگتن در حال حاضر متهمي شرور و غيرقابل اعتماد است كه سابقه جنايتكارانه اش به اضافه برنامه هاي مزورانه اي كه براي آينده اعلام مي كند، آن را روز به روز در جهان منزوي تر خواهد كرد.
دستور كار اجلاس
آمريكايي ها درباره دستور كار اجلاس هسته اي واشنگتن به اعلام اطلاعاتي ناقص بسنده كرده اند. مقام هاي آمريكايي درباره اين نشست كه آن را «بزرگترين گردهمايي رهبران جهان در واشنگتن طي چند دهه گذشته» خوانده اند، گفته اند كه اين نشست بيش از هر موضوع ديگري روي مسئله «امنيت مواد و تجهيزات هسته اي و جلوگيري از انتقال آنها به تروريست ها» تمركز خواهد كرد.
خبرگزاري آلمان روز 21 فروردين طي گزارشي از واشنگتن نوشت «كارشناسان اعلام كردند باراك اوباما رئيس جمهور آمريكا در جريان كنفرانس بين المللي امنيت هسته اي كه اين هفته ميزباني آن را بر عهده خواهد داشت از كشورهاي جهان خواهد خواست تا بر سر اتخاذ اقداماتي در جهت تضمين ايمني مواد هسته اي و عدم دسترسي تروريست ها به اين مواد توافق كنند. آنها تاكيد كردند اوباما در صدد ارائه و بررسي يك طرح اقدام است كه در آن استانداردهاي مربوط به افزايش ضريب ايمني ذخاير هسته اي و تحقق اين اهداف طي يك دوره چهارساله تبيين شده است. اين طرح ممكن است پيگيري توافق هاي جديد و تحكيم توافق هاي موجود را در اين رابطه دربر بگيرد. گري سيمور مدير ارشد منع اشاعه تسليحات هسته اي در كاخ سفيد به اين خبرگزاري گفت تهديد تروريسم هسته اي تهديدي بسيار جدي است.»
همچنين هيلاري كلينتون وزير خارجه آمريكا هم همان روز تاكيد كرده است كه آمريكا به دنبال ايجاد «پروتكل هاي جديد بين المللي» در مورد ايمن بودن محل نگهداري مواد هسته اي خواهد بود.
ظاهراً همه چيز به قطعنامه 1540 شوراي امنيت باز مي گردد كه خواستار ايجاد ترتيبات سخت گيرانه تر در خصوص معادن و محل هاي توليد و ذخيره مواد خام هسته اي شده بود و آمريكايي ها عقيده دارند اين قطعنامه به هيچ وجه اجرا نمي شود و مواد هسته اي همچنان در دسترس بسياري از كشورها قرار دارد. خبرگزاري آسوشيتدپرس هفته گذشته نوشت اين موضوع به اندازه اي حاد است كه آمريكايي ها عقيده دارند عملاً از كنترل معادن هسته اي در جهان ناتوان شده اند. به عقيده كارشناسان در تهران آمريكا اساساً قادر به حل اين مشكل نخواهد بود.
به گفته يكي از اين كارشناسان كه با كيهان سخن مي گفت «آمريكا از حل اين مسئله ناتوان است چرا كه كشورهاي اصلي مرتبط با موضوع يعني كشورهاي آفريقايي اصلاً به اجلاس دعوت نشده اند ضمن اينكه اگر دعوت هم مي شدند باز تغييري در رفتار آنها ايجاد نمي شد چرا كه آنها اساساً به دلايل اقتصادي در حال فروش مواد هسته اي هستند و آمريكا نمي تواند با روش هاي كنترلي با آنها مقابله كند». وي همچنين تنوع شديد منابع اورانيوم در جهان را علت ديگر ناتواني آمريكا از كنترل اين موضوع دانست.
آيا آمريكا مشروعيت دارد؟
در عين حال سأال مهم تر اين است كه آيا آمريكا اساساً مشروعيت كافي براي پرچمداري چنين حركتي را دارد. تحليلگران عقيده دارند به دو دليل چنين موضوعي بي معناست و آمريكا صرفاً به امنيت خود فكر مي كند نه امنيت جهان.
دليل اول اين است كه اوباما همين چند روز قبل ايران را كه هيچ نشانه اي از ساخت سلاح در آن وجود ندارد، به حمله هسته اي تهديد كرد ضمن اينكه واشنگتن همچنان به سرعت در حال گسترش برنامه سلاح هسته اي خود است و فقط براي سال آينده 10 ميليارد دلار براي اين منظور در نظر گرفته است. رهبر معظم انقلاب هم روز يكشنبه تأكيد كردند اين موضوعي نيست كه بتوان آسان از كنار آن گذشت. به دنبال همين اظهارات بود كه ايران اعلام كرد به زودي از آمريكا به شوراي امنيت شكايت مي كند. اما علت دوم به اسرائيل بازمي گردد. مطابق گزارش هاي موجود آمريكا نه فقط به دنبال خلع سلاح اسرائيل نيست بلكه بنا دارد از مطرح شدن موضوع اسرائيل و ضرورت خلع سلاح آن و پيوستن آن به NPT جلوگيري كند.
بنيامين نتانياهو نخست وزير تندرو اسرائيل اعلام كرد به دليل ترس از مطرح شدن موضوع برنامه هسته اي اسرائيل در اجلاس واشنگتن شركت نمي كند و دان مريدو وزير اطلاعات كابينه خود را به اين اجلاس خواهد فرستاد. علت اين اقدام نتانياهو آن بود كه رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه به صراحت اعلام كرد در اين نشست موضوع برنامه هسته اي اسرائيل را مطرح خواهد كرد. نكته جالب توجه در اينجا آن است كه منابع اسرائيلي تاكيد دارند اوباما به نتانياهو قول داده بود جلوي چنين اقدامي را خواهد گرفت اما موفق به اين كار نشد.
دان ويليامز، طي گزارشي براي خبرگزاري رويترز از بيت المقدس در تاريخ 21 فروردين اين موضوع را چنين بيان مي كند: «دستياران نتانياهو گفتند وي در ابتدا قصد داشت در اين نشست شركت كند زيرا آمريكا اطمينان داده بود كه بيانيه اين نشست سران بر تلاش ها براي بدست آوردن مواد شكافت پذير متمركز و فاقد لحني چالش برانگيز براي ابهام هسته اي تل آويو باشد. مصر درباره انصراف نتانياهو اظهارنظر نكرد ولي تركيه كه رجب طيب اردوغان نخست وزير آن به شدت از اسرائيل انتقاد كرده است تاييد كرد وي در واشنگتن موضوع توانايي هاي هسته اي اسرائيل را مطرح مي كند. يك سخنگوي وزارت امور خارجه تركيه گفت تركيه اعلام مي دارد اسرائيل نيز بايد مانند همه كشورهاي منطقه عاري از سلاح هاي هسته اي باشد و اين ديدگاه در اين نشست نيز مطرح خواهد شد».
نهايتا اين كه اجلاس واشنگتن به جاي آن كه روكشي بر ناكامي هاي يكساله اوباما باشد احتمالا يك گزينه جديد به فهرست آن اضافه خواهد كرد.