۱۳ شهريور ۱۳۹۰ - ۱۰:۴۶
ایران

اتاق‌هاي فكر، دولت و نخبگان را به هم نزديك‌تر مي‌كند

کد خبر : ۳۱۱۵۸
به گزارش صراط نیوز روزنامه ی ایران در صفحه ی سه خود نوشت:
حجت‌الاسلام والمسلمين احمد رهدار، استاد حوزه و دانشگاه نيز با ريشه‌يابي كمرنگ بودن ارتباط دولت و نخبگان اظهار كرد: معمولاً در كشور ما حوزه اجرا، مديريت و سياست به لحاظ روانشناسي اجتماعي بر حوزه علم و تفكر غلبه دارد و اين با منطق پيشرفت جوامع در تضاد است و اين مشكلي نيست كه مختص اين دولت و دولتمردان باشد بلكه موضوعي عام است.
وي ادامه داد: دولت حوزه مديريت و اجرا را در اختيار دارد و بايد افكار و تأملات نخبگان را اجرا كند در واقع نرم‌افزار عمل دولت بايد در اتاق فكرهايي با حضور نخبگان فراهم شود. اين استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: اينكه گفته شود بسياري از دولتمردان خود جزو متفكران بوده‌اند درست است اما واقعيت اين است كه بروكراسي پيچيده امروزي حداقل فرصت به روز كردن داده‌هاي علمي را از مسئول مي‌گيرد و ضرورت دارد كه هر مدير اجرايي به اتاق فكري وصل باشد.
وي افزود: چه بسا به لحاظ تشكيلاتي لازم است كه هر سازماني به موازات خود پژوهشكده‌اي راه‌اندازي كند و براي هر تصميمي به آن مراجعه كند؛ مراكزي كه تمامي برون‌دادهاي علمي را زير نظر داشته باشند و از سوي ديگر اگر از مراكز پژوهشي نرم‌افزاري بيرون آمد، مدير اجرايي ملزم به اجراي آن باشد.
رهدار يادآور شد: البته در كشور ما پژوهشكده‌هايي وجود دارد اما ارتباط مسئولان اجرايي با آنها غيرمنطقي و غيرنهادي است و بيشتر جنبه ذوقي دارد و اين به لحاظ نهادي، درست نيست.
وي گفت: لازم است كه مديران اجرايي پيوند وسيعي با نخبگان داشته باشند و براي هر تصميمي يك پرونده پژوهشي داشته باشند. اين استاد حوزه همچنين درباره تعامل با حوزه نيز با اين اعتقاد كه منطق تعامل «فيضيه» و «پاستور» داراي عقلانيت نهادي نيست، گفت: اين نيز عام است و مربوط به همه دولت‌هاست و حتي حوزه علميه با اين دولت كه باور دارد عمده كارهايش را بايد به امضاي شرع برساند، ارتباط نهادي نداشته است.
وي ادامه داد: فقدان اين ارتباط نهادي موجب مي‌شود كه همه مستندات و توليدات حوزوي محك اجرا نخورد و همه كار دولتمردان به لحاظ استنباط‌هاي ديني و شرعي مورد چون و چرا واقع شود.
رهدار تصريح كرد: وقتي ارتباط حوزه و دستگاه اجرايي نهادي نشود چه بسا نخبگان حوزوي فراموش كنند كه بايد براي اجرا كاري كنند و در صورت وجود ارتباط منطقي سمت و سوي پژوهش‌ها به اين سمت پيش مي‌رود كه باري از دوش دولت برداشته شود.



گروه سياسي زماني كه گزارش‌هاي دولتمردان در آخرين ديداري كه با رهبر معظم انقلاب داشتند از سوي ايشان به صفاتي چون «منطقي، مستند و متكي به آمار» مزين شد، ايشان ارائه اين گزارش‌ها را به نخبگان و زبدگان ضروري دانسته و حضور دولت در ميان نخبگان دانشگاهي و حوزوي را كمرنگ ارزيابي كردند.
به دنبال توصيه مهم ايشان مبني بر تعامل بيشتر دولت با نخبگان و استقبال از انتقادها و اشكالات چنين مجامعي، بازنگري در مسير پيموده شده و شناسايي نقاط قوت و ضعف مهمترين وظيفه‌اي است كه مسئولان در اين حوزه پيش‌روي خود مي‌بينند. مرور نحوه تعامل دولت با نخبگان حوزوي و دانشگاهي از ابتداي دولت نهم و در استمرار آن در دولت دهم گرچه نقاط روشني را نشان مي‌دهد اما براي تكميل شدن و رسيدن به نقطه مطلوب كه رهبر معظم انقلاب به آن اشاره داشتند؛ بايسته‌هايي را در دو سال آينده پيش روي دولتمردان قرار مي‌دهد.
در ارتباط با نخبگان حوزوي دولت نهم از همان ابتدا مشي تعامل و ارتباط تنگاتنگ را در پيش گرفت؛ حمايت نخبگان و فرهيختگاني همچون آيت‌الله‌مصباح يزدي از دولت نهم و ديدارهاي مكرر رئيس دولت با مراجع و علما و در تداوم آن برگزاري نشست‌هاي مستمر با علما و روحانيون در تمامي سفرهاي استاني موارد مشخصي است كه حكايت از برقراري اين ارتباط داشت. ارتباطي كه به دليل مشي دولت، شعارها و عملكردها انتظار مي‌رفت روز به روز وسعت يابد اما با انتقادهايي هم مواجه بود و اكنون بعد از رهنمودهاي اخير مقام معظم رهبري اراده‌اي دو جانبه را براي تعميق مي‌طلبد. در حوزه‌ نخبگان دانشگاهي نيز مسير مشابهي طي شد. دكتراحمدي‌نژاد از همان ابتدا نخبگي را يكي از مباني انتخاب همكاران خود در نظر گرفته بود و شاهد بوديم كه اكثريت اعضاي كابينه اول و دوم را چهره‌هاي دانشگاهي تشكيل مي‌دادند. بعد از آن‌كه رهبر معظم انقلاب در ديداري با نخبگان ضرورت تأسيس بنياد ملي نخبگان را به مسئولان گوشزد كردند، اساسنامه بنياد ملي نخبگان در سال 84 يعني در دولت نهم تصويب و يك‌سال بعد در بهمن سال 85 بنيادي با همين نام به عنوان يكي از اصلي‌ترين اركان دولت نهم و دهم شكل گرفت. راه‌اندازي 14 دفتر استاني اين بنياد در سال 86 به دستور رئيس‌جمهور، اقدام ديگري بود كه با هدف شناسايي نخبگان در سراسر كشور، تمركز‌زدايي و فراهم كردن زمينه حضور نخبگان در مناطق مختلف كشور به انجام رسيد.
در كنار حمايت معنوي به معناي بهره‌گيري از پژوهش‌ها و فراهم كردن زمينه اجرايي براي افكار و نظريات نخبگان حمايت مادي از نخبگان نيز در قالب پرداخت تسهيلات، اعتبارات پژوهشي و سياست‌هاي تشويقي ديگر در دستور كار دولت در چارچوب فعاليت‌هاي اين بنياد قرار گرفت.
معاونت علم و فناوري رئيس‌جمهور به عنوان يكي از فعال‌ترين معاونت‌ها يكي ديگر از ابعاد توجه دولت به اين حوزه بوده است. در تكميل اين پازل، برگزاري دو نشست از سوي شخص رئيس‌جمهور با اقتصاددانان، شنيدن نظرات منتقدان اقتصادي و استمرار اين جلسات در كارگروه طرح تحول اقتصادي كه بازده آن تدوين، آغاز و تداوم اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها بود، نيز قرار دارد.
به اينها مي‌توان جلسات رئيس‌جمهور با نخبگان را در تمامي سفرهاي استاني اضافه كرد اما با اين حال اينها قطعاتي از پازلي است كه همچنان براي تكميل شدن راه درازي پيش رو دارد و دو سال باقي مانده از عمر دولت دهم در كارنامه عملكردي كه مي‌توان در اين حوزه
بر جاي گذاشت نقش تعيين‌كننده‌اي دارد.
4 راهكار براي تعميق رابطه دولت و نخبگان
دكتر اميرحسين بانكي‌پور، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با به ارائه راهكارهايي در اين زمينه مي‌پردازد. وي با اشاره به نشست‌هاي رهبر معظم انقلاب با نخبگان در حوزه‌هاي مختلف تأكيد كرد: اين نشست‌ها الگوي خوبي است كه رئيس‌جمهور نيز بايد از آن تبعيت كند و مانند نشست‌هايي كه با اقتصاددانان برگزار شد مدام در حوزه‌هاي مختلف تكرار شود.
وي برگزاري چنين جلساتي را موجب فرهنگ‌سازي در اين حوزه ارزيابي كرد و افزود: مانند سفرهاي استاني رئيس‌جمهور و وزرا كه در اين زمينه توليد فرهنگ كرد، اگر رئيس‌جمهور و وزرا با نخبگان بنشينند، نقدها و نظرات آنها را بشنوند و پاسخ‌هاي لازم را بدهند و به رفع نقاط ضعف بپردازند الگوي مناسبي در اين زمينه ايجاد و به ساير نهادها و دستگاه‌ها و همچنين دولت‌هاي آينده تسري مي‌يابد.
اين استاد دانشگاه تأكيد كرد: از سوي ديگر بايد باور كنيم كه در تصميم‌گيري‌ها محتاج عقل جمعي هستيم. چنين باوري كه با مشورت در عقل نخبگان شريك مي‌شويم مسير گسترش ارتباط با نخبگان را هموار مي‌كند.
بانكي‌پور حفظ شأن نخبگان را در مشورت با آنها دانست و گفت: نخبگان را با كمك و حمايت مالي نمي‌توان حفظ كرد بلكه نخبه حقيقي چون احساس مسئوليت مي‌كند برايش مهم است كه افكارش ديده شود و بتواند در تصميم‌گيري‌ها سهيم باشد و به اين نكته بايد توجه بيشتري شود. اين استاد دانشگاه همچنين راه‌اندازي سايت‌هاي مختص نخبگان را پيشنهاد داد و گفت: سايت‌هايي كه با محدوديت‌هاي قفل‌گذاري طراحي شده و تنها نخبگان به آن دسترسي داشته باشند تا مدام و به روز بتوانند در جريان تصميم‌گيري‌ها قرار گرفته و نظرات مشورتي خود را بيان كنند، مي‌تواند مفيد فايده باشد.
مراكز پژوهشي در كنار مراكز تصميم‌گير و اجرايي ايجاد شود
در همين حال جواد آرين‌منش، نايب‌رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اينكه استفاده كارشناسي از نخبگان علمي همواره مورد تأكيد مقام معظم رهبري بوده است، گفت: ما از ظرفيت‌هاي بالاي دانشگاهي، مراكز علمي و پژوهشي برخوردار هستيم كه با ايجاد مراكز پژوهشي و مشاوره‌اي در كنار مراكز تصميم‌گيري و اجرايي مي‌توان از اين ظرفيت‌ها به بهترين نحو استفاده كرد.
نماينده مردم مشهد با تأكيد بر اينكه دولت بايد به آسيب‌شناسي ارتباط با نخبگان بپردازد، تصريح كرد: با توجه به تأكيد مقام معظم رهبري مبني‌بر اينكه نقاط قوت و ضعف را بايد با هم ديد، دولت مي‌تواند با بهره‌گيري از توان علمي نخبگان نسبت به رفع نقاط ضعف و تقويت نقاط قوت اقدام كند.اين عضو كميسيون فرهنگي مجلس تأكيد كرد: دولت آقاي احمدي‌نژاد در 6 سال گذشته تلاش‌هاي ارزشمندي انجام داده است و در دو سال باقي‌مانده بايد با حضور پررنگ در ميان نخبگان و بهره‌مندي از توان علمي و تخصصي آنها، نقاط ضعف را بخصوص در حوزه‌هاي فرهنگي و اقتصادي جبران كند.
آرين‌منش استفاده از ظرفيت علمي كشور را مهمترين راهكار رفع نقاط ضعف برشمرد و افزود: نزديك‌ترين راه تعميق روابط حوزه اجرا و نخبگان اين است كه نتايج پژوهش‌هاي علمي در اختيار دولت قرار گيرد و دولت نيز با دعوت از انديشمندان و محققان آنها را در تصميم‌گيري‌ها دخيل كند.
وي تأكيد كرد: تقويت مراكز پژوهشي دولت نزديك‌ترين راه براي استفاده از نخبگان است.
سلايق سياسي در شناسايي نخبگان تأثير نگذارد
دكتر غلامعلي رجايي، استاد دانشگاه نيز با تأكيد بر اين كه مقام معظم‌رهبري نكته دقيق و ظريفي را مدنظر قرار داده‌اند، افزود: در دوره دوم دولت آقاي احمدي‌نژاد، سطح ارتباط دولت با نخبگان حوزه و دانشگاه و حتي نخبگاني كه بين اين دو حوزه هستند و به لحاظ تجربي حرفي براي گفتن دارند، تنزل يافته و ارتقاي اين سطح مي‌تواند راهگشا باشد. وي افزود: تماس با نخبگان و تعامل سازنده با آنها،‌ دريافت نظرات كارشناسي و تخصصي آنها درباره دستور كارهاي دولت و دستگاه‌هاي اجرايي، بار كارشناسي تصميمات و فعاليت‌هاي اجرايي را بالا مي‌برد.
اين استاد دانشگاه با تأكيد بر ضرورت شناسايي نخبگان اظهار كرد: در اين كار نبايد سليقه‌ها را دخالت دهند، ممكن است كه در عرصه سياست اختلاف نظرهايي وجود داشته باشد، اما در استفاده از توان تخصصي و كارشناسي و شنيدن نقدهاي علمي براي رفع نقايص نبايد اختلافات سياسي مبنا قرار گيرد. رجايي تأكيد كرد: همچنين دولت بايد از نظرات مشورتي وزراي دولت‌هاي قبل به دليل تجاربي كه در اختيار دارند، با سعه‌صدر بهره‌مند شود و در اين تعاملات است كه طي كردن بخشي از راه‌هاي نرفته، امكان‌پذير مي‌شود.
آسيب‌شناسي دقيق براي دولت‌هاي بعد هم راهگشاست
محمد كرمي‌راد، عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس نيز يكي از رموز موفقيت هر دولتي را ارتباط مستمر و تنگاتنگ با نخبگان و شخصيت‌هاي علمي اثرگذار در جامعه برشمرد. وي تأكيد كرد: نخبگان متعهد قطعاً با احساس دين و تكليف ايستاده‌اند و به آباداني و توسعه كشور مي‌انديشند و ظرفيت‌هاي خوبي براي پيمودن مسير توسعه هستند كه بايد در حوزه اجرايي از توان آنها استفاده شود. اگر رها شوند، مهاجرت مي‌كنند و دشمنان از آنها بهره‌برداري مي‌كنند و اين در واقع فرصتي است كه به تهديد تبديل مي‌شود.
كرمي راد با اشاره به تأكيدات رهبر معظم انقلاب به دولت براي تعامل بيشتر با نخبگان دانشگاهي و حوزوي تصريح كرد: ايشان از بعد رصد جامعه از جايگاه رهبري به درستي اين نكات را مطرح كرده‌اند و جبران ضعف در اين حوزه، توفيق دولت در آينده را رقم مي‌زند.
اين نماينده مجلس اظهار كرد: دولت امكانات و ابزارها را در اختيار دارد و پتانسيل‌هاي علمي و تخصصي نيز در حد بالايي در جامعه وجود دارد، لذا ساماندهي يك ارتباط منظم و سازمان‌يافته با نخبگان مي‌تواند راهگشا باشد. وي تصريح كرد: آسيب‌شناسي دقيق از نحوه ارتباط دولت و نخبگان، تكيه بر طرح‌هاي پژوهشي و نظرات كارشناسي علاوه بر اين كه براي دولت فعلي امكان مثبتي براي توسعه كشور فراهم مي‌كند، بلكه مبنا و پايه‌اي براي دولت‌هاي آينده نيز خواهد شد.