حذف چند صفر فقط تورم تولید می‏کند

برهان: زمزمه اجرای طرح حذف چند صفر از پول ملی پس از چند سال، چند روزی است که به طور جدی از سوی مقامات پولی کشور مطرح شده؛ به گونه‏ای که موافقان و مخالفان اجرای این طرح هر روز در رسانه‏ها حاضر شده و استدلال‏های خود را مطرح می‏کنند. گروه اقتصادی «برهان» در راستای بررسی تبعات و چالش‏های احتمالی اجرای طرح حذف چند صفر به بررسی علمی آن پرداخته است. از این‏رو با دکتر «محمد جواد محقق‏نیا» به عنوان موافق اجرای طرح چند صفر و دکتر «میثم موسایی» به عنوان مخالف این طرح به گفت‏و گو نشسته است.

آقای دکتر موسایی! رییس کل بانک مرکزی هفته گذشته به طور رسمی اعلام کرد: طرح حذف چند صفر از پول ملی در دولت به تصویب رسیده و به زودی نیز ابعاد آن اعلام و اجرایی خواهد شد. در این میان نیز پس از اعلام نظر رسمی آقای «محمود بهمنی» رییس کل بانک مرکزی، برخی از کارشناسان با طرح مذکور مخالفت و برخی دیگر نیز از آن حمایت کردند. موضع حضرتعالی در مقام یک استاد اقتصاد دانشگاه در این باره چیست؟

بنده با کلیات حذف چند صفر از پول ملی موافق هستم اما اکنون اجرای این طرح را به صلاح اقتصاد ایران نمی‏دانم. چرا که معتقدم هم اکنون اقتصاد ایران آن قدر مشکلات و مسایل دارد که حذف چند صفر از پول ملی در آن مانند قطره‏ای در مقابل یک دریاست و اصلا در اولویت نیست که حتی درباره آن فکر کنم. لذا تحلیل بنده این است که با حذف چند صفر از پول ملی مشکل خاصی از اقتصاد ایران حل نخواهد شد. پس بهتر است این کار را به سال‏های دیگر واگذار و موکول کنیم و اقتصاد را با این چالش‏های سطحی و البته وسیع درگیر نکنیم.

**علل مخالفت شما چیست؟

ببیند؛ مشکل اصلی ما هم اکنون در حوزه سیاست‏های بازار پولی و مالی، کاهش مستمر ارزش پول ملی و هم‏چنین کاهش قدرت خرید مردم است. حتی آمارها حکایت از آن دارد که در سه دهه اخیر سالانه حدود ۲۰-۱۵ درصد از قدرت خرید مردم کاهش پیدا کرده است و این مسأله نکته‏ای است که باید مورد توجه سیاست گذاران و برنامه‏ریزان اقتصادی کشور قرار گیرد. جالب‏تر این‏که این کاهش قدرت خرید، باعث افزایش فاصله طبقاتی در کشور شده، غنی را غنی‏تر و فقیر را فقیرتر کرده است. بنابراین این عامل باعث شده تا بسیاری از برنامه‏های توزیعی دولت در راستای عدالت محوری نیز بی‏اثر جلوه کند. همان طور که مستحضر هستید مهمترین شعار انتخاباتی دولت نهم و دهم توزیع عادلانه ثروت و امکانات بین تمام ایرانی‏ها بود و حتی دولتمردان هزینه‏های بسیاری زیادی را هم در این باره متحمل شدند، اما در علکرد باید اذعان کرد که این تلاش‏ها عملا تاثیر ناچیزی بر حوزه عدالتی که دولتمردان نهم و دهم می‏گفتند داشته است. بنده فکر می‏کنم قستمی از این ضعف‏ها ناشی از وجود شاخصی به نام «تورم» و «کاهش ارزش پول ملی» است. شما می‏دانید شاخص تورم در چند سال اخیر باروند قابل ملاحظه‏ای و اقتصاد ایران مواجه بوده و با اعداد نجومی خودنمایی کرده است. دولت همواره در این سال‏ها نتوانسته است شاخص تورم را کنترل و تثبیت کند. همین مساله باعث شده تا دولت‏ها در این زمینه خود را ناتوان نبیند. تحلیل بنده این است که بانک مرکزی به جای حذف چند صفر از پول ملی بیاید و با کارشناسان جلسات متعددی برگزار کند و به آن‏ها بگوید که برای کنترل و کاهش تورم چه باید کرد؟ راه‏کارهای آن‏ها برای کنترل تورم چیست؟ اینکه دولت و بانک مرکزی به جای بررسی موضوعاتی کلیدی در اقتصاد مانند کنترل تورم چند صفر از پول ملی را حذف کند: این کار به بیراهه رفتن است و به نظر بنده ثمری به جز وقت تلف کردن ندارد. بنابراین با حذف سه صفر و یا چهار صفر هیچ اتفاقی بر معیارهای واقعی کلان اقتصادی رخ نخواهد داد. به نظر بنده این اقدام بیهوده است و بنده آن را در حال حاضر نمی‏پسندم.

**برخی از منتقدان اجرای طرح حذف چند صفر از پول ملی معتقدند اجرای طرح مذکور باعث ایجاد تورم خواهد شد و برخی دیگر نیز می‏گویند این طرح نه تنها تورم‏زا نیست بلکه تورم را کاهش می‏دهد؟ نظر شما چیست؟

بنده فکر می‏کنم این طرح در کوتاه مدت تورم زا است و تولید تورم خواهد کرد. این‏که برخی می‏گویند اجرای این طرح تورم را کنترل می‏کند بدون منطق اقتصادی است. دلیلی ندارد حذف چند صفر موج کاهش تورم شود.

**استدلال شما چیست؟

مساله مذکور کاملا جنگ طبیعی است، وقتی ما بخواهیم چند صفر از پول ملی را حذف کنیم و در صورتی که واحدهای خرد پولی هم نداشته باشیم قیمت‏ها برای «رند شدن» به سمت بالا حرکت خواهد کرد. به عنوان مثال کالایی که تا دیروز با قیمت ۱۶۰۰ تومان به دست مصرف کننده می‏رسید امروز با قیمت ۲۰۰۰ تومان به دست مصرف کننده می‏رسد. منظورم این است که در تغییر واحد پولی، قیمت‏ها باید رند شود. مثال دیگر؛ قیمت بنزین که در حال حاضر ۷۰۰ تومان است با حذف چند صفر از پول ملی به ۱۰۰۰ تومان افزایش پیدا می‏کند. اقتصاد با حذف چند صفر با تورم کوتاه مدت مواجه خواهد شد که البته مقداری نگران کننده هم است. (تحلیل بنده این است که مشکل گرد کردن قیمت‏ها مهمترین پیامد اثر حذف چند صفر از پول ملی است. وقتی پول جدید منتشر می‏شود ممکن است کمترین قطع مسکوک نتواند برای خرید ارزان‏ترین کالا مناسب باشد بلکه فراتر از آن باشد یا در بعضی مواقع ممکن است قیمت خرید برخی از کالاها را نشود با ترکیب سکه و اسکناس پرداخت کرد و هرچه سکه و اسکناس کنار هم بگذاریم معادل قیمت کالاه به سمت بالا گرد شده، ممکن است این مساله موجب ایجاد افزایش قیمت‏ها شده.)

**شما به عنوان یک استاد اقتصاد دانشگاه، آیا حذف چند صفر را جز اولویت‏های اقتصادی می‏دانید؟

اصلا؛ بنده حذف چند صفر از پول ملی را در حد یک اولویت برای اقتصاد نمی‏دانم. شاید اگر بخواهم برای اولویت‏های اقتصادی کشور رتبه بندی کنم حذف چند صفر را در اولویت ۱۶-۱۵ اقتصاد ایران می‏دانم.

**مهمترین پیامدهای اجرای این طرح چیست؟

ایجاد تورم در کوتاه مدت و کاهش حجم اسکناس و سادگی در مبادلات و معاملات مهمترین پیامدهای اقتصادی حذف چند صفر از پول ملی است.

**آیا اجرای این طرح بر سایر شاخص‏های کلان اقتصادی نیز اثرگذار خواهد بود به عنوان مثال ایا حذف چند صفر بر وادرات و صادرات و ... اثری دارد؟

هیچ اثری نخواهد داشت. همان طور که گفتم حذف چند صفر تاثیری بر متغیرهای واقعی اقتصاد ندارد. تنها پیامد کوتاه اجرای این طرح تورم در کوتاه مدت است. فکر می‏کنم با اجرای این طرح دولت از حل مشکلات اساسی مردم غافل م‏شود. نظر بنده این است که هم اکنون اجرای چنین طرحی در کشور به صلاح اقتصاد نیست.

**آقای موسایی! چه کسانی از اجرای طرح حذف صفر از پول ملی آسیب می‏بینید؟

کل اقتصاد از اجرای این طرح در کوتاه مدت آسیب می‏بینید. این جمله را به جرات تاکید می‏کنم اجرای طرح مذکور نه تنها هیچ کمکی برای تعالی اقتصاد ندارد بلکه به بدتر شدن وضعیت کنونی اقتصاد کشور کمک زیادی می‏کند. لذا بنده در اینجا وقت را مغتنم شمرده و سوالی را از مسئولان محترم و طراح اجرای طرح مذکور می‏کنم؛ هدف طراحان محترم این طرح از اجرا چیست؟ آن‏ها با اجرای این طرح به چه اهداف بلند مدت و کوتاه مدتی می‏خواهد برسند؟!

همان‏طور که می‏دانید قانون هدفمند کردن یارانه ها در حال حاضر به عنوان یک قانون وسیع و آینده‏دار در حال اجراست و حساسیت‏های زیادی هم دارد. باید این نکته را نیز به یاد داشته باشید که هرگونه خطا و اشتباه احتمالی در اجرای فازهای قانون یارانه‏ها می‏تواند به عنوان یک تهدید اساسی اقتصاد ایران را فرا بگیرد و برعکس؛ انجام درست و به موقع قانون یارانه‏ها به طور یقین اقتصاد ایران را با فرصت‏های جدید مواجه می‏کند. پس دولت هم اکنون باید به طور کامل مراقب آینده اجرای این طرح باشد تا خطا و اشتباه نکند. توصیه می‏شود تمهیدات گسترده‏ای هم برای اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‏ها بیندیشد.

تحلیل بنده این است که هم زمانی اجرای طرح حذف چند صفر با اجرای فازهای بعدی قانون یارانه‏ها اختلال گسترده ای را در اجرای قانون یارانه‏ها فراهم می‏کند که خطرناک است. لذا توصیه می‏کنم دولت باید به طور کامل تمام تمرکز خود برای اجرای قانون یارانه‏ها لحاظ کند و گرنه در این باره اقتصاد با مشکل مواجه می‏شود. لذا در حال حاضر اجرای طرح حذف چند صفر از پول ملی را در این برهه به صلاح نمی‏دانم. و توصیه می‏کنم مسولان فعلا برای اجرای این طرح دست نگه دارند.