دانشگاه در روزهاي دولت سازندگي
کد خبر : ۱۳۶۴۲
خبرنگار «خبرنامه دانشجويان ايران» اين تحولات را به صورت اجمالي بررسي كرده است:
فعالان دانشجویی دهه 60 تمایل بیدا میکنند به سمت ایدئولوژیهای جایگزین زیرا آن ایدئولوژیها را فاقد کارآمدی میدانند واز اینجا هسته سخت فکری جنبش دانشجویی اندک اندک دچار تغییر و استحاله میشود.جنبش دانشجویی از آرمانگرایی سیر نزول واقع گرایی عمل گرایی را طی میکند . حلقه كيان و بعدها انتشار كيهان فرهنگی تا سال 1369 و چاپ مقالات جنجالی دكتر سروش با عنوان“قبض و بسط شريعت“ در حکم تغذیه و ایدئولوژی جریانی از دفتر تحکیم وحدت شد که بعدها به کنفرانس ننگین برلین نماینده فرستاد.
برخی از افراد حلقه كيان مثل حجاريان،علوی تبار،گنجی و باقی در دوره هايی مرتبط و وابسته به نهادهاي جمهوری اسلامی بودند و حتی در تسخير لانه جاسوسی امريكا بيش از سايرين نقش داشتند.موسوی خوئينی ها و سعيد حجاريان برای دانشجويانی كه لانه را تسخير كرده بودند در درون سفارت كلاس سياسی می گذاشتند. آنها به مرور زمان از مواضع اصولی و دينی جمهوری اسلامی فاصله گرفته و با سر دادن شعار توسعه سياسی و پيوستن به نظام جهانی به سوی تمدن و تفكر غرب و ليبرالی حركت كردند. جلساتی با حضور رييس دانشكده دكتر نجفقلی حبيبی و دكتر بشيريه و سيد جواد طباطبايی و نقی زاده.حاصل این جلسات این سرفصلها میشود:1-جدایی نهاد دین از سیاست2-اسلام منهای روحانیت3-نفی شعارهای ضدآمریکایی و ... این جریان به دلیل ارتباط تنگاتنگ با دانشگاه و دانشجویان توسط اشخاص شاخص خود و به دلیل خلا تئوریک و ضربه حاصل از فقدان حضرت امام به خوبی توانستند.
به نظر میرسد کاری ترین ضربه به دفتر تحکیم وحدت ارتحال حضرت روح الله بود چرا که آنها که آن روز علم بدست گرفته بودند امام را کاریزمایی میدانستند شاید مثل چه گوارا! و از جایگاه رهبر و نظام اسلامی درک درستی نداشتند ناگفته نماند تغییر فاز 180 درجه ای طی پروسه طولانی انجام شد و حاصل یک استحاله به تمام عیار بود. در ادامه اختلافات دهه ۶۰ تحکیم جریان نزدیک به شاخه دانشجویی حزب جمهوری از آن خارج شد. شاخص ترین چهره حشمت الله طبرزدی بود که با استفاده از فضای ضد تحکیم و چپ دولت هاشمی به شدت از طرف دولت هاشمی حمایت شد و سریعا رشد کرد.
بعدها با نشریه پیام دانشجوی بسیجی به صورت جدی به سراغ گفتمان ولایت پذیری و عدالت خواهی رفت و رفته رفته حمایت های دولت هاشمی به ویژه با انقادات شهردار تهران از بین رفت و نوعی معارضه با این جریان شکل گرفت که به دستگیری طبرزدی انجامید. تیترهای تند، زدن همه اشخاص و انتظارات بی جا از جایگاه ولایت بعدها تشکلی که حول کاریزمای طبرزدی شکل گرفتاه بود را به خروج از نظام کشاند. بعدها از پی آن، جنبش اعتدال و توسعه شکل گرفت.
خدا لعنت کند آن دستهایی را که میخواهد دانشگاه غیر سیاسی باشد
نوعی سیاست زدگی که به نوعی در دوران پس از انقلاب فرهنگی در دانشگاهها ریشه دوانده بود که سیاستهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی آقای هاشمی نیز بی تاتیر نبود و کار به واکنش علنی مقام معظم رهبری میکشد.چرا که رکود در دانشگاهها و دانشگاه غیر سیاسی محل رشد میکروب است.
برخوردهای بسته دولت سازندگی با تشکل ها و علی الخصوص تحکیم، حذف جریان چپ از دولت، مجلس و قوه قضاییه و تصمیم آن جریان به خانه نشینی بعد انتخابات مجلس چهارم و برخوردهای امنیتی، زمینه ساز رکود تحکیم شد. از سویی تحکیم چهارچوبه فکری منسجم وجود نداشت. روابط سیاسی که با تغییر بعضی انقلابیون دهه ۶۰ با مشکل در عدم پذیرش رهبری، علوم انسانی خواندن جمع زیادی از تحکیمی های دهه ۶۰ و بازگژشت آن ها به تحکیم به صورت مستقیم یا ایفای نقش پدربزرگ، تحکیم را به دامن جریان های لیبرال و حتی نهضت آزادی برد. تبدیل شدن به تریبون تجدیدنظرطلبان آغاز روند استحاله فکری و اخلاقی تحکیم بود.
روندی که همه جریان های معارض چه مدافعین انقلاب اسلامی و چه مخالفین جناح چپ را به اتحاد علیه ساختارشکنی سیاسی و معرفتی فراخواند. گرچه جایگاه تحکیم و پشتوانه های آن با انتخابات دوم خرداد ۷۶ و مجلس ششم احیا شد. اما این روند به ویژه در پیوند با جناح چپ وجریانات روشنفکری درون آن ادامه یافت.شعار عدالتخواهی به حاشیه رفته و شعار آزادیخواهی وارد متن شعارها و مطالبات میشود.این سالها مصادف با دوره تصدی کرباسچی برشهرداری تهران و افزایش چشمگیر فاصله های طبقاتی بود.در سالهای دولت کارگزاران به دلیل روحیه شخص آقای هاشمی که سیاست زدایی از دولت و دانشگاه بود فضای سنگینی بر دانسشگاهها حاکم گردید. البته موثر ترین دلیل شکست لیست تحکیم در انتخابات مجلس بود. پیش از انتخابات انجمنها به طرز افراطی پیگیر هماهنگی لیست جداگانه بودندکه گرچه موفق نشدند و لیست مشترکی با ائتلاف گروههای خط امام دادند که به دنبال شکست در انتخابات کم کم رویکردهای اعتراضی و انتقادی آغاز شد و به مرور به تمام نهادها رسید.
منطق تکنوکراتها: درست را بخوان تا مدرك بگيري و پولدار شوي
آغاز دهه هفتاد را مي توان به عنوان مقطعي قابل توجه در تاريخ جنبش دانشجويي ايران دانست زيرا سرمنشأ تحولات جدي آينده مي شود. در اين دوره با چند جريان در دانشگاه مواجهيم. يكي جريانات خنثي كه پس از سال 68 به علت قدرت گرفتن تكنوكرات ها تقويت مي شوند.
درست را بخوان تا مدرك بگيري و پولدار شوي!جريان ديگر آنهايي كه ادعاي انقلابي بودن دارند ولي توسط افرادي چون سروش به سمت ليبراليسم مي روند. در انتخابات مجلس پنجم (1375) کارگزاران موفق به اخذ اكثريت كرسی ها شدند.به نحوی كه در دور اول در حومه تهران فائزه هاشمی شانه به شانه نفر اول جناح راست سنتی_ناطق نوری_ ايستاد.آسيب شناسی آرای فائزه حاكی از اين بود كه شعارهای او و نمادهای مورد استفاده وی مورد استقبال قرار گرفته است..از طرفی 3000 دانشجویی که در دوره سازندگی بورس تحصیلی خارج از کشور به آنها تعلق یافته بود اکنون بازگشت خیل دانشجویان غرب زده ای که با کوله بار تهاجم فرهنگی وارد دانشگاهها شدند البته اینبار در کسوت استادی. يك هفته پس از اين انتخابات چهره های شاخص چپگرا مثل كروبی،موسوی خوئينی ها و خاتمی به همراه عده ای از سازمان مجاهدين انقلاب درباره معرفی ميرحسين موسوی به عنوان كانديدای رياست جمهوری با وی به مذاكره پرداختند سرانجام سید محمدخاتمی در مراسم روز دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف اعلام کاندیداتوری کرد.
اولين گروههای حامی خاتمی مجمع روحانيون،گروههای خط امام ،انجمن اسلامی مدرسين و تحكيم وحدت بود. كارگزاران نيز با تأخير در فروردين ماه 1376 حمايت خود از خاتمی را اعلام كرد.برای مثال انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران برای دعوت از میر حسین از دانشگاه تهران تا منزل موسوی راهپیمایی کردند.مقایسه تطبیقی این راهپیمایی با راهپیماییهای سالهای اول انقلاب نمایانگر زاویه ای بود که به مرور زمان این جریان دانشجویی با گفتمان اصیل انقلاب و شعارهای اساسی جنبش دانشجویی یعنی عدالت و آزادی پیدا کرده بود. بر خلاف آنچه بعدها گفتمان اصلاح طلبی ناميده شد و مواردی چون گذر از ولايت فقيه و قانون اساسی ويژگی آن بود ،.شعارهایی مانند زنده باد مخالف من حتی رقبای او را تحت تأثير قرار می داد. شعاری که شاید یکی از سرآغازهای ابتذال در گفتمان جنبش دانشجویی آن سالها باشد.{گرچه در اثنای سالهای 68 تا 76 دانشجویان ارزشی در دانشگاه حضور داشتند و تحرکاتی هم داشتند اما جریان محسوب نمی شدند و تابلوی جنبش دانشجویی در این سالها در دستان مروجان اسلام آمریکایی بود} جنبش دانشجویی متاسفانه در میانه این سالها شاهد استحاله نرمی بود که امروز پسماندهای آن جریان مبتذل منحرف نفس های آخر خود را میکشد.
اولین انتقاد وارد بر جنبش دانشجویی آن سالها تک صدایی بودن و حذف صدای مخالف در عین ادعای آزادی اندیشه وبیان و زنده باد مخالف من بود. تحکیم وحدت آن سالها خود را تنها نماینده دانشجویان می نامید در حالیکه پس از ارتحال ملکوتی حضرت امام اندک اندک اختلاف دانشجویان با این جریان سیاست زده التقاطی زیاد شد اما تنها بلندگوی دانشجویان ، تحکیم بود. اینها نه بدان معناست که جریان دانشجویان ارزشی زنده نبود اما میشود به استناد اسناد گفت که جریان ارزشی در دانشگاهها اعتمادد به نفس ابراز وجود نداشت.
پس از پایان دولت سازندگی و با روی کار آمدن دولت محمد خاتمی رویکرد تازه ای بر فضای جریان دانشجویی حاکم شد و می توان گفت دوم خرداد 1376 سرآغاز پیاده نظامی و نردبان به قدرت رسیدن و احزاب شدن جریان دانشجویی در دهه 70 بود.