فضا، فقدان جاذبه و پيري زودرس!
کد خبر : ۱۰۵۹۲
به گزارش سرويس علمي ايسنا، نيروهاي مكانيكي كه در نتيجه جاذبه ايجاد ميشوند، درست از زمان تولد عاملي مهم و ضروري براي رشد ماتريكس خارج سلولي و بافتهاي پيوندي هستند.
در روند پيري، فرد حركت كمتري دارد و اندامهاي حركتي آن كمتر تحت تاثير نيروي مكانيكي ناشي از جاذبه قرار ميگيرد، همچنين در فضانوردان نيز كه در معرض بيوزني قرار دارند، بافتهاي پيوندي تخريب ميشوند. اعمال نيروي مكانيكي بر اندامهاي انسان مانند ارتعاش، حركت و ورزش، كشش و سانتريفيوژ ميتواند باعث تسريع و بهبود روند رشد بافتهاي پيوندي و به تاخير انداختن روند پيري شود.
جاذبه تنها يك نيرو نيست، بلكه يك سيگنال نيز هست؛ سيگنالي كه مشخص كننده نحوه عملكرد بدن است. به عنوان مثال، ميزان قدرت ماهيچهها و استخوانها به هنگام حركت، تحت تاثير اين نيروست. در گرانش صفر (حالت بيوزني) ماهيچهها به سرعت تحليل ميروند، چرا كه ديگر نيازي به آنها نيست. افراد سالخورده نيز بايد همانند فضانوردان با كاهش جاذبه مبارزه كنند. آنها مجبورند بيشتر اوقات روي زمين بنشينند كه اين عمل موجب تحليل رفتن استخوانها، ماهيچهها و كاهش حجم خون آنها ميشود. اگر دانشمندان بتوانند سيگنالهاي توليد كننده ماهيچه و استخوانهاي نيرومند را شناسايي كنند، نتايج حاصل ميتواند در توليد قرصها و تمرينهاي جديدي كه سبب ايجاد اين سيگنالها در روي زمين ميشود، موثر واقع شود.
به نوشته نشريه هوافضا، علاوه بر اثرات بيوزني بر تسريع روند پيري، به گفته فرانك كچينوتا (Cucinotta) از دانشمندان برجسته ناسا در زمينه پرتوها در مركز فضايي جانسون، «حركت در فضا امكان نفوذ پرتو به داخل كروموزومهاي شخص را فراهم ميكند؛ اين عمل ممكن است به تلومرها (telomere)- سرپوش مولكولي كوچكي در انتهاي DNA- آسيب برساند. با بازگشت به زمين، فقدان تلومرها ارتباطي مستقيم با سالخوردگي پيدا ميكند. ناسا بسيار مشتاق است كه بداند آيا خطر پيري بر اثر پرتو، واقعا وجود دارد يا خير؟ تا در صورت مثبت بودن نتيجه، به فكر چگونگي حل اين مشكل باشد».
بر طبق يكي از تئوريهاي مطرح در زمينه پيري زودرس، به مجرد اين كه سلولهاي بدن با محدوديت تحميل شده از طرف تلومرها مواجه ميشوند، ساخت سلولهاي جديد متوقف شده و اين مساله باعث بروز علائم پيري مانند چروكيدگي پوست، افتادگي اندامها و نهايتا ضعيف شدن سيستم ايمني بدن ميشود.
تحقيقات جديدي كه توسط كوچينوتا و همكارانش انجام شده است، نشان ميدهد كه پرتوهاي حاصل از هستههاي فلزي - كه جزء اصلي هر پرتوست- به طور قطع به تلومرهاي سلولهاي بدن انسان آسيب ميرساند. آنچه مسلم است اينكه هدف اصلي ناسا از انجام اين تحقيقات، جوان نگه داشتن فضانوردان يا حداقل جلوگيري از پيري زودرس آنهاست.
مطالعه بر روي فضانوردان ميتواند به عنوان ابزاري براي بررسي فيزيولوژيك پيري باشد و دانشمندان ميتوانند از اين طريق به روشهاي مناسبي براي پيشگيري از پيري زودرس و افزايش طول عمر بشر دست يابند.