جوابيه ي آستان قدس به يك خبر
کد خبر : ۱۰۲۱۱
جوابيه
پايگاه خبري تحليلي محترم صراط
با سلام، مطلب مندرج در آن سايت با تأكيد « حتماً اين خبر را بخوانيد » و « آستان قدس رضوي و ماجراي يك وقف عجيب » به لحاظ ارتباط مستقيم با آستان قدس رضوي مطالعه و مورد مداقه قرار گرفت و لازم دانستيم كه جهت تنوير افكار عمومي و ارتقاء اطلاعات متصديان محترم سايت در خصوص مسائل وقف كه متأسفانه تا حدودي مهجور و ناشناخته مانده است، ابتدا نكات زير را كه در برگيرنده پاسخ به ايرادات و شبهات وارده در گزارش مي باشد اجمالاً يادآوري نموده و سپس به چگونگي وقف صاحب ديوان اشاره نمايد:
1- در شرع مقدس اسلام ولايت بر موقوفات عامه ( اعم از دخالت و نظارت ) از شئون و اختيارات ولي فقيه است، روي اين اصل توليت معظم آستان قدس رضوي، حضرت آيت الله واعظ طبسي به عنوان يك مجتهد و امين، متولي منصوب و مأذون از جانب ولي فقيه است كه كلّية امور موقوفات آستان قدس رضوي زير نظر معظم له بر اساس موازين شرعي تمشيت و رتق و فتق مي گردد و تمام سعي و اهتمام بر اين است كه اهداف و نيات واقفين بطور دقيق تحقق يابد و اين امر با تأكيد بيشتر در سند چشم انداز آستان قدس رضوي نيز ديده شده است.
2- اسلام در رابطه با نهاد وقف و صدقات جاريه با سعة صدر و بلند نظري و بقول معروف فراملي و فرا اسلامي به موضوع نگريسته و همة جهان و انسانيت را مشمول رحمات و بركات وقف قرار داده است، همانگونه كه خداوند پيامبر اين دين را «رحمه للعالمين» است- بدين توضيح :
الف- بسياري از فقهاء قصد قربت را كه شرط قبولي هر عمل عبادي است، در وقف معتبر نمي دانند زيرا ممكن است افرادي باشند به خالق و خداوند اعتقاد نداشته باشند ولي حسن نوع دوستي و بشر دوستي قوي داشته و بخواهند از طريق وقف اموال خود به جامعه خدمت نمايند؛ اسلام وقف اين افراد را قبول دارد، نظير اينگونه وقفها در كشورهاي غربي فراوان است.
ب- فقه اسلامي وقف غير مسلمان، وقف كافر، وقف مسلمان بر معيشت كافر ذمي و مرتد غير فطري را مشروط بر اينكه وقف آنها كمك به معصيت و گنهكاري نباشد جايز مي داند.
ج- حضرت امام (ره) در پاسخ استفتائي راجع به وقف پادشاهان، امراء و مشابه آنها فرمودند «وقف سلاطين جور محكوم به صحت است).
3- از آنجايي كه اهداف و نيات مندرج در وقف نامه ها به عنوان منشور فعاليت دائمي موقوفات است، شرع انور به سادگي اجازه تغيير آن را نمي دهد چرا كه اصل «نصّ الواقف كنصّ الشارع» گفته واقف مثل گفته شارع مقدس است و اصل: « الوقوف علي حسب ما يوقفها اهلها» موقوفات در جهت مسيري كه واقف تعيين كرده است بايستي قرار گيرد، مانع هر گونه تغيير و تبديل و اعمال سليقه مي باشد.
سابقه وقف مرحوم فتحعليخان صاحب ديوان و مصرف جشن روز سوم شعبان:
بدون توجه به شخصيت حقيقي و حقوقي ايشان كه در مسئله وقف نمي تواند ملاك عمل قرار گيرد، وي در سال 1310 هجري قمري طبق وقف نامة معتبري كه به گواهي و تأييد علماء بزرگ وقف رسيده است رقبات و املاك معتنابهي را وقف بر مصارف مختلف آستان قدس رضوي از قبيل روشنايي چهار گوشه ضريح مطهر، تلاوت كلام الله مجيد، روضه خواني و تعظيم شعائر اسلامي، هزينه هاي مربوط به خدام و حفاظ و من جمله مصارف مربوط به جشن سوم شعبان روز ميلاد مسعود حضرت اباعبدالله الحسين نموده است و به لحاظ ابتكاري كه واقف در اين مصرف اعمال نموده است انظار را متوجه اين وقف نموده و شايعات و روايات مختلفي از آن از قبيل 7 نوع غذا و غيره در بين مردم رواج پيدا كرده است و برخي نيز كه اطلاعي از فرهنگ غني وقف ندارند آن را وقف عجيب مي دانند لذا متن آن قسمت از وقف نامه را كه اختصاص به مصرف روز سوم شعبان دارد عيناً جهت آگاهي درج مي نمايد :
]و ايضاً وقف بر مصارف و مخارج جشن عيد مولود مسعود حضرت مستطاب خامس آل عبا و گلگون قباي صحراي كربلا ابي عبدالله الحسين ارواح العالمين له الفداء كه در سيم شهر شعبان المعظم وارد است، همه ساله در آستانه مباركه، متولي و ناظر مجلسي در نهايت شكوه مهيا نموده از علماي اعلام كثر الله امثالهم و صاحب منصبان بزرگ آستان قدس رضوي، زاد الله شرفهم، و از اعاظم آقايان و امراي عظام بلده متبركه دعوت نموده، ذكر فضايل و مناقب و شهادت آن بزرگوار شود و به خطبه دعاي سلطان عصر و طلب مغفرت از جهت جناب جلات مأب مصالح اليه و والد ماجد امجد معظم اليه ختم نمايند، و صرف شربت و شيريني و نهار بر وجه شكوه مهيا نموده و نهايت احترام نموده باشند [.
اجراي اين بخش از نيات وقف در سنوات اول انقلاب به علت پاره اي محذورات و مشكلات از قبيل شرايط اول انقلاب، مسئله جنگ، و نوع برداشت مردم از وقف، كه وقف را صرفاً خاص فقراء و محرومان مي دانستند معطل ماند، لكن توليت معظم آستان قدس رضوي حسب تكليفي كه در جهت اجراي نيات واقفين داشتند موضوع را كمّاً و كيفاً از محضر حضرت امام(ره) استفتاء فرمودند و آن فقيه فقيد اكيداً دستور اجراي نيات واقفين را هر چه كه هست، بخصوص اين موقوفه آن طوريكه در وقف نامه آمده است صادر فرمودند. و از آن تاريخ تاكنون اين مراسم، با شكوه تمام انجام مي شود، و اين نوع وقف الگوئي گرديد به برخي ثروتمندان و متمولين تا بر نهج وقف صاحب ديوان، وقف نمايند.