"صراط" - اسلام دين آداب وشيوه زندگى است و در همه امور برنامه دارد. از جمله تغذيه كه يكى از نيازهاى اوليه انسان است و بر سلامت، زندگى، جان و روح و روان انسان تأثير مى گذارد. و آن تغذيه اى كه با تأثيرگذارى مثبت همراه است، مورد تأكيد اسلام بوده و بهترين مديريت و برنامه تغذيه صحيح را در كتاب آسمانى قرآن با دهها آيات نورانى به ارمغان آورده است. و در دو جاى قرآن، موضوع نظارت بر مواد غذايى وخوراكى مورد توجه قرار گرفته است؛
1- فلينظرالانسان الى طعامه«عبس/24»
آدمى به قوت وغذاى خود به چشم خرد بنگرد.
2- فلينظر ايها ازكى طعاما... «كهف/19»
تا مشاهده شود كه كدام طعام پاكيزه تر وحلال تر است
همچنين زندگى ائمه معصومين(ع) نيز به عنوان راهنما و الگوى تغذيه صحيح در دين اسلام شناخته شده و احاديث، روايات وسفارش هاى فراوانى از آنان در امر تغذيه سالم بيان شده است.
طبق فرمايشات مقام معظم رهبرى«مد ظله العالى» در مورد سبك زندگى، داشتن برنامه غذايى صحيح وسالم نيز يكى از موضوعات مهمى است كه مى تواند در قالب سبك زندگى دينى گنجانده شود. تغذيه اى كه طبق الگوى اسلامى- ايرانى است و علاوه بر سلامت جسم و روح انسان، جنبه هاى فرهنگ و اقتصاد جامعه را هم در بر مى گيرد. در اين راستا بحث نظارت شرعى بر توليدات دامى و پروتئينى مى تواند يكى از راهكارهاى مناسب در تغذيه سالم باشد.
در گفتگويى كه با حجت الاسلام والمسلمين حميدرضا عليجانزاده روشن، مسئول نظارت شرعى ذبح و صيد در سازمان دامپزشكى كشور- حوزه نمايندگى ولى فقيه انجام شد، اهميت و ضرورت شناخت نظارت شرعى به عنوان يك راهكار براى تغذيه صحيح در روند سبك زندگى مورد بحث قرار گرفت.
متن این گفتگو را در زیر می خوانید:
صراط: با توجه به مسئوليت مستقيم شما در امر مواد پروتئينى كشور كه يكى از نيازهاى اوليه انسان به شمار مى رود، در خصوص سبك زندگى، موضوع تغذيه صحيح را چگونه مى توان فرهنگ سازى كرد؟
حجت الاسلام روشن: در سازمان دامپزشكى كشور حوزه نمايندگى ولى فقيه داير است كه مسئوليت نظارت شرعى برمواد پروتئينى و دامى كشور را به عهده دارد. دفتر نظارت شرعى، متولى نظارت بر كليه مواد پروتئينى با منشأ حيوانى است كه از طريق حضور ناظرين شرعى كه عمده آنان روحانيون دوره ديده هستند فعاليت دارد. اعم از داخل كشور و واردات گوشت از خارج كشور. بى شك مواد پروتئينى با منشأ حيوانى يكى از مواد اصلى غذايى هر جامعه اى است كه به سبك زندگى آن جامعه يعنى نوع مصرف در زندگى برمى گردد و ارتباطى مستقيم دارد. براى پاسخ به اين مطلب مى توان به الگوهاى مصرف در زندگى نگاه كرد. اسلام كه دين آداب و دستور است، قطعا براى سبك مصرف در زندگى برنامه دارد. وجود كتاب "اطعمه و اشربه" در كتب فقهى اسلامى گوياى اين مدعا مى باشد. درآيات قرآن و بيانات ائمه معصومين(ع) اين موضوع به وضوح مشاهده مى شود كه براى سبك زندگى دينى در مصارف روزانه برنامه وجود دارد كه متأسفانه به اين گونه مطالب به عنوان يك سبك و متد كارساز در زندگى كمتر پرداخته مى شود. از قبيل آداب سفره، آداب مهماندارى و ميزبانى، آداب غذا خورى، چه خوردن، چه نخوردن، چگونه خوردن و چگونه نخوردن كه همان فرهنگ اشتباه و رايج پرخورى است و آثار زيانبار آن را مطرح مى كند. آثار زيانبار هر چه خورى را(فست فود خورى غربى). تشريح آثار گياهخوارى، چه ميزان از مصرف گوشت، فوايد و مضرات زياده روى خوردن گوشت كه نشانگر توجه دين اسلام است به نوع مصرف، فرهنگ مصرف وشيوه مصرف در سبك زندگى است.
صراط: شما به نظارت شرعى اشاره فرموديد. نظارت شرعى بر توليدات و فرآورده هاى پروتئينى شامل چه بخش ها و واحدهاى مرتبط با اين موضوع است؟
حجت الاسلام روشن: برابر مصوبه مجلس شوراى اسلامى در تاريخ 14/12/87 وآيين نامه آن در تاريخ 27/10/88 حوزه نمايندگى ولى فقيه سازمان دامپزشكى كشور موظف به نظارت بر مواد غذايى با منشأ دامى است كه تاكنون بر واحدهايى مثل كشتارگاه هاى دام و طيور كه منشأ اوليه توليد گوشت مى باشند، واحدهاى فرآورى و عمل آورى و بسته بندى كه كه منشأ توليد مواد گوشتى خام و فرآورى شده است، بعضا توأم با تركيباتى خاص مى باشند. واحدهاى صيد و صيادى- آبزيان- صيد وشكار، مراكز عرضه وتوزيع، مراكز گمركى يا مبادى ورودى و خروجى كشور، مراكز نگهدارى و سردخانه نظارت داشته است. و البته اين نظارت ها توسط ناظرين منتخب و گزينش شده وآموزش ديده انجام مى شود.
صراط: افرادى كه تحت عنوان ناظرين شرعى فعاليت مى كنند، چه وظايفى دارند؟
حجت الاسلام روشن: ناظرين شرعى موظفند علاوه بر نظارت شرعى بر توليد، مبنى بر اينكه با حضور فيزيكى خود در امر ذبح شرعى و تطهير آن بر اساس موازين شرعى نيز نظارت كنند تا محصول نهايى به عنوان غذاى اصلى مردم براى مصرف، مخالف موازين شرعى تهيه و تأمين نگردد. و تا به حال نيز به طور مكرر مشاهده شده گوشتى كه از نظر شرعى مشكل داشته و صحيح نبوده، جلوى آن را گرفته و از چرخه مصرف خارج و معدوم ساخته اند. حتى نسبت به گوشت هاى وارداتى نيز اين عمل صورت گرفته و ده ها مورد بوده كه جلوگيرى شده و اجازه مصرف براى مردم صادر نشده است. زيرا با شرايط و ضوابط شرعى مغايرت داشته است. چنانچه هركجا خبرى برسد و گزارشى داده شود، بلافاصله همكاران و بازرسان به آن جا رفته، پس از بررسى هاى لازم در صورت مغايرت با موازين شرعى و بهداشتى، جمع آورى و معدوم مى نمايند.
صراط: آيا ناظرين شرعى در اين زمينه آموزش خاصى ديده اند؟ اگر اينگونه است لطفا بيشتر توضيح دهيد.
حجت الاسلام روشن: بله - كليه ناظزين شرعى داراى حكم بوده كه قبل از انتخاب و معرفى براى همه آنها كلاس هاى خاصى تحت عنوان «فنون ومهارت هاى شرعى ذبح» داير مى شود و در مجموع فراگيران دوره هاى آموزشى مشمول ناظرين شرعى، ذابحين، مديران واحدها و صاحبان مراكز نامبرده شده مى باشند. همينطور ناطرين شرعى اعزام به خارج از كشور كه به طور مستقيم با حضور فيزيكى خود در امر تهيه گوشت نظارت دارند. براى اعزام به خارج بيش از 18 دوره وتقريبا بالاى 200نفر، و در داخل كشور بيش از 23 دوره با ظرفيت 400نفر ناظرشرعى و300نفر ذابح شرعى اين دوره هاى آموزشى اجرا شد.
صراط: بنابراين طبق گفته شما ناظرين بايد در مراكز و واحدهاى خاصى فعاليت داشته باشند. اين نظارت شامل چه مراكز و واحدهايى است؟
حجت الاسلام روشن: واحدهاى تحت نظارت اين حوزه عبارتند از؛كليه كشتارگاه هاى دام كشور اعم ازصنعتى وسنتى، كليه كشتارگاه هاى طيور كشور كه جمعا دام وطيور 610 واحد كشتار گاهى را تشكيل مى دهند. مراكز عمده عرضه و توزيع، فروشگاه هاى بزرگ و كوچك، رستوران ها و مراكز عرضه مواد غذايى، مراكز فرآورى و عمل آورى مثل كارخانه هاى سوسيس و كالباس، كنسرو سازى و...، كليه مراكز صيد و صيادى، اسكله ها و بنادر ماهيگيرى، كليه مراكز نگهدارى و سردخانه هاى كشور، كليه مراكز گمركى، مبادى ورودى و خروجى كشور، مراكز صيد و شكار و عرضه پرنده هاى شكارى كه اخيرا برنحوه نظارت بر شيوه صيد وشكار پرنده ها نيز داريم برنامه ريزى میكنيم.
صراط: آيا از نظر زمانى هم اين نظارت صورت مى گيرد؟
حجت الاسلام روشن: نسبت به زمان هاى خاصى مثل عيد قربان، ايام عزادارى محرم و صفر نسبت به قربانى ها و نذورات مردم برنامه هاى نظارتى اعمال مى گردد. اگر چه هنوز تبديل به يك فرهنگ نشده، اما هر ساله روى آن كار مى شود تا به صورت منظم انجام شود و به شكل يك فرهنگ جا بيفتد. در حال حاضر نيز به صورت تشكيل اكيپ هاى ثابت و سيار همراه با ناظران فنى و بهداشتى، ناظرين شرعى هم حضور پيدا مى كنند واعمال نظارت مى نمايند.
صراط: با توجه به سير زمانى كنونى در ايام محرم وصفرقرار داريم، امسال عملكرد نظارت شرعى چگونه بود؟
حجت الاسلام روشن: امسال هم اين برنامه اجرا شده و سازمان دامپزشكى برنامه نظارتى بر كشتارگاه ها و واحدهاى ذكر شده را داشته و دارد كه به شكل همان اكيپ هاى ثابت و سيار به همراه ناظران شرعى، فنى و بهداشتى نسبت به عمل قربانى و نذورات مردم در اين ايام نظارت لازم را به عمل مى آورند.
صراط: در برخى از نقاط ايران اقلیت هستند كه در همين ايام به دليل ارادتى كه به امام حسين(ع) و قيام كربلا دارند، هر سال نذر وقربانى مى دهند. نقش نظارت شرعى دراينگونه موارد چيست؟
حجت الاسلام روشن: براى اقليت هاى مذهبى هم دستورالعمل تهيه كرديم كه عمدتا شامل شكار گراز مى باشد. در صورتى كه اگر مواد گوشتى تهيه شده براى خودشان باشد و توسط افراد خودشان انجام شده باشد و صرفا فقط براى مصرف اقليت هاى مذهبى باشد، بلامانع است. اما اگرافراد مسلمان درگير اين كار شوند، جلوگيرى مى شود. اما ذبح و تهيه گوشت آنها در محل هاى جمع آورى نذورات قطعا بايد توسط مسلمان ها ذبح شود كه در آن صورت توزيع آنها براى مسلمان و غير مسلمان مانعى ندارد. ضمن اينكه به اين كار اقليت ها ارج مى نهيم، توصيه داريم كه اجازه دهند در اين امر مقدس اگر قرار باشد گوشت آنها بين مسلمانان توزيع گردد، حتما با رعايت موازين شرعى و توسط ذابح مسلمان صورت بگيرد و علاوه بر اين، جهت رعايت مسائل بهداشتى و جلوگيرى از سرايت بيمارى هاى مشترك بين انسان و دام به همه افراد توصيه داريم كه قربانى ها و نذرهاى خود را به خصوص در ايام محرم و صفر در كشتارگاه هاى مجاز كشتار نمايند تا جامعه و آحاد افراد از حيث سلامت در امان باشند.
صراط: آيا براى شناخت يك محصولى كه تحت نظارت شرعى توليد و توزيع شده، علائم ونشانه هايى موجود است؟در صورت وجود داشتن اين علائم بيشتر توضيح دهيد.
حجت الاسلام روشن: بله، وجود دارد. براى شناخت يك محصول اينكه شرعى است يا غيرشرعى اولا به حكم اسلام و مسلمانى در مناطقى كه مسلمانان زندگى مى كنند، در جامعه اسلامى حكم اوليه بنابر حليت وصحت و تطهيرآن است. مگر آنكه مورد خاصى مشاهده گردد. ثانيا ناظرين در هر جا مستقرند براى رعايت موازين شرعى. لذا در داخل كشور و مناطق مسلمان نشين تفحص و تحقيق ضرورت چندانى ندارد. و براى گوشت هاى وارداتى هم با توجه به حضور ناظر بايد به برچسب هاى موجود روى گوشت و بسته هاى گوشتى دقت كرد تا همه آنها داراى كد نظارت شرعى باشند. مصرف بسته هاى گوشتى كه بدون برچسب وكد نظارت شرعى هستند ممنوع است. البته براى توليدات داخلى هم در حال برنامه ريزى هستيم تا به همه مراكز مربوطه كد نظارت شرعى بدهيم.
صراط: اگر تخلف ومشكلى در مورد محصولات وجود داشته باشد، چگونه بايد اطلاع داد؟
حجت الاسلام روشن: در صورت مشاهده هر گونه تخلف،مأمورين دامپزشكى و ناظرين شرعى كه در حكم ضابط قضايى مى باشند مراتب را بلافاصله پيگيرى و از چرخه مصرف جلوگيرى مى نمايند. ضمنا مى توان مراتب را به حوزه نمايندگى ولى فقيه به شماره 8895724 -021 اطلاع بدهند. در نظر داريم درآينده نزديك برنامه بهترى براى برقرارى ارتباط مردمى ايجاد كنيم.
صراط: بعد از ذبح اسلامى كه وجهه حلال ظاهر مى شود، قطعا اجزاى حرام هم وجود دارند. مديريت بر اين اجزاى حرام چگونه است؟
حجت الاسلام روشن: اجزاى حرام دامى قابل تفكيك در مراكز توليدى جداسازى و توسط ناظرين جمع آورى و معدوم مى گردد. اغلب گاهى به صورت غير قانونى و غير رسمى و به شكل مخفى از برخى مراكز اين اجزاى حرام خارج مى شود كه تا به حال آنها را شناخته وافرادش را به دادگاه معرفى كرديم و جرايمى را براى آنها وضع كردند و حكم و محدوديت هايى هم صادر شد. اجزاى حرام صرفا جهت مصارف تبديل ضايعات در داخل براى خوراك دام و طيور و يا براى مصارف صنعتى، دارويى، بهداشتى و به عنوان غيرخوراك انسانى مجوزهايى صادر مى شود كه چند شركت متولى اين كار مى باشند.
صراط: آيا نظارت شرعى در زمينه اقتصادى نقشى دارد؟ چگونه اين امر ميسر است؟
حجت الاسلام روشن: با عنايت به اهميت غذاى حلال و رويكرد جديد دنيا به آن، مسلما در توسعه اقتصادى نقش به سزايى را ايفا مى كند. به گونه اى كه الان كشورهايى نظير اندونزى و مالزى درآمد كلانى از ناحيه نظارت بر مواد غذايى و اعطاى برند حلال دارند. و واضح است كه در صورت فرهنگ سازى نظارت بر مواد غذايى و با اعطاى برند حلال يا كد نظارت اين امر در صادرات مواد گوشتى و فرآورده هاى آن براى كشورهاى همسايه وبلكه در سطح جهان تأثير عميقى در توليد غذاى سالم و پاك را خواهد داشت.
صراط: در راستاى نامگذارى سال توليد ملى به ابتكار مقام معظم رهبرى«مد ظله العالى»، پيشنهاد شما براى صد در صد شدن توليد ملى مواد گوشتى و پروتئينى وبه مرز خودكفايى رسيدن چيست؟
حجت الاسلام روشن: در حال حاضر ايران با وجود ظرفيت و پتانسيل هاى لازم براى توليد و خودكفاشدن، متأسفانه احتمالا به دليل عدم برنامه ريزى مناسب در بخش هاى ازدياد دام،كار لازم و قابل توجهى صورت نمى پذيرد. اما مسئولان در حال تلاش و كوشش براى رسيدن به مرز خودكفايى وتوليد ملى مى باشند. و اگر مسئولان دست به دست هم بدهند و رسانه ها هم پيگير باشند تا فرهنگ الگوى مصرف بدون اسراف فراگير شود، اميد است كه واردات كمتر شود و صادرات بيشتر. واين مسئله دور از دسترس نيست.
1- فلينظرالانسان الى طعامه«عبس/24»
آدمى به قوت وغذاى خود به چشم خرد بنگرد.
2- فلينظر ايها ازكى طعاما... «كهف/19»
تا مشاهده شود كه كدام طعام پاكيزه تر وحلال تر است
همچنين زندگى ائمه معصومين(ع) نيز به عنوان راهنما و الگوى تغذيه صحيح در دين اسلام شناخته شده و احاديث، روايات وسفارش هاى فراوانى از آنان در امر تغذيه سالم بيان شده است.
طبق فرمايشات مقام معظم رهبرى«مد ظله العالى» در مورد سبك زندگى، داشتن برنامه غذايى صحيح وسالم نيز يكى از موضوعات مهمى است كه مى تواند در قالب سبك زندگى دينى گنجانده شود. تغذيه اى كه طبق الگوى اسلامى- ايرانى است و علاوه بر سلامت جسم و روح انسان، جنبه هاى فرهنگ و اقتصاد جامعه را هم در بر مى گيرد. در اين راستا بحث نظارت شرعى بر توليدات دامى و پروتئينى مى تواند يكى از راهكارهاى مناسب در تغذيه سالم باشد.
در گفتگويى كه با حجت الاسلام والمسلمين حميدرضا عليجانزاده روشن، مسئول نظارت شرعى ذبح و صيد در سازمان دامپزشكى كشور- حوزه نمايندگى ولى فقيه انجام شد، اهميت و ضرورت شناخت نظارت شرعى به عنوان يك راهكار براى تغذيه صحيح در روند سبك زندگى مورد بحث قرار گرفت.
متن این گفتگو را در زیر می خوانید:
صراط: با توجه به مسئوليت مستقيم شما در امر مواد پروتئينى كشور كه يكى از نيازهاى اوليه انسان به شمار مى رود، در خصوص سبك زندگى، موضوع تغذيه صحيح را چگونه مى توان فرهنگ سازى كرد؟
حجت الاسلام روشن: در سازمان دامپزشكى كشور حوزه نمايندگى ولى فقيه داير است كه مسئوليت نظارت شرعى برمواد پروتئينى و دامى كشور را به عهده دارد. دفتر نظارت شرعى، متولى نظارت بر كليه مواد پروتئينى با منشأ حيوانى است كه از طريق حضور ناظرين شرعى كه عمده آنان روحانيون دوره ديده هستند فعاليت دارد. اعم از داخل كشور و واردات گوشت از خارج كشور. بى شك مواد پروتئينى با منشأ حيوانى يكى از مواد اصلى غذايى هر جامعه اى است كه به سبك زندگى آن جامعه يعنى نوع مصرف در زندگى برمى گردد و ارتباطى مستقيم دارد. براى پاسخ به اين مطلب مى توان به الگوهاى مصرف در زندگى نگاه كرد. اسلام كه دين آداب و دستور است، قطعا براى سبك مصرف در زندگى برنامه دارد. وجود كتاب "اطعمه و اشربه" در كتب فقهى اسلامى گوياى اين مدعا مى باشد. درآيات قرآن و بيانات ائمه معصومين(ع) اين موضوع به وضوح مشاهده مى شود كه براى سبك زندگى دينى در مصارف روزانه برنامه وجود دارد كه متأسفانه به اين گونه مطالب به عنوان يك سبك و متد كارساز در زندگى كمتر پرداخته مى شود. از قبيل آداب سفره، آداب مهماندارى و ميزبانى، آداب غذا خورى، چه خوردن، چه نخوردن، چگونه خوردن و چگونه نخوردن كه همان فرهنگ اشتباه و رايج پرخورى است و آثار زيانبار آن را مطرح مى كند. آثار زيانبار هر چه خورى را(فست فود خورى غربى). تشريح آثار گياهخوارى، چه ميزان از مصرف گوشت، فوايد و مضرات زياده روى خوردن گوشت كه نشانگر توجه دين اسلام است به نوع مصرف، فرهنگ مصرف وشيوه مصرف در سبك زندگى است.
صراط: شما به نظارت شرعى اشاره فرموديد. نظارت شرعى بر توليدات و فرآورده هاى پروتئينى شامل چه بخش ها و واحدهاى مرتبط با اين موضوع است؟
حجت الاسلام روشن: برابر مصوبه مجلس شوراى اسلامى در تاريخ 14/12/87 وآيين نامه آن در تاريخ 27/10/88 حوزه نمايندگى ولى فقيه سازمان دامپزشكى كشور موظف به نظارت بر مواد غذايى با منشأ دامى است كه تاكنون بر واحدهايى مثل كشتارگاه هاى دام و طيور كه منشأ اوليه توليد گوشت مى باشند، واحدهاى فرآورى و عمل آورى و بسته بندى كه كه منشأ توليد مواد گوشتى خام و فرآورى شده است، بعضا توأم با تركيباتى خاص مى باشند. واحدهاى صيد و صيادى- آبزيان- صيد وشكار، مراكز عرضه وتوزيع، مراكز گمركى يا مبادى ورودى و خروجى كشور، مراكز نگهدارى و سردخانه نظارت داشته است. و البته اين نظارت ها توسط ناظرين منتخب و گزينش شده وآموزش ديده انجام مى شود.
صراط: افرادى كه تحت عنوان ناظرين شرعى فعاليت مى كنند، چه وظايفى دارند؟
حجت الاسلام روشن: ناظرين شرعى موظفند علاوه بر نظارت شرعى بر توليد، مبنى بر اينكه با حضور فيزيكى خود در امر ذبح شرعى و تطهير آن بر اساس موازين شرعى نيز نظارت كنند تا محصول نهايى به عنوان غذاى اصلى مردم براى مصرف، مخالف موازين شرعى تهيه و تأمين نگردد. و تا به حال نيز به طور مكرر مشاهده شده گوشتى كه از نظر شرعى مشكل داشته و صحيح نبوده، جلوى آن را گرفته و از چرخه مصرف خارج و معدوم ساخته اند. حتى نسبت به گوشت هاى وارداتى نيز اين عمل صورت گرفته و ده ها مورد بوده كه جلوگيرى شده و اجازه مصرف براى مردم صادر نشده است. زيرا با شرايط و ضوابط شرعى مغايرت داشته است. چنانچه هركجا خبرى برسد و گزارشى داده شود، بلافاصله همكاران و بازرسان به آن جا رفته، پس از بررسى هاى لازم در صورت مغايرت با موازين شرعى و بهداشتى، جمع آورى و معدوم مى نمايند.
صراط: آيا ناظرين شرعى در اين زمينه آموزش خاصى ديده اند؟ اگر اينگونه است لطفا بيشتر توضيح دهيد.
حجت الاسلام روشن: بله - كليه ناظزين شرعى داراى حكم بوده كه قبل از انتخاب و معرفى براى همه آنها كلاس هاى خاصى تحت عنوان «فنون ومهارت هاى شرعى ذبح» داير مى شود و در مجموع فراگيران دوره هاى آموزشى مشمول ناظرين شرعى، ذابحين، مديران واحدها و صاحبان مراكز نامبرده شده مى باشند. همينطور ناطرين شرعى اعزام به خارج از كشور كه به طور مستقيم با حضور فيزيكى خود در امر تهيه گوشت نظارت دارند. براى اعزام به خارج بيش از 18 دوره وتقريبا بالاى 200نفر، و در داخل كشور بيش از 23 دوره با ظرفيت 400نفر ناظرشرعى و300نفر ذابح شرعى اين دوره هاى آموزشى اجرا شد.
صراط: بنابراين طبق گفته شما ناظرين بايد در مراكز و واحدهاى خاصى فعاليت داشته باشند. اين نظارت شامل چه مراكز و واحدهايى است؟
حجت الاسلام روشن: واحدهاى تحت نظارت اين حوزه عبارتند از؛كليه كشتارگاه هاى دام كشور اعم ازصنعتى وسنتى، كليه كشتارگاه هاى طيور كشور كه جمعا دام وطيور 610 واحد كشتار گاهى را تشكيل مى دهند. مراكز عمده عرضه و توزيع، فروشگاه هاى بزرگ و كوچك، رستوران ها و مراكز عرضه مواد غذايى، مراكز فرآورى و عمل آورى مثل كارخانه هاى سوسيس و كالباس، كنسرو سازى و...، كليه مراكز صيد و صيادى، اسكله ها و بنادر ماهيگيرى، كليه مراكز نگهدارى و سردخانه هاى كشور، كليه مراكز گمركى، مبادى ورودى و خروجى كشور، مراكز صيد و شكار و عرضه پرنده هاى شكارى كه اخيرا برنحوه نظارت بر شيوه صيد وشكار پرنده ها نيز داريم برنامه ريزى میكنيم.
صراط: آيا از نظر زمانى هم اين نظارت صورت مى گيرد؟
حجت الاسلام روشن: نسبت به زمان هاى خاصى مثل عيد قربان، ايام عزادارى محرم و صفر نسبت به قربانى ها و نذورات مردم برنامه هاى نظارتى اعمال مى گردد. اگر چه هنوز تبديل به يك فرهنگ نشده، اما هر ساله روى آن كار مى شود تا به صورت منظم انجام شود و به شكل يك فرهنگ جا بيفتد. در حال حاضر نيز به صورت تشكيل اكيپ هاى ثابت و سيار همراه با ناظران فنى و بهداشتى، ناظرين شرعى هم حضور پيدا مى كنند واعمال نظارت مى نمايند.
صراط: با توجه به سير زمانى كنونى در ايام محرم وصفرقرار داريم، امسال عملكرد نظارت شرعى چگونه بود؟
حجت الاسلام روشن: امسال هم اين برنامه اجرا شده و سازمان دامپزشكى برنامه نظارتى بر كشتارگاه ها و واحدهاى ذكر شده را داشته و دارد كه به شكل همان اكيپ هاى ثابت و سيار به همراه ناظران شرعى، فنى و بهداشتى نسبت به عمل قربانى و نذورات مردم در اين ايام نظارت لازم را به عمل مى آورند.
صراط: در برخى از نقاط ايران اقلیت هستند كه در همين ايام به دليل ارادتى كه به امام حسين(ع) و قيام كربلا دارند، هر سال نذر وقربانى مى دهند. نقش نظارت شرعى دراينگونه موارد چيست؟
حجت الاسلام روشن: براى اقليت هاى مذهبى هم دستورالعمل تهيه كرديم كه عمدتا شامل شكار گراز مى باشد. در صورتى كه اگر مواد گوشتى تهيه شده براى خودشان باشد و توسط افراد خودشان انجام شده باشد و صرفا فقط براى مصرف اقليت هاى مذهبى باشد، بلامانع است. اما اگرافراد مسلمان درگير اين كار شوند، جلوگيرى مى شود. اما ذبح و تهيه گوشت آنها در محل هاى جمع آورى نذورات قطعا بايد توسط مسلمان ها ذبح شود كه در آن صورت توزيع آنها براى مسلمان و غير مسلمان مانعى ندارد. ضمن اينكه به اين كار اقليت ها ارج مى نهيم، توصيه داريم كه اجازه دهند در اين امر مقدس اگر قرار باشد گوشت آنها بين مسلمانان توزيع گردد، حتما با رعايت موازين شرعى و توسط ذابح مسلمان صورت بگيرد و علاوه بر اين، جهت رعايت مسائل بهداشتى و جلوگيرى از سرايت بيمارى هاى مشترك بين انسان و دام به همه افراد توصيه داريم كه قربانى ها و نذرهاى خود را به خصوص در ايام محرم و صفر در كشتارگاه هاى مجاز كشتار نمايند تا جامعه و آحاد افراد از حيث سلامت در امان باشند.
صراط: آيا براى شناخت يك محصولى كه تحت نظارت شرعى توليد و توزيع شده، علائم ونشانه هايى موجود است؟در صورت وجود داشتن اين علائم بيشتر توضيح دهيد.
حجت الاسلام روشن: بله، وجود دارد. براى شناخت يك محصول اينكه شرعى است يا غيرشرعى اولا به حكم اسلام و مسلمانى در مناطقى كه مسلمانان زندگى مى كنند، در جامعه اسلامى حكم اوليه بنابر حليت وصحت و تطهيرآن است. مگر آنكه مورد خاصى مشاهده گردد. ثانيا ناظرين در هر جا مستقرند براى رعايت موازين شرعى. لذا در داخل كشور و مناطق مسلمان نشين تفحص و تحقيق ضرورت چندانى ندارد. و براى گوشت هاى وارداتى هم با توجه به حضور ناظر بايد به برچسب هاى موجود روى گوشت و بسته هاى گوشتى دقت كرد تا همه آنها داراى كد نظارت شرعى باشند. مصرف بسته هاى گوشتى كه بدون برچسب وكد نظارت شرعى هستند ممنوع است. البته براى توليدات داخلى هم در حال برنامه ريزى هستيم تا به همه مراكز مربوطه كد نظارت شرعى بدهيم.
صراط: اگر تخلف ومشكلى در مورد محصولات وجود داشته باشد، چگونه بايد اطلاع داد؟
حجت الاسلام روشن: در صورت مشاهده هر گونه تخلف،مأمورين دامپزشكى و ناظرين شرعى كه در حكم ضابط قضايى مى باشند مراتب را بلافاصله پيگيرى و از چرخه مصرف جلوگيرى مى نمايند. ضمنا مى توان مراتب را به حوزه نمايندگى ولى فقيه به شماره 8895724 -021 اطلاع بدهند. در نظر داريم درآينده نزديك برنامه بهترى براى برقرارى ارتباط مردمى ايجاد كنيم.
صراط: بعد از ذبح اسلامى كه وجهه حلال ظاهر مى شود، قطعا اجزاى حرام هم وجود دارند. مديريت بر اين اجزاى حرام چگونه است؟
حجت الاسلام روشن: اجزاى حرام دامى قابل تفكيك در مراكز توليدى جداسازى و توسط ناظرين جمع آورى و معدوم مى گردد. اغلب گاهى به صورت غير قانونى و غير رسمى و به شكل مخفى از برخى مراكز اين اجزاى حرام خارج مى شود كه تا به حال آنها را شناخته وافرادش را به دادگاه معرفى كرديم و جرايمى را براى آنها وضع كردند و حكم و محدوديت هايى هم صادر شد. اجزاى حرام صرفا جهت مصارف تبديل ضايعات در داخل براى خوراك دام و طيور و يا براى مصارف صنعتى، دارويى، بهداشتى و به عنوان غيرخوراك انسانى مجوزهايى صادر مى شود كه چند شركت متولى اين كار مى باشند.
صراط: آيا نظارت شرعى در زمينه اقتصادى نقشى دارد؟ چگونه اين امر ميسر است؟
حجت الاسلام روشن: با عنايت به اهميت غذاى حلال و رويكرد جديد دنيا به آن، مسلما در توسعه اقتصادى نقش به سزايى را ايفا مى كند. به گونه اى كه الان كشورهايى نظير اندونزى و مالزى درآمد كلانى از ناحيه نظارت بر مواد غذايى و اعطاى برند حلال دارند. و واضح است كه در صورت فرهنگ سازى نظارت بر مواد غذايى و با اعطاى برند حلال يا كد نظارت اين امر در صادرات مواد گوشتى و فرآورده هاى آن براى كشورهاى همسايه وبلكه در سطح جهان تأثير عميقى در توليد غذاى سالم و پاك را خواهد داشت.
صراط: در راستاى نامگذارى سال توليد ملى به ابتكار مقام معظم رهبرى«مد ظله العالى»، پيشنهاد شما براى صد در صد شدن توليد ملى مواد گوشتى و پروتئينى وبه مرز خودكفايى رسيدن چيست؟
حجت الاسلام روشن: در حال حاضر ايران با وجود ظرفيت و پتانسيل هاى لازم براى توليد و خودكفاشدن، متأسفانه احتمالا به دليل عدم برنامه ريزى مناسب در بخش هاى ازدياد دام،كار لازم و قابل توجهى صورت نمى پذيرد. اما مسئولان در حال تلاش و كوشش براى رسيدن به مرز خودكفايى وتوليد ملى مى باشند. و اگر مسئولان دست به دست هم بدهند و رسانه ها هم پيگير باشند تا فرهنگ الگوى مصرف بدون اسراف فراگير شود، اميد است كه واردات كمتر شود و صادرات بيشتر. واين مسئله دور از دسترس نيست.
