فیلم خواب به کارگردانی مانی مقدم چندوقتیست که نمایش عمومی آن آغاز شده است. بسیاری از مخاطبان در حرفهای در گوشی معتقدند این اثر سینمایی توهین آشکاری به جامعه مسلمانان محسوب میشود و تصویری مخدوش از افراد متدین ارائه میدهد. روایت داستان درباره مردی است که در روزمرگی گرفتار شده و در خوابهایش با زنی آشنا میشود، اما نحوه پرداختن به این موضوع و گره زدن آن به شخصیتی با ظواهر دینی، پرسشهای اساسی را درباره مرزهای اخلاقی سینما ایجاد کرده است.
به گزارش صراط به نقل از نوبنیاد، سؤال اصلی اینجاست: ساخت فیلمی که به باور بسیاری به فانتزیهای جنسی یک فرد بهاصطلاح دیندار میپردازد، چگونه با شعارهای پرطمطراق وفاق ملی همخوانی دارد. به نظر میرسد در این معادله جدید، توهین به بخش قابلتوجهی از مردم ایران و تحریف سبک زندگی مذهبی آنها مانعی برای اتحاد محسوب نمیشود و امری عادی و بدون اشکال تلقی میگردد. این وضعیت نشان میدهد که گاهی آزادی بیان در سینما بهانهای برای عبور از خطوط قرمز اخلاقی و دینی جامعه میشود. وقتی خروجی نهایی دقیقاً حس تحقیر باورهای قشر مذهبی را منتقل میکند، نتیجه ایجاد دلسردی و خشم در میان بخش بزرگی از جامعه است که خود را متعلق به این فرهنگ میدانند. از سوی دیگر، حضور رضا عطاران در این پروژه سینمایی جای تأمل فراوان دارد.
این بازیگر که روزگاری با خلق شخصیتهای ملموس و کمدیهای خانوادگی جایگاه ویژهای در قلب مخاطبان داشت، امروز با انتخاب نقشهایی در آثاری مانند خانوم والده و خواب در مسیری قدم گذاشته که به اعتبار گذشتهاش ضربه میزند. بازیگری که سالها تلاش کرد چهرهای دوستداشتنی از خود بسازد، اکنون با ایفای نقش در آثاری با حاشیههای مذهبی، در حال از دست دادن سرمایه اجتماعی ارزشمند خود است. مخاطبان حق دارند بپرسند که آیا این انتخابهای هنری صرفاً بر اساس دستمزد است یا تغییر واقعی در نگرش هنری این بازیگر رخ داده است.
سینما بهعنوان یک رسانه تأثیرگذار، مسئولیت سنگینی در قبال حفظ کرامت باورهای مردم دارد. وقتی فیلمسازی به جای تعمیق همبستگی اجتماعی، به تحریک و نمایش تصاویری میپردازد که قشر مذهبی را هدف قرار میدهد، طبیعی است که واکنشهای انتقادی شدت گیرد (البته این مورد هنوز در رابطه با فیلم خواب اتفاق نیفتاده است). امید است که اهالی سینما پیش از هر اقدامی، به تأثیرات اجتماعی آثار خود بر پیکرهی جامعه بیندیشند و به جای دامن زدن به شکافها، در جهت تحکیم بنیانهای فرهنگی و اخلاقی کشور گام بردارند.