به گزارش صراط به نقل از ایرنا، در روزهای اخیر شاخص کل بورس چندین بار رشد بیش از ۱۰۰ هزار واحدی را تجربه کرده و تقریباً تمامی نمادهای معاملاتی در محدوده مثبت قیمت قرار گرفتهاند به طوری که شاخص کل بورس از ارتفاع ۵ میلیون واحد نیز عبور کرده و همزمان ارزش صفهای خرید در برخی روزها به ۴۵ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که از منظر فعالان بازار نشاندهنده عطش بالای سرمایهگذاران برای خرید سهام و کمبود جدی عرضه در بازار است.
تشکیل صفهای طولانی خرید یک پیام به بازار دارد؛ خریداران منتظر عرضه سهام هستند، اما عرضههای جدید قطره چکانی است؛ این شرایط سبب شده تا سرعت رشد ارزش داراییهای سهامداران کُند شود.
رالی صعودی بورس و کوچ نقدینگی
به نظر میرسد بازار سرمایه پس از تحولات اخیر سیاسی و اقتصادی با موجی از خوشبینی سرمایهگذاران مواجه شده است. همین موضوع سبب شده تا بخش قابل توجهی از منابع مالی از بازارهای کمریسکتر به سمت بورس حرکت کند. آمارها نشان میدهد در روزهای گذشته به طور متوسط روزانه بیش از ۲ هزار میلیارد تومان سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت خارج شده که بخش مهمی از آن راهی بازار سهام شده است.
این در حالیست که ارزش معاملات خرد بازار همچنان در محدودهای بسیار پایینتر از حجم تقاضای موجود قرار دارد. ارزش معاملات روزانه سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود، اما ارزش صفهای خرید در برخی روزها تا سه برابر این رقم افزایش یافته است. کارشناسان معتقدند این فاصله قابل توجه میان ارزش معاملات و صفهای خرید، نشانه روشنی از قفلشدن بازار در سمت عرضه است؛ بنابراین میتوان گفت تداوم سبزپوشی بورس، یکی از تاریخیترین رالیهای صعودی بازار سهام را رقم زده است جایی که شاخص کل با جهشهای کمسابقه بیش از ۱۰۰ هزار واحدی طی روزهای متوالی، رشد روزانه بیش از ۲.۵ درصدی برای نماگر بازار را رقم زده و همچنین سبب شده تا تقریبا هر روز ۱۰۰ درصد نمادهای معاملاتی به صورت یکپارچه در محدوده مثبت قیمتی قرار بگیرند، اما سهامداران با سد بزرگی به نام کمبود عرضه مواجهند و نمادها اجازه رشد بیش از ۳ درصد در ارزش سهام را ندارند.
پارادوکس نقدینگی و حجم بالای معاملات
کارشناسان بازار سرمایه نکته حیرتانگیز بازار سهام را وجود تضاد میان ارزش معاملات و صفهای خرید میدانند. در حالی که ارزش معاملات خرد (مجموع سهام و صندوقهای سهامی و حقتقدمها) حداکثر تا ۲۰ همت در روز است، اما در مقابل ارزش صفهای خرید سهام به ۴۰ تا ۶۰ همت رسیده است.
کارشناسان میگویند مقایسه این دو عدد (چند برابر بودن ارزش صف خرید نسبت به ارزش معاملات) نشان میدهد یک «انسداد کامل در سمت عرضه» اتفاق افتاده است؛ به عبارت دیگر، ارزش معاملات به این دلیل پایین مانده که فروشندگان با مشاهده هجوم نقدینگی، از فروش دست کشیده و منتظر پیشنهادهای بالاتر از سمت خریداران هستند؛ لذا بازار در وضعیت «قفلشدگی در خرید» یا قفلشدگی از سمت عرضه فرو رفته است.
دامنه نوسان؛ مانع کشف سریع قیمت
به باور بسیاری از فعالان بازار سرمایه، دامنه نوسان فعلی که تغییرات روزانه قیمت سهام را به مثبت و منفی سه درصد محدود میکند، مهمترین عامل تداوم صفهای خرید است؛ آنها معتقدند زمانی که تقاضا برای خرید سهام بسیار بیشتر از عرضه باشد، محدودیت قیمتی مانع از کشف سریع قیمتها شده و در نتیجه صفهای طولانی خرید شکل میگیرد.
از نگاه این گروه، اگر دامنه نوسان افزایش یابد یا به طور کامل حذف شود، قیمت سهام سریعتر به تعادل میرسد و بخش قابل توجهی از صفهای خرید نیز از بین خواهد رفت. به اعتقاد آنان، محدودیتهای فعلی سبب شده رشد ارزش دارایی سهامداران با تأخیر انجام شود و بازار نتواند به سرعت به اطلاعات و تحولات جدید واکنش نشان دهد.
مطالبه برای افزایش عرضه
در کنار بحث دامنه نوسان، گروهی دیگر از فعالان بازار بر افزایش عرضه سهام تأکید دارند. به گفته آنان، زمانی که بازار با کمبود عرضه مواجه است، سیاستگذار میتواند از طریق عرضههای اولیه جدید یا ورود شرکتهای بیشتر به بورس، عمق بازار را افزایش دهد و بخشی از فشار تقاضا را جذب کند.
در همین چارچوب، برخی کارشناسان معتقدند شرایط فعلی میتواند زمان مناسبی برای تعیین تکلیف سهام عدالت باشد. آنها بر این باورند که با توجه به تقاضای بالای موجود در بازار، آزادسازی سهام عدالت یا عرضه سهام شرکتهای سرمایهگذاری استانی میتواند ضمن افزایش عمق بازار، امکان نقدشوندگی دارایی میلیونها سهامدار را نیز فراهم کند.
موضوع آزادسازی سهام عدالت یکی از مطالبات قدیمی بخشی از فعالان بازار سرمایه است. موافقان این طرح معتقدند دارایی سهامداران عدالت نباید برای مدت طولانی غیرقابل معامله باقی بماند و صاحبان این سهام باید امکان تصمیمگیری درباره دارایی خود را داشته باشند.
از سوی دیگر، برخی کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه آزادسازی باید با برنامهریزی دقیق و تدریجی انجام شود تا از ایجاد شوک عرضه در بازار جلوگیری شود. با این حال، بسیاری از فعالان بازار بر این باورند که در شرایط فعلی و با وجود صفهای سنگین خرید، بازار ظرفیت جذب بخشی از این عرضهها را دارد.
در همین رابطه سیدعلی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی به تازگی درباره حذف دامنه نوسان در بازار سرمایه گفته است: این موضوع در دستور کار سازمان بورس قرار دارد و با توجه به شرایط بازار و برنامه عرضههای اولیه پیش رو، بهصورت تدریجی و همزمان با سایر اقدامات در حال بررسی و اجرا خواهد بود.
بهترین راهکار برداشتن دامنه نوسان است
در همین ارتباط رضا خانکی کارشناس بازار سرمایه در گفتوگو با ایرنا درباره وضعیت بازار سرمایه در روزهای اخیر و راه فرار از صف سنگین خرید سهام اظهار کرد: بهترین راهکار، برداشته شدن دامنه نوسان است؛ وقتی هر روز با انباشت تقاضای خرید سهام مواجهیم، به این معناست که فعالان بازار سهام به این باور رسیدهاند که این بازار ارزنده است، اما اجازه افزایش قیمت به آن داده نمیشود درنتیجه هر روز به تقاضای صف خرید افزوده میشود.
وی ادامه داد: ایجاد صف سنگین خرید، نتیجه دستکاریهای قیمتی و قیمتگذاری دستوری است که در بازار سهام خود را در قالب «دامنه نوسان» نشان داده است؛ چرا در بازار مسکن یا طلا صف خرید نیست؟ چون قیمتگذاری دستوری وجود ندارد ولی، چون در بازار سهام در حال حاضر ارزش قیمت هر سهم به دلیل وجود دامنه نوسان بسیار پایینتر از ارزش واقعی آن است، صف خرید ایجاد میشود.
کارشناس بازار سهام تأکید کرد: با امضای توافق ایران و آمریکا، امکان رشد ناگهانی مثلا تا ۵۰ درصدی ارزش سهام یک شرکت ارزشمند مثلا پتروشیمی یا پالایشی وجود دارد ولی با وجود دامنه نوسان، عملا یک تا دو ماه زمان میبرد تا دارایی سهامدار نیز به همان میزان رشد کند؛ از سوی دیگر ممکن است در این بازه زمانی اتفاقات متعددی رخ دهد یا حتی ارزش دارایی سهامدار از نرخ رشد تورم جا بماند.
وی خاطرنشان کرد: اصلا ممکن است بار دیگر به فضای پیش از بازگشایی بازار سهام برگردیم و عملا ارزش داراییها از بین برود، اما دارنده پرتفوی ارزشمند نتوانسته از منافع سهام خود بهرهمند شود.
کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر اینکه هیچ کس مجاز نیست داراییهای مردم را قفل کند، درباره آزادسازی سهام عدالت اظهار داشت: نباید آزادسازی سهام عدالت فقط برای کاهش عطش تقاضا و جمع آوری صفهای سنگین خرید باشد بلکه دارایی هزار همتی سهام عدالت باید در بازار گردش داشته باشد.
