ملت عزیز، انشالله ظفر در پیش است...
«بنده خدا، علی لاریجانی»
جمله معروفی که این روزها دست به دست می شود و نام شهید علی لاریجانی را بیش از قبل زنده نگه داشته است، این روزها در فضای مجازی، خبرها و کانال های مختلف خبری عکس و این دست خط علی لاریجانی ترند شده است.
یکی از جلوههای هوشمندی لاریجانی، حضور فعال در فضای مجازی و مدیریت افکار عمومی بود او در زمان جنگ به طور مکرر در رسانههای اجتماعی ظاهر میشد و مدام رئیسجمهور آمریکا را به چالش میکشید و بارها به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس هشدار می داد که آمریکا هیچ وفاداری ندارد.
با این حال نقطه اوج حضور لاریجانی در عرصه سیاست داخلی، ریاست مجلس شورای اسلامی در سه دوره (از ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹) است. در این دوران، او تلاش کرد میان جناحهای مختلف سیاسی تعادل برقرارشود.
در حالی چهلمین روز شهادت علی لاریجانی را پشت سر میگذاریم که ابعاد واقعی نقش او در مدیریت جنگ ۴۰ روزه، هر روز بیشتر آشکار میشود. آنچه مسلم است، لاریجانی در حساس ترین روزهای تاریخ انقلاب اسلامی، یعنی پس از شهادت رهبر معظم انقلاب و تعدادی از فرماندهان ارشد، توانست ستون فقرات راهبردی نظام را حفظ کند و به خار چشم آمریکای جنایتکار و رژیم صهیونیستی تبدیل شود.
در راستای تبیین ابعاد شخصیتی این شهید و تاثیر وی در تحولات اخیر کشور با جواد جهانگیرزاده، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در آذربایجان، عضو هیات علمی دانشگاه ارومیه، نماینده ادوار مجلس در دورههای هفتم، هشتم و نهم و از یاران نزدیک شهید علی لاریجانی گفت و گو کردهایم، آنچه در ادامه میآید مشروح این گفت و گو است.
از هوش سیاسی تا ولایتمداری؛ بررسی ابعاد شخصیتی دکتر لاریجانی»
-نقش شهید علی لاریجانی در سیاست کشور خصوصا در جنگ تحمیلی اخیر را ارزیابی کنید و با توجه به سالها همراهی با ایشان اگر خاطراتی دارید بیان کنید
ضمن گرامیداشت یاد و خاطره امام شهیدمان، باید عرض کنم که سالها طول کشید تا زوایای گوناگون شخصیت شهید دکتر لاریجانی برای همگان شناخته شود. وی در عرصه سیاستورزی، فردی بینظیر و صاحب هوشی سرشار بود؛ در عین حال انسانی عاطفی، مهربان و بسیار دلسوز نسبت به مردم و همرزمانشان محسوب میشد.
اجازه دهید چند خاطره عرض کنم تا اندکی از ابعاد گوناگون شخصیت وی روشن شود نکته اول، عشق و وفاداری عمیق وی به رهبر شهیدمان بود، به یاد دارم در یکی از جلسات استیضاح وزیری از دولت احمدینژاد با من تماس گرفت و بیان کرد که «مطلب مهمی هست که باید با شما در میان بگذارم.» بلافاصله خدمتش رسیدم. وی با جدیت گفت که «نظر آقا، استمرار دولت در این مقطع است؛ نباید روند امور کشور دچار اختلال شود. این پیام را به دوستان منتقل کنید.»
همانجا اضافه کردند که "اطاعت از ایشان را نهتنها به لحاظ شرعی بلکه از حیث عقل سیاسی واجب میدانم، زیرا رهبر انقلاب هیچ امری را بدون دلیل و تحلیل عمیق بیان نمیکنند"، این میزان ایمان قلبی و اطمینان فکری نسبت به رهبری، بخشی از راز موفقیت شهید لاریجانی در عرصه تصمیمسازیهای سیاسی بود.
نکته دیگر، هوش استثنایی و قدرت تحلیل سیاسی شهید لاریجانی بود، نمونه دیگری از نبوغ سیاسی ایشان مربوط به ملاقات من با آقای محمدرضا رحیمی – معاون پارلمانی دولت وقت – است. عصر یکی از روزها وی با من تماس گرفت و قرار دیداری گذاشته شد، من موضوع را فوراً به شهید لاریجانی اطلاع دادم. آن زمان وی در دفترشان پس از نماز مغرب – به امامت مرحوم آقای حسینیان و با حضور آقای پژمانفر – تشریف داشت، پس از نماز، گفتم: «قراری برای دیدار با آقای رحیمی دارم.» پرسید: «موضوع جلسه را میدانی؟»عرض کردم: «خیر.» با لبخند و آرامش گفتند: سه احتمال وجود دارد و بعد از بیان موارد، همانجا پاسخهای ممکن را نیز تشریح کردند و گفتد: «به نظر من، اگر یکی از این سه باشد، این پاسخ مناسبتر است.»
روز بعد، هنگامی که به دیدار آقای رحیمی رفتم، دقیقاً یکی از همان سه مورد مطرح شد و پاسخ پیشنهادی وی کاملاً کارآمد بود. این دقت در تحلیل، نشاندهنده هوش سرشار و تسلط عملی وی بر روابط و معادلات سیاسی کشور بود.
اهتمام علمی، امانتداری مالی و سلوک مدیریتی شهید دکتر لاریجانی
- در مورد شخصیت علمی شهید لاریجانی توضیحاتی را بفرمایید؟
شهید لاریجانی افزون بر فعالیتهای سیاسی، اهل مطالعه بسیار بود. در دفتر کارش اتاق خصوصی کوچکی داشت که برای استراحت، مطالعه و نماز از آن استفاده میکرد. روزی برای نماز به آن اتاق رفتم؛ دیدم در کنار محل استراحتش، کتابخانهای با مجموعهای از آثار فلسفی، سیاسی و دینی قرار دارد. جالب آنکه وسایل استراحت وی بسیار ساده بود؛ نه تختی در کار بود و نه تجملی، در کار بود. همین سادگی همراه با عمق فکری، بخش دیگری از شکوه شخصیت وی را آشکار میسازد.
از جلوههای برجسته شخصیت شهید دکتر لاریجانی، جدیت علمی و احترام عمیق وی به وقت مردم و نمایندگان بود. به یاد دارم درباره جنگ ۳۳ روزه، دستکم یازده کتاب منتشر شده بود که هرکدام بیش از دویست صفحه حجم داشت. برای من جای تعجب داشت که چگونه میتوان بر چنین انبوهی از مطالب مسلط شد.
اما چندی بعد، دیدم وی بر اساس آییننامه داخلی مجلس، در مدت حدود پانزده دقیقه نطقی دقیق، مستند و جامع درباره همان موضوع ایراد کرد؛ نطقی که نشان میداد این تسلط حاصل مطالعه عمیق و منظم است. وی برای آنکه وقت مردم، نمایندگان و کشور بیهوده گرفته نشود، ده تا پانزده کتاب را بهدقت مطالعه میکرد تا در کوتاهترین زمان، دقیقترین جمعبندی را ارائه دهد. این احترام به زمان و نظم فکری، از ویژگیهای ممتاز مدیریتی وی بود.
تقید شدید مالی و پرهیز از هرگونه افراط
شهید دکتر لاریجانی در مسائل مالی نیز بهشدت مقید بودند. در طول هشت سال حضورم در مجلس هشتم و نهم در خدمت وی، و حتی پس از آن در دورهای که بهواسطه مأموریت خارج از کشور گاهوبیگاه خدمتش میرسیدم، هرگز نشانی از افراط یا هزینههای غیرمتعارف در رفتار وی ندیدم.
وی حتی ناهار مجلس را بهندرت استفاده میکرد و بیشتر مراقب بود که از مهمانان بهدرستی پذیرایی شود. در تمام سالهایی که توفیق همراهی با وی را داشتم، هرگز ندیدم کوچکترین امتیاز مالی ویژهای برای اطرافیان یا نزدیکان خود قائل شوند.
تنها هدیهای که در تمام آن سالها از وی دریافت کردم، یک انگشتر بود که حتی تا پایان همان شب هم در اختیارم نماند، چرا که فرزندم آن را برداشت! وی در هرگونه هدیهدادنهای تشریفاتی یا روابط مبتنی بر ملاحظات مالی ملاحظه داشت
پرهیز از استفاده شخصی از امکانات رسمی
خاطرهای در این زمینه برایم بسیار معنادار است. در سفری دورهای به چهار کشور — سوریه، لبنان، عراق و ترکیه — که بهعنوان عضو هیاترئیسه و نفر دوم هیات حضور داشتم و آقای دکتر پزشکیان (رئیسجمهور فعلی) نیز عضو هیات بودند، این ویژگی بهخوبی نمایان شد.
در نجف، پس از استقرار در هتل نزدیک حرم حضرت امیر(ع)، در حال پیگیری امور اجرایی و انتقال وسایل بودم که مردی به همراه دو خانم مرا خطاب قرار داد و نامم را برد. تعجب کردم؛ در نجف کسی مرا نمیشناخت. خود را معرفی کرد: «من مرتضی هستم، فرزند آقای دکتر.» همراهانشان نیز خواهر و خاله شان بودند که برای زیارت آمده بودند.
سه روز در عراق حضور داشتیم، در پایان سفر، هنگامی که هواپیما از نجف برخاست و برای قدردانی از کادر پروازی، خبرنگاران، تیم حفاظت و وزارت خارجه از سوی آقای دکتر در کابین حضور یافتم، متوجه شدم فرزندشان در پرواز نیست.
از رئیس دفتر وی— که خود از انسانهای بسیار شریف و شاخص هستند — پرسیدم چرا آقا مرتضی در هواپیما نیست؟ پاسخ داد: «او فردا بهصورت عادی بازمیگردند. در تمام سالهایی که کنار آقای دکتر بودهام، حتی یک سفر داخلی یا خارجی ندیدهام که وی یکی از بستگان خود را با امکانات رسمی همراه بیاورند.»
تسلط کمنظیر بر اداره مجلس
-در مورد سال های حضور ایشان در مجلس شورای اسلامی و ریاست بر مجلس توضیحاتی را ارائه فرمایید؟
شهید لاریجانی در نخستین حضور خود در مجلس شورای اسلامی به ریاست مجلس رسیدند. تسلط فوقالعاده وی بر قوانین، بهویژه آییننامه داخلی مجلس، چنان بود که گویی سالها در متن فرآیند قانونگذاری حضور داشتهاند. “آقای دکتر لاریجانی” از ظرفیتهای مجلس به بهترین شکل استفاده کرده و بخش قابل توجهی از توسعه فیزیکی مجلس در دوران مدیریت او اتفاق افتاد. درب اتاق وی همیشه به روی نمایندگان باز بود و همیشه بر استفاده از ظرفیت نخبگان خصوصا دانشگاهیان تاکید داشتند.
برخی از اساتید برجسته کشور به صورت دوره ای با شهید لاریجانی دیدار و از نقطه نظرات آنان استفاده می کردند. تلاش وی برای افزایش ظرفیت های در کنار مجلس به عنوان ریل گذار اصلی کشور مشهود بود.
در خصوص مسائل سیاسی روز، وی مجلس را کانون تحولات سیاسی کشور کرد در انتخابات سال ۸۸ که شایعه نامزدی “آقای دکتر لاریجانی” در انتخابات ریاست جمهوری بود ایشان گفتند موقعی که جوان بودم در زمان بنی صدر با امام راحل در مورد انتخابات ریاست جمهوری صحبت کردیم ایشان گفتند که در مورد مجلس فکری بکنید زیرا مجلس کانون مهم تحولات کشور است، رئیس جمهور هر کسی باشد اگر شما درست ریل گذاری کنید در آن ریل حرکت خواهد کرد، همان زمان هم گفتند که من چنین نیتی ندارم.
شخصیت و نقش شهید دکتر لاریجانی؛ مدیر، استراتژیست و نماد خردورزی و ایمان انقلابی
-نحوه مواجهه دکتر لاریجانی در تعاملات بین المللی و مذاکرات حساس چگونه بود؟
شهید دکتر لاریجانی شخصیتی بود که بر مبنای احساس وظیفه انقلابی و اعتقادات دینی، در مسیر خدمت و مدیریت کشور حرکت میکرد. تمرکز بر این معنا، نشان میدهد که عملکرد وی برخاسته از عمق باورهای شخصی و مسئولیتپذیری در مسیر انقلاب بوده است، نه صرفاً رویکردهای سیاسی معمول.
یکی از بارزترین ویژگیهای وق، توانایی بهرهبرداری کامل از امکانات و ظرفیتها در تمامی سطوح بود؛ چه در ساختارهای داخلی مجلس، چه در تعاملات بینالمللی و مذاکرات حساس. در هر سطح، ایشان نشان داد که میتواند استراتژیهای پیچیده را با قدرت رهبری و درایت هدایت کند، در حالی که به نخبگان و افراد متخصص احترام میگذاشت و از نظرات آنان بهره میبرد.
وی بر مبنای احساس وظیفه و درک عمیق از خطرات بیرونی و داخلی، همواره در مسیر یاریرسانی به منافع ملی و حفظ امنیت کشور حرکت میکرد. نمونه بارزش، نقش وی در مذاکرات بینالمللی و کنترل و هدایت بحرانهای سیاسی است که نشان میدهد چگونه توانسته است میان منافع ملی و ملاحظات امنیتی، توازن برقرار کند.
شخصیت وی نماد عقلانیت، استراتژی و درایت بود، و همزمان نماد امنیت و مقاومت در برابر دشمنان خارجی و داخلی، نقش ایشان در بهکارگیری ساختارهای مجلس و تعامل با گروهها و لایههای فکری، متناظر با یک مدیریت امنیتی و سیاسی هوشمندانه بود.
در داخل مجلس، وی نه تنها در سیاستگذاری و قانونگذاری، بلکه در مدیریت روابط داخلی و شناخت گروههای مختلف فکری و سیاسی، برخوردی دقیق و مبتنی بر تحلیلهای امنیتی داشتند.
وی در جمعبندی و گروهبندی افراد، گروهها و نظرات، رویکردی استراتژیک و امنیتمحور داشتند، و به صورت هدفمند، در مسیر حفظ منافع ملی رفتار میکردند.
-چرا اسرائیل به ترور شخصیت هایی همچون علی لاریجانی دست می زند؟
در مقطع نخست دبیری شورای عالی امنیت ملی وی در زمان دولت آقای احمدی نژاد، مذاکرات مستمری با سولانا و البرادعی داشتند که در حال منجر شدن به نتیجه بود که حوادثی رخ داد و این اتفاق نیفتاد. اسرائیلی ها مخالف روند توسعه کشور ما هستند و هر کسی مانع توسعه باشد را می خواهند از سر راه بردارند.
یکی از اهداف آنان بعد از رهبر شهیدمان، شهید لاریجانی بود و آن به دلیل هوشمندی و تسلط وی به مبانی مذاکره بود، لاریجانی می توانست کاروان را به منزل مقصود برساند، در مصاحبه تلویزیونی که بعد از شهادت رهبر شهید کردند ۱۲ بار گفتند که ما ترامپ و آمریکایی ها را رها نخواهیم کرد، اسرائیلی ها به این نتیجه رسیده بودند که با حضور افرادی مثل آقای لاریجانی امکان حصول به نتیجه را ندارند از این رو تلاش کردند که وی را به شهادت برسانند.
شهید دکتر لاریجانی نمونه درخشانی از تلفیق عقلانیت، ایمان و عاطفه در میدان سیاست بود؛ انسانی با قلبی گرم، ذهنی ژرف و ارادهای راسخ. یاد و منش او، چراغی است برای نسلهای آینده سیاستورزان و خدمتگزاران کشور. وی در عرصه مدیریت، شخصیتی کمنظیر بودند که با آرامش، سعهصدر و انضباطی دقیق، وظایف محوله را به انجام میرساندند. این شهید بزرگوار حتی در مواجهه با شدیدترین انتقادات و گاه توهینآمیزترین رفتارها از سوی برخی افراد، هرگز برآشفته نمیشد و اینگونه برخوردها را بخشی عادی از روند پویای سیاسی قلمداد میکردند. این رویکرد، نشان از تسلط درونی و نگاهی کلان به تحولات داشت.
اما در کنار این سعهصدر، ویژگی استثنایی وی، در طبقهبندی اطلاعاتی نهفته بود. ایشان دارای ظرفیت ویژهای در مدیریت و دستهبندی اطلاعات بودند؛ اطلاعات بسیار مهم و ریز کشور را در ذهن داشتند، اما تنها به اندازه نیاز و ظرفیت هر فرد، اطلاعات را در اختیار او قرار میداد. این طبقهبندی، نه تنها در مورد افراد، بلکه در مورد موضوعات نیز اعمال میشد. حتی اگر قرار بود اطلاعاتی به دو نفر داده شود، وی هرگز آن را به سه نفر نمیدادند. این سطح از انضباط اطلاعاتی و حفاظت از اسرار، در میان مدیران ملی، به ندرت دیده میشود.
ذوالقدر از ذخایر ارزشمند نظام است
-در مورد دکتر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی و نقش ایشان در تحولات کشور نظرتان را بفرمایید؟
آقای دکتر ذوالقدر جزو سرداران بزرگ سپاه بوده و سالها، منشأ اثرات مثبت فراوانی بودهاند. وی فردی قابل اتکا و از ذخایر ارزشمند نظام محسوب میشود.
سابقه حضور ایشان در نهادهای مهمی چون قوه قضائیه و مجمع تشخیص مصلحت نظام، و همچنین نقشهای کلیدی در دوران دفاع مقدس و پس از آن، نشاندهنده امانتداری، صلابت و جایگاه وی به عنوان امین نظام جمهوری اسلامی ایران است.
با توجه به اهمیت جایگاه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، طبیعی است که فردی شایسته و امین، سکاندار آن باشد به نظر میرسد که آقای دکتر ذوالقدر قادر خواهند بود این مسیر مهم را با موفقیت ادامه دهند.
