به گزارش صراط به نقل از فارس، در جریان تجاوز اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران که از ۹ اسفند آغاز شد، یکی از برجستهترین جلوههای اقتدار دفاعی کشور، عملکرد دقیق و بهموقع شبکه یکپارچه پدافند هوایی در شناسایی، رهگیری و انهدام اهداف متجاوز بود.
در این میان، بخش قابل توجهی از تهدیدات هوایی را پهپادهای پیشرفته شناسایی و رزمی تشکیل میدادند که با مأموریتهای اطلاعاتی، هدفیابی و هدایت عملیات وارد حریم هوایی کشور شدند، اما در بسیاری از موارد پیش از تحقق اهداف خود، با واکنش قاطع پدافند هوایی ایران ساقط شدند.
یکی از مهمترین این پهپادها، پهپاد «هرمس ۹۰۰» بود که بهعنوان یکی از ستونهای اصلی توان اطلاعاتی دشمن صهیونیستی شناخته میشود.
هرمس ۹۰۰؛ چشم اطلاعاتی پیشرفته دشمن در میدان نبرد
پهپاد هرمس ۹۰۰ با لقب «کوخاو» یکی از پیشرفتهترین پهپادهای شناسایی و چندمنظوره ساخت شرکت البیت است که با هدف انجام مأموریتهای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی (ISR) در سطح راهبردی طراحی شده است.
این پهپاد نسخه ارتقاءیافته هرمس ۴۵۰ محسوب میشود و طی سالهای اخیر به یکی از ابزارهای کلیدی عملیاتهای برونمرزی رژیم صهیونیستی تبدیل شده است که نخستین پرواز آن در سال ۲۰۱۴ انجام گرفت.
مشخصات فنی؛ مداومت بالا، پوشش گسترده
هرمس ۹۰۰ در رده پهپادهای MALE (ارتفاع متوسط با مداومت پروازی بالا) قرار میگیرد و از مشخصات فنی قابل توجهی برخوردار است.
طول این پهپاد حدود ۸.۳ متر و دهانه بال آن نزدیک به ۱۵ متر است. وزن برخاست آن به حدود ۱۱۰۰ کیلوگرم میرسد و میتواند بیش از ۳۰ ساعت بهطور مداوم پرواز کند.
موتور این پهپاد از نوع توربوشارژ روتاکس۹۱۴ است.
سقف پرواز هرمس ۹۰۰ حدود ۳۰ هزار پا و برد عملیاتی آن بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر اعلام شده است؛ بردی که در صورت استفاده از لینک ماهوارهای افزایش نیز مییابد. سرعت کروز این پهپاد بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلومتر بر ساعت است.
این ویژگیها به هرمس ۹۰۰ امکان میدهد برای مدت طولانی بر فراز یک منطقه باقی بماند و بهصورت پیوسته اطلاعات و تصاویر زنده را به مراکز فرماندهی منتقل کند.
پکیجهای مأموریتی؛ ترکیب «چشم، گوش و مغز» در یک پرنده
یکی از مهمترین ویژگیهای هرمس ۹۰۰، طراحی ماژولار آن است؛ بهگونهای که میتواند متناسب با نوع مأموریت به پکیجهای مختلف عملیاتی مجهز شود.
این پهپاد قابلیت حمل سامانههای تصویربرداری الکترواپتیکی و مادون قرمز (EO/IR)، رادارهای SAR/GMTI برای شناسایی اهداف ثابت و متحرک، سامانههای شنود (COMINT/ELINT) و تجهیزات SIGINT برای تحلیل سیگنالها را دارد.
همچنین؛ امکان استفاده از پادهای پایش گسترده مانند SkEye نیز در آن پیشبینی شده است. همچنین؛ سیستمهای ردیابی دریایی (AIS) نیز در این پهپاد قرار داده شده است.
این مجموعه قابلیتها باعث میشود هرمس ۹۰۰ صرفاً یک پهپاد شناسایی نباشد، بلکه بهعنوان یک «گره اطلاعاتی کامل» در میدان نبرد ایفای نقش کند و همزمان وظایف جمعآوری، پردازش و انتقال داده را بر عهده بگیرد.
«هرمس ۹۰۰» چه مأموریتهایی دارد؟
مأموریتها و کاربردهای عملیاتی هرمس ۹۰۰ بسیار فراتر از شناسایی ساده است و این پهپاد بهعنوان یک پلتفرم چندلایه اطلاعاتی-عملیاتی عمل میکند. در واقع، هرمس ۹۰۰ همزمان میتواند نقش «چشم، گوش و مغز» عملیات را ایفا کند و زنجیره کشف تا هدفگیری را به هم متصل نگه دارد.
شناسایی و پایش اطلاعاتی
هرمس ۹۰۰ برای ISR طراحی شده و میتواند با سامانههای EO/IR تصویربرداری دقیق روز و شب انجام دهد. این پهپاد همچنین برای پایش تحرکات زمینی و دریایی و رصد اهداف ثابت و متحرک در وسعت بالا به کار میرود.
جنگ الکترونیک و شنود
این پهپاد قابلیت حمل و استفاده از payloadهای COMINT، ELINT و SIGINT را دارد و میتواند برای رهگیری و تحلیل سیگنالهای ارتباطی و الکترونیکی بهکار گرفته شود. چنین ترکیبی آن را از یک سامانه صرفاً تصویربردار به یک بستر جمعآوری چندمنبعی اطلاعات تبدیل میکند.
هدفیابی و هدایت آتش
هرمس ۹۰۰ میتواند مختصات دقیق اهداف را برای حملات هوایی ارسال کند و با جنگندهها و پهپادهای تهاجمی در یک چرخه عملیاتی مشترک کار کند. به این ترتیب، در زنجیره «کشف تا انهدام» نقش واسط و تسهیلگر دارد.
فرماندهی و پشتیبانی شبکهای
این پهپاد از ارتباط ماهوارهای و لینکهای داده برای انتقال زنده اطلاعات استفاده میکند و میتواند بهعنوان یک گره اطلاعاتی در جنگ شبکهمحور عمل کند. همچنین در برخی توصیفها، توان هماهنگی با سایر پهپادها و مهمات سرگردان نیز برای آن ذکر شده است.
در مجموع، هرمس ۹۰۰ فقط یک پهپاد شناسایی نیست، بلکه یک سامانه اطلاعاتی-عملیاتی چندمنظوره است که هم در جمعآوری داده، هم در پردازش، هم در انتقال و هم در هدایت عملیات نقش دارد. به همین دلیل، توصیف آن بهعنوان «چشم، گوش و مغز» عملیات، دقیق و منسجم است
جنگ شبکهمحور؛ وابستگی حیاتی به ارتباطات
هرمس ۹۰۰ بهصورت کامل در چارچوب جنگ شبکهمحور طراحی شده و از طریق لینکهای پیشرفته با مراکز فرماندهی در ارتباط است.
این پهپاد از ارتباط ماهوارهای (SATCOM) بهره میبرد، امکان انتقال دادههای زنده و لحظهای را فراهم میکند و قابلیت هدایت و کنترل از راه دور در فواصل بسیار طولانی را دارد.
این وابستگی به لینکهای ارتباطی، در عین حال یکی از نقاط ضعف اصلی این پهپاد محسوب میشود؛ چرا که در صورت اخلال الکترونیکی، کارایی آن بهشدت کاهش مییابد.
سوابق عملیاتی؛ پهپادی آزموده در میدان جنگ
هرمس ۹۰۰ صرفاً یک پلتفرم آزمایشگاهی نیست، بلکه در میدانهای واقعی بهکار گرفته شده است.
این پهپاد در عملیاتهای مختلف از جمله در غزه، مأموریتهای اطلاعاتی در لبنان و حضور در صحنه سوریه و همچنین در جنگ اخیر علیه ایران بهکارگیری شده است.
این سوابق نشان میدهد که هرمس ۹۰۰ بهطور گسترده در سناریوهای واقعی جنگی مورد استفاده قرار گرفته و اصطلاحاً یک پلتفرم «Battle-Proven» محسوب میشود.
کاربران بینالمللی هرمس ۹۰۰
علاوه بر رژیم صهیونیستی، این پهپاد در اختیار برخی کشورهای دیگر نیز قرار گرفته است؛ از جمله شماری از کشورهای اروپایی، کشورهای آمریکای لاتین و تعدادی از کشورهای آسیایی.
آذربایجان، کانادا، مکزیک، برزیل، شیلی، کلمبیا، فیلیپین، اتحادیه اروپا، ایسلند، سوئیس، تایلند و هند جزو کاربران این پهپاد هستند.
این موضوع نشان میدهد که هرمس ۹۰۰ بهتدریج به یک پلتفرم نسبتاً استاندارد در حوزه عملیاتهای اطلاعاتی تبدیل شده است.
مقایسه هرمس ۹۰۰ با رقبا؛ جایگاه در میان پهپادهای همرده
هرمس ۹۰۰ در مقایسه با پهپادهای مشابه، جایگاه مشخصی دارد.
این پهپاد در برابر MQ-۹ Reaper آمریکا از مداومت پروازی مشابهی برخوردار است، اما توان تسلیحاتی کمتری دارد.
در مقایسه با پهپاد Anka ترکیه نیز برتری آن بیشتر در حوزه مأموریتهای ISR و سطح بالاتر بلوغ عملیاتی آن است.
هرمس ۹۰۰ بیش از آنکه یک پهپاد تهاجمی سنگین باشد، یک «پلتفرم اطلاعاتی پیشرفته» محسوب میشود.
نقاط قوت و ضعف هرمس ۹۰۰؛ از برتری اطلاعاتی تا آسیبپذیری
هرمس ۹۰۰ با برخورداری از مداومت پروازی بالا، توان ایجاد پوشش اطلاعاتی گسترده و قابلیت انجام مأموریتهای چندمنظوره، یکی از پهپادهای کارآمد در حوزه جمعآوری اطلاعات محسوب میشود.
همچنین اتصال آن به شبکههای پیشرفته فرماندهی، امکان انتقال و پردازش همزمان دادهها را فراهم میکند.
با این حال، این پهپاد با محدودیتهایی نیز مواجه است.
وابستگی به لینکهای ارتباطی، سرعت نسبتاً پایین، عدم برخورداری از طراحی کاملاً پنهانکار و آسیبپذیری در برابر سامانههای پدافند مدرن از جمله نقاط ضعف آن بهشمار میروند.
کشف و انهدام؛ چرا هرمس ۹۰۰ توسط ایران ساقط شد؟
با وجود برخورداری از فناوریهای پیشرفته، هرمس ۹۰۰ دارای سطح مقطع راداری قابل کشف است. این پهپاد از طراحی پنهانکار (Stealth) کامل بهره نمیبرد، در باندهای راداری متداول قابل شناسایی است و بهدلیل فعالیت در ارتفاع متوسط، در معرض کشف قرار دارد.
مجموعه این ویژگیها باعث میشود در برابر سامانههای پدافندی پیشرفته، امکان رهگیری و انهدام آن وجود داشته باشد.
نیروهای پدافندی جمهوری اسلامی ایران نیز توانستند با سامانههای نوین پدافند هوایی، تعداد بسیاری از این پهپاد پیشرفته را در جنگ تحمیلی سوم منهدم کنند.
یک فروند از این نوع پهپاد نیز به صورت سالم و قابل ستفاده از نظر قطعات و برخی قسمتهای بدنه در دست رزمندگان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
ارزش هرمس ۹۰۰ چه میزان است
هرمس ۹۰۰ با قیمتی در حدود ۱۰ تا ۳۰ میلیون دلار، از نظر مالی یک سامانه نسبتاً گرانقیمت به شمار میرود، اما ارزش واقعی آن در حوزه اطلاعاتی و عملیاتی تعریف میشود.
ساقط شدن این پهپاد صرفاً به معنای از بین رفتن یک پرنده نیست، بلکه نشاندهنده حذف یک «گره حیاتی در شبکه اطلاعاتی دشمن» است.
نقش هرمس ۹۰۰ در جنگ تحمیلی سوم
بررسی الگوی عملیاتی نشان میدهد که هرمس ۹۰۰ در این تجاوز احتمالاً نقشی فراتر از یک پهپاد شناسایی ساده بر عهده داشته است.
این پهپاد میتوانسته برای شناسایی سامانههای پدافندی ایران، ایجاد بانک اهداف، هدایت سایر پهپادها و مهمات سرگردان، و انتقال دادههای زنده به مراکز فرماندهی به کار گرفته شود.
به بیان دقیقتر، هرمس ۹۰۰ در این سناریو در نقش «چشم و مغز عملیات» عمل میکرده؛ یعنی هم میدان نبرد را پایش میکرده و هم به چرخه تصمیمگیری و هدفگیری سرعت میداده است.
اهمیت انهدام هرمس ۹۰۰ توسط پدافند هوایی ایران
انهدام پهپاد هرمس ۹۰۰ در جریان تجاوز اخیر، تنها یک موفقیت تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از برتری پدافند هوایی ایران در مقابله با تهدیدات نوین و پیچیده است.
این رخداد نشان داد که حتی پیشرفتهترین سامانههای بدون سرنشین نیز در برابر شبکه پدافندی هوشمند و لایهمند، آسیبپذیر هستند.
از منظر راهبردی، ساقط شدن این پهپاد به معنای ایجاد اختلال در زنجیره اطلاعاتی دشمن و کاهش قدرت تصمیمگیری آن در میدان نبرد است؛ مسئلهای که میتواند موازنه عملیات را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.