مشرق: توزیع متعادل ثروت ملی و گسترش مالکیت در سطح عموم،متکی به خود کردن خانواده های نیازمند و کاهش وابستگی آنان به کمکهای دولت از طریق نهادهای حمایتی، ایجاد درآمد دراز مدت برای خانواده های کم درآمد و تشویق به پس انداز و سرمایه گذاری منجر به بهبود درآمد خانوارها از جمله اهداف طراحی سهام عدالت بود.
با این وجود طی چند سال گذشته که این سهام توزیع شده، تغییری در زندگی اقشارفرودست از این طریق ایجاد نشده و از این سهام یک میلیون تومانی فقط حداکثر دوبار و هر بار 40 هزار تومان به عنوان سود به دارندگان آن پرداخت شده است.
یکی از سوالات مهمی که همواره در این باره مطرح بوده و هرگز هم جوابی برای آن یافت نشده، این است که ترکیب سهام ارائه شده به مردم چیست و در واقع هر دارنده برگه سهام عدالت، سهام کدام بنگاه را در اختیار دارد.
با وجود این که شرکتهای سودده دولتی در مقابل شرکتهای زیانده تعداد قابل توجهی نیستند، این بیم هست که سهام شرکتهای زیانده به عنوان سهام بین مردم توزیع شده باشد.
با این وجود چندی پیش رییس جمهور اعلام کرد که ارزش سهام یک میلیون تومانی هم اکنون به 2.5 میلیون تومان رسیده است..
به هر حال تاکنون برخی از دارندگان سهام عدالت چیزی جز همان سود اندک سالیانه از این سهام ندیدهاند و مشخص نیست این سهام در آینده چه کاربردی خواهد داشت.
در این باره با جمشید پژویان -رییس شورای رقابت- گفتوگویی انجام داده ایم که متن آن را در ادامه میخوانید.
- آیا آنچه تحت عنوان سهام عدالت عرضه میشود، خصوصیسازی است؟
* نه! به طور کلی من از اول با مساله سهام عدالت موافق نبودم. نه این که من مخالف حمایت از اقشار پایین دست باشم، چون خودم بخش عمدهای از تحقیقاتم را در زمینه فقرزدایی انجام دادهام.
من مخالف روش تخصیص سهام عدالت هستم. اولا آنکه سهام عدالت باعث میشود که تمایل بخش خصوصی برای ورود به عرصه خصوصیسازی کم شود، چون سهام پخش شده و همچنان زیر نظر دولت است.
از سوی دیگر به محض آن که این سهام در اختیار گروه فقیر قرار بگیرد، آن را به پول تبدیل میکنند و بازار سهام دچار شوک عرضه میشود.
- آیا قابلیت نقل و انتقال سهام در این طرح وجود دارد؟
* الان وجود ندارد، ولی در آینده به هر حال سهام آزاد میشود. این است که من فکر میکنم دولت باید این سهام را به طور واقعی عرضه کند و بفروشد و بعد با پول آن به فقرایی که میشناسد کمک کند، البته اگر امکان شناختشان را داشته باشد.
اما روش بهتر این است که سهم جامعه فقیر وقتی فروخته شد، صرف کالا و خدماتی شود که مورد استفاده عموم هستند تا قیمت آنها پایین بیاید.
کالاهایی که قشر پایین دست به آن دسترسی ندارند، مانند بهداشت و آموزش و تامین اجتماعی. همچنین باید پوشش تامین اجتماعی و عمق آن توسعه یابد.
- سهام عدالت با روشی که توزیع میشود، افزایش ثروتی برای افراد پایین دست جامعه ایجاد می کند؟
* نه! سهام عدالت مربوط به بنگاههایی است که تقسیم شدهاند. اینها خصوصی هم که شدهاند، تمایلی ندارند که سود توزیع کنند. اما نکته این است که همین سود باید به عنوان بدهی اصل سهام دریافت میشود.
به نظر میرسد مردم این سهام را از دولت خریدهاند و این بدهی مطابق روال باید به خزانه واریز شود تا زمانی که سهام آزاد شود.
آنها که واقعا فقیر هستند، محتاج نیازهای اولیه هستند. اولویتهایی دارند که میتوان آنها را به سه دسته خوراک، پوشاک و مسکن تقسیم کرد.
درصد قابل توجهی از مردم فقیر اصلا به پس انداز نمیرسند که بخواهند آن را سرمایه گذاری کنند. زمانی میتوان از آنها این انتظار را داشت که درآمدشان افزایش یابد و مازاد بر احتیاجشان سرمایه داشته باشند.
با این وجود طی چند سال گذشته که این سهام توزیع شده، تغییری در زندگی اقشارفرودست از این طریق ایجاد نشده و از این سهام یک میلیون تومانی فقط حداکثر دوبار و هر بار 40 هزار تومان به عنوان سود به دارندگان آن پرداخت شده است.
یکی از سوالات مهمی که همواره در این باره مطرح بوده و هرگز هم جوابی برای آن یافت نشده، این است که ترکیب سهام ارائه شده به مردم چیست و در واقع هر دارنده برگه سهام عدالت، سهام کدام بنگاه را در اختیار دارد.
با وجود این که شرکتهای سودده دولتی در مقابل شرکتهای زیانده تعداد قابل توجهی نیستند، این بیم هست که سهام شرکتهای زیانده به عنوان سهام بین مردم توزیع شده باشد.
با این وجود چندی پیش رییس جمهور اعلام کرد که ارزش سهام یک میلیون تومانی هم اکنون به 2.5 میلیون تومان رسیده است..
به هر حال تاکنون برخی از دارندگان سهام عدالت چیزی جز همان سود اندک سالیانه از این سهام ندیدهاند و مشخص نیست این سهام در آینده چه کاربردی خواهد داشت.
در این باره با جمشید پژویان -رییس شورای رقابت- گفتوگویی انجام داده ایم که متن آن را در ادامه میخوانید.
- آیا آنچه تحت عنوان سهام عدالت عرضه میشود، خصوصیسازی است؟
* نه! به طور کلی من از اول با مساله سهام عدالت موافق نبودم. نه این که من مخالف حمایت از اقشار پایین دست باشم، چون خودم بخش عمدهای از تحقیقاتم را در زمینه فقرزدایی انجام دادهام.
من مخالف روش تخصیص سهام عدالت هستم. اولا آنکه سهام عدالت باعث میشود که تمایل بخش خصوصی برای ورود به عرصه خصوصیسازی کم شود، چون سهام پخش شده و همچنان زیر نظر دولت است.
از سوی دیگر به محض آن که این سهام در اختیار گروه فقیر قرار بگیرد، آن را به پول تبدیل میکنند و بازار سهام دچار شوک عرضه میشود.
- آیا قابلیت نقل و انتقال سهام در این طرح وجود دارد؟
* الان وجود ندارد، ولی در آینده به هر حال سهام آزاد میشود. این است که من فکر میکنم دولت باید این سهام را به طور واقعی عرضه کند و بفروشد و بعد با پول آن به فقرایی که میشناسد کمک کند، البته اگر امکان شناختشان را داشته باشد.
اما روش بهتر این است که سهم جامعه فقیر وقتی فروخته شد، صرف کالا و خدماتی شود که مورد استفاده عموم هستند تا قیمت آنها پایین بیاید.
کالاهایی که قشر پایین دست به آن دسترسی ندارند، مانند بهداشت و آموزش و تامین اجتماعی. همچنین باید پوشش تامین اجتماعی و عمق آن توسعه یابد.
- سهام عدالت با روشی که توزیع میشود، افزایش ثروتی برای افراد پایین دست جامعه ایجاد می کند؟
* نه! سهام عدالت مربوط به بنگاههایی است که تقسیم شدهاند. اینها خصوصی هم که شدهاند، تمایلی ندارند که سود توزیع کنند. اما نکته این است که همین سود باید به عنوان بدهی اصل سهام دریافت میشود.
به نظر میرسد مردم این سهام را از دولت خریدهاند و این بدهی مطابق روال باید به خزانه واریز شود تا زمانی که سهام آزاد شود.
آنها که واقعا فقیر هستند، محتاج نیازهای اولیه هستند. اولویتهایی دارند که میتوان آنها را به سه دسته خوراک، پوشاک و مسکن تقسیم کرد.
درصد قابل توجهی از مردم فقیر اصلا به پس انداز نمیرسند که بخواهند آن را سرمایه گذاری کنند. زمانی میتوان از آنها این انتظار را داشت که درآمدشان افزایش یابد و مازاد بر احتیاجشان سرمایه داشته باشند.