ام پي تري 10 روز جشنواره فيلم فجر + تصاویر

"صراط" - با سلام و اسپند و ليموزين و پژو پرشيا و فرش سبز و نورافشاني سي امين جشن سينماي انقلاب را آغاز مي كنيم به هواي تنفس در هواي زنده و زاينده يك سينماي سي ساله در تاريك و روشن يك سالن اعجاب انگيز اما محصول 10 روز قدم زدن در آن اتاق تاريك، هيچ عطري از روشنايي و اميد ندارد و آنچه بر پرده سينماي جشنواره سي ساله مشاهده شد احساس سرخوردگي نسلي است كه به اين پرده نقره اي براي بالندگي و شكوفايي دل خوش كرده بود و نه ياس و نااميدي و رخوت...گزارش امروز  ام پي تري 10 روز جشنواره فيلم فجر است كه امسال شاهكاري بود براي خودش! به ويژه اينكه در اكثر فيلم ها اين نكته وجود داشت كه ايران جاي زندگي كردن نيست و بايد از اين كشور رفت تا خوشبخت و سعادتمند شد يا حداقل اينكه اينجا جاي زندگي نيست!

 

بفرماييد فيلم عزيزم!
يكي از شاهكارهاي جشنواره امسال، حضور همه قشرهاي سينمادوست به ويژه خيلي سينمادوست هميشه در صحنه بود؛ در واقع دبير جشنواره در ابتكاري عجيب و غريب و در فراخواني بين دوستان و آشنايان به هيچ كس »نه« نگفته بود و هر روز شاهد حضور سينمادوستاني بوديم كه گاه براي اولين بار به سينما مي آمدند! اما به لطف برنامه ريزي فوق العاده جشنواره، با يك تلفن و گاه بي يك تلفن خود را به برج ميلاد مي رساندند و بعد با كمي افه هنري، به راحتي وارد سالني مي شد كه از ماه ها قبل با كلي بگير و ببند قرار بوده فقط مخصوص اهالي رسانه و سينما باشد! به همين راحتي و به همين بدمزگي، شما براي تماشاي يك فيلم در سالني قرار مي گيريد كه 1500 نفر ظرفيت دارد و 2500 نفر با كارت و بي كارت و با هماهنگي و بي هماهنگي وارد سالن شده اند! در نتيجه يا از خير تماشاي فيلم مي گذريد و يا روي زمين و در حالي كه از داشتن كارت ويژه احساس حقارت مي كنيد!

 

اسم جشنواره را عوض كنيم
هميشه اين درگيري وجود داشته كه فيلم هاي جشنواره فيلم فجر به واقع نمايانگر سينماي انقلاب هست يا خير؟ به عبارتي خيلي ساده تر مي شود اينكه آيا فيلم هاي به نمايش درآمده به شكل محتوايي قابل دفاع در نظام جمهوري اسلامي هست يا اين فيلم مي تواند در هر نظام ديگري توليد و پخش شود! بر اساس اين ايدئولوژي كلي آنچه در جشنواره فيلم فجر به نمايش در مي آيد بايد برآيند يك نگاه كلي حاكم بر فعاليت هاي فرهنگي نظام آن هم در 33 سالگي باشد؛ نكته قابل تامل اينكه شايد در دوره هاي قبل اين اتفاق به صورت كلي نمي افتاد اما در اين دوره با توجه به انتخاب شعار جالب و قابل تحسين جشنواره، نه تنها اين اتفاق نيافتاد بلكه 180 درجه به عكس شعار زيباي «اخلاق، اميد و آگاهي» حركت كرد. فيلم هايي سياه با تم هاي ضداخلاقي كه به هيچ وجه نمي توانند نماينده فكري - فرهنگي يك نظام اسلامي و 33 ساله باشند. براي همين پيشنهاد مي شود هم در اسرع وقت نام اين جشنواره عوض شود و هم اينكه دبير آن عوض شود؛ به هر حال كسي كه بتواند هم جشنواره كيش را برگزار كند و هم جشنواره فيلم فجر يعني توانمندي فوق العاده اي در جذب حداكثري همه گروه ها و رضايت ايشان دارد به عبارتي جاذبه كامل بدون هيچ دافعه اي!

 

لطفا نماز نخوانيد!
شما كاري به آمارها و لبخندهاي مسئولان سينمايي وزارت ارشاد نداشته باشيد كه بگويند نماز خانه برج ميلاد هنگام نماز دائم پر و خالي مي شد؛ برنامه ريزي دقيق و منحصر به فرد دبيرخانه جشنواره سي ام و حضور سينمادوستان هميشه در صحنه باعث شده بود اگر شما براي خواندن چند ركعت نماز اول وقت به نماز خانه برويد از تماشاي فيلم جا بمانيد! به همين راحتي بايد قيد فيلم ديدني كه حق شما بود و حالا پسران و دختران دوست و آشناي دبير جشنواره و رفقايش كه با عنايت ويژه وارد سالن شده بودند بروند و براي همه اقوامشان هم صندلي رزرو كنند و شما بعد از خواندن نماز (لعنت به ريا!) روي زمين بنشينيد و كم كم قيد نماز اول وقت را بزنيد چون تا شما نماز بخوانيد، فيلم را شروع كرده اند مي دانيد كه آغاز سر وقت فيلم آن هم تنها در سانس 15.6 دقيقه عصر «امر خداست» و نمي شود يك ربع ديرتر آن را اكران كرد!

 

اين فيلم هاي دوست داشتني
اينكه در كشور ساليانه حدود 100 فيلم توليد شود و از اين تعداد كمتر از 10 فيلم قابل تماشا و يا قابل دفاع باشد جز «فاجعه» چه نام ديگري مي تواند داشته باشد؟! در همين جشنواره كه آقايان خيلي برايش سرودست مي شكنند؛ حدود 70 فيلم اكران مي شود اما در نهايت با ضرب و زور حدود 7 فيلم به دردبخور شناخته مي شوند و حتي هيئت داوران هم بين همين تعداد فيلم جوايز خود را تقسيم مي كنند و اين يعني همه ظرفيت سينماي ايران حدود 10 فيلم در سال است. با چنين استعدادي فكر مي كنيد چرا اين همه فيلم توليد مي شود؟ درست حدس زديد؛ پول نفت در دهان اهالي سينما مزه كرده، در واقع دولت يك پاي همه توليدات سينمايي در كشور است و تهيه كننده خصوصي و سرمايه گذار خصوصي هم بيشتر يك جوك اس ام اسي است تا حقيقت هنري. ضمن اينكه «احساس تكليف» نهادهاي دولتي اصولا در بحث سينما قلمبه مي شود و در اين تورم اعتقادي دست به توليدات مسخره و تبليغاتي مي زنند كه در دكان هيچ عطاري خريدار ندارد و براي جلوگيري از سقوط محكم نهادهاي محترم دولتي كه دستي بر امر فرهنگ بلند مي كنند؛ خودشان جشنواره اي برگزار مي كنند و به فيلم خودشان كلي جايزه مي دهند...و اين سرنوشت تلخ سينماي ماست.

 

جشنواره سي ام در يك نگاه
«روزهاي زندگي» پرويز شيخ طادي بازهم نشانه هاي يك سينماي خوش ساخت را دارد؛ فيلمي كه عيار خوبي هم براي سينماي دفاع مقدس محسوب مي شود همچون فيلم »ملكه« باشه آهنگر كه نمايش خوبي از پختگي يك كارگردان در ساخت فيلم است كه البته ايراد همه فيلم هاي ايراني را دارد؛ كش دار بودن بي جهت و وروديه طولاني.

 

اين فيلم هاي دوست نداشتني
اساسا جالب نيست كه 80 درصد فيلم هاي امسال جشنواره يك سوژه بيشتر نداشت؟ «خيانت همسران»... زن و شوهرهايي كه در ظاهر به هم علاقه مندند و در باطن با فرد ديگري عشق را تجربه مي كنند...اين محصول كدام نگاه هنري است؟ داستان غالب كدام جغرافياي كشور است؟ دغدغه اصلي چند درصد از مردم ايران است؟ آيا واقعا در سوژه هاي اجتماعي به هيچوجه نشاني از ساير معضلات در كشور نيست كه نقش اول همه فيلم هاي ما «خيانت» شده است؟«برف روي كاج ها» شايد بهترين پرداخت اين سوژه در ميان همه فيلم هاي با اين مضمون بود؛ فيلم هايي چون «زندگي خصوصي، پل چوبي، ميگرن و...» از سوي ديگر فيلم هاي آزاردهنده اي هم در اين جشنواره وجود داشت: «گشت ارشاد»، «بي خود و بي جهت»، «آمين خواهيم گفت»، «بيداري»، «در انتظار معجزه» و...فيلم هايي كه كاملا شخصي است و تكليف تماشاگر با سازنده مشخص نمي شود؛ و يا مثل كارگردان و تهيه كننده فيلم «بيداري» كه روايتي خنده دار از ابتداي انقلاب تا سال 1390 را به تصوير كشيده، با كج فهمي محض در برابر اعتراض خبرنگاران به ساخت اثري ضعيف و به شدت بي مبنا، مي گويد: ما اين فيلم را ساختيم و نظر هيچ كسي هم برايمان مهم نيست! چون يك فرزند شهيد اين فيلم را آرزوي چندين ساله خود عنوان كرده است...شايد اين جمله زياد بد نباشد اگر بودجه فيلم شخصي باشد اما وقتي دولت ـ بنياد سينمايي فارابي ـ حدود 700ميليون تومان براي ساخت اين فيلم سفارشي به شدت آبكي هزينه كرده آيا كسي حق دارد اين جمله بي ادبانه را بر زبان بياورد؟!
يا فيلم در انتظار معجزه كه با پول بيت المال ساخته شده و با يك هدف معنوي در خصوص زيارت امام رضا(ع)، آن قدر ضعيف و آبكي است كه تماشاگر حوصله نمي كند نيم ساعت فيلم را ببيند..اين به نظر شما چه معنايي دارد جز اينكه كارگردان پول فيلمش تامين شده و ديگر نيازي نمي بيند كه كار خوبي بسازد و مخاطب براي فيلمش جذب كند...

 

گشت ارشاد بي خودي
توليد و اكران دو فيلم در جشنواره امسال از بدترين اتفاقات جشنواره محسوب مي شود؛ «گشت ارشاد» سعيد سهيلي و «بي خود و بي جهت» عبدالرضا كاهاني. فيلم هايي كه واقعا توليدشان در زمان مديريت دوستاني كه خود را سينه چاك انقلاب و اسلام مي دانند، محل سوال است. اولي به خاطر تمسخر همه داشته هاي معنوي و مذهبي و عقيدتي در قالب طنز كه شك نكنيد 100برابر امثال فيلم هايي چون «جدايي نادر از سيمين» سياه نمايي و تخريب نظام را در دل خود جاي داده و دومي به خاطر روايتي منزجركننده از نسل جوان كشور كه بي خيال، لاابالي، بي عار، بي اعتقاد و ...تصوير شده است. ديالوگ هايي كثيف و بي پروا كه در هردو فيلم، فيلم را كاملا غيراخلاقي و مبتذل كرده است و به لطف دوستان هنرمند «هيئت انتخاب» جشنواره فيلم فجر در بخش مسابقه سينماي ايران هم جاي گرفته اند.
دو فيلم آزاردهنده امسال بدجوري روي اعصاب جشنواره رژه مي رفت؛ «يه پذيرايي ساده»ماني حقيقي و «بي خود و بي جهت» عبدالرضا كاهاني. داستان فانتزي و تخيلي فيلم اول كه به ظاهر باوركردني نبود اما به شدت در سينماي روشنفكر زده جشنواره اي غرق شده و بدون ترديد به جشنواره هاي خارجي كه تشنه ديدن اين تصاوير از ايران هستند، چشم دوخته است درباره يك زن و مرد است كه مقادير زيادي پول را در نزديكي مرز ايران به عنوان «نذر» به اهالي آنجا مي دهند! هر نفر 5 تا 10 ميليون تومان! شيوه حاتم بخشي بي مبنايشان هم بر اساس تحقير شخصيت و انسانيت آدمهاست به گونه اي كه نشان مي دهند كه مي توان با پول عزيزترين فرد زندگي هر فردي را خريد؛ البته فردي كه فقير است و بدبخت و ذليل چون به هر حال ثروتمندان آدم هاي با عزت نفسي هستند و «پول» نذر بدبخت ها مي كنند! فيلم در روايتي عصبي و آزاردهنده، خفت مردم در برابر پول بادآورده را نشان مي دهد و اينكه «هركسي» يك قيمتي دارد!
فيلم كاهاني هم در ادامه روايت هاي ملول و مشوش فيلم هاي قبلي اوست؛ آدم هايي بدبخت و گرفتار در موقعيتي خاص كه نه ادب دارند؛ نه اعتقادي دارند؛ نه به جايي توكل دارند؛ نه اصولا دوست و آشنايي دارند...خودشان هستند و مشكلاتي كه در آن دست و پا مي زنند...آدم هايي لاابالي و بي خيال و بدقلق كه نه خودشان چيزي براي عرضه كردن دارند و نه فرزنداني كه تربيت مي كنند! تماشاي اين فيلم با همراه داشتن آرامبخش هاي بسيار قوي توصيه مي شود كه دست بر قضا بسيار خوب براي جايزه هاي جشنواره هاي خارجي خيز برداشته و همان چيزي را ساخته كه برخي دوست دارند از خانواده هاي ايراني ببينند؛ لاقيدي محض!
همين جا يك پرانتز باز كنيم: فضاي داخلي اكثر فيلم هاي جشنواره امسال سرشار از «توهين و بدزباني و فحاشي» بود به طوري كه اگر يك خارجي مجموع فيلمهاي اجتماعي جشنواره را مرور كند بدون ترديد ايمان مي آورد كه ايراني ها كلا بي تربيت و بددهن هستند؛ از فرزند 6 ساله كه در فيلم «بيخود و بي جهت» به مادرش مي گويد: به جهنم! تا پيرزن با كلاسي كه داستان مي خواند و روشنفكر است اما در وقت ناراحتي خوب فحش مي دهد! در اغلب فيلم هاي جشنواره، «فحاشي» نقش اول را ايفا مي كرد كه اين هم جاي تبريك دارد به دوستان

 

 

شوراي تصويب فيلمنامه!
ضمن اينكه در فيلمهاي بسياري يك نكته تلخ به ذهن مخاطب القا مي شد كه ايران به درد زندگي كردن نمي خورد و بايد از اين كشور رفت و هركسي كه از اين كشور رفته خيلي بهتر و خوش تر زندگي مي كند و هركسي كه مانده يا اشتباه كرده و يا اينكه فرصت هايش را از دست داده به عبارتي رمز شب فيلمهاي امسال جشنواره «مهاجرت» بود و اين به خودي خود شايد ايرادي نداشته باشد اما وقتي در كنار بدبختي هاي محض خانواده هاي ايراني تصوير مي شود، يعني اشكال از كشور ماست...راستي يادتان هست كه قبل تر عرض شد، دبير جشنواره دوست دارد همه گروه ها با او رفيق باشند؟

 

حالا بايد چه كنيم؟
سينماي ايران با وضعيتي كه در پيش گرفته، بدون ترديد تا يكي دو سال ديگر هيچ حرفي براي گفتن نخواهد داشت اما گره داستان و شايد خنده دارترين بخش آن مدل مديريت سينمايي است؛ انصافا مديريت اين دوستان فرهنگي - سينمايي دست مريزاد ندارد؟ تنها مي توان تاسف خورد به حال سينماي كشور و اگر اشكالي نداشته باشد به حال وزير و معاونان و سازمان سينمايي تازه متولد شده شان...و دعا كرد شايد معجزه اي رخ بدهد و سينماي ما كمي به سمت ريل اصلي خود مايل شود؛ آنچه در اين 10 روز ديديم كه يك نااميدي محض است نسبت به آينده اين سينما.