آثار و بركات عفاف براي فرد و جامعه

عفاف و حجاب، سيرت و صورت متعامل و متقابل انسان فضيلت محور است، زيرا هويت اصيل بشر همانا عقل نظري حاكم بر وهم و خيال در بعد انديشه و عقل عملي والي بر شهوت و غضت در بعد انگيزه است. مقدار رقيقي از عفاف، مايه احترام به حجاب شده و رعايت حجاب، پايه تحكيم عفاف خواهد بود. انسان عفيف، حيثيت ارجمند خود را امانت خدا مي داند و با صيانت از آن، امين الله مي شود و هرگز به خود اجازه نمي دهد كه حق الهي را هزينه كند يا حراج نمايد و با مبتذل شدن، آن را به بيگانگان مبذول دارد. اين انسان شناسي ويژه، قلمرو حق و تكليف را از هم جدا مي كند و هيچ گاه به كسي فرصت نمي دهد كه خود را مالك حيثيت بداند و در برابر حكم خداوند دعواي انيت كرده و هواي خويش را بر فتواي الهي مقدم بدارد.
پرده داري عفيفانه، مانع پرده دري هتاكانه است. عفيف كه فرهنگبان عفت است از بي حجابي يا بدحجابي رنج مي برد. آن ملكه مستور، عامل اين ملك محجوب است.
درونت گر نبودي كيمياگر- به هر دم خون و بلغم جان نگشتي
نهان دار اين سخن را زانكه زرها- اگر پنهان نبودي كان نگشتي(1)
آن كه چشم دروني وي از رؤيت جمال اسماي الهي محروم است: (اعينهم في غطاء عن ذكري(2) چشم بيروني او از نگاه نامحرمانه مصون نيست. فقط كوران اند كه نگاه آلوده دارند.
عفاف، مانع گرايش قلبي
حجاب كه يك امر طبيعي است، مانع ديدن يا شنيدن و برخورد بدني است؛ ولي عفاف كه يك امر فراطبيعي است، مانع خواسته برخاسته از هوا و حاجب گرايش قلبي است و چون ملكه نفساني و منزه از ماده است مي توان از آن به حجاب نوري ياد كرد كه همانند نماز، حاجب منكر است. اين فضيلت دروني همانند آن ادب بيروني، ويژه انسان سالك است كه «حي متاله» لقب گرفته نه حيوان ناطق. براساس «تفسير انسان به انسان» بي حجابي يا بدحجابي، هر چند آثار شومي به بار مي آورد؛ ليكن بدترين اثر آن آسيبي است كه به حريم هويت انسان مي رسد، زيرا غيرت، يكي از عناصر محوري كمال بشري است و معناي آن غيرزدايي است، به طوري كه نه به قلمرو شخصي غير، تجاوز شود و نه تعدي غير به حريم شخصي خويش را تحمل نمايد و اگر در سخنان نوراني اميرمؤمنان علي بن ابي طالب(ع) چنين آمده است كه «ما زني غيور قط»(3) يا «عفته علي قدر غيرته»(4) ناظر به همين مطلب است.
عفاف، جامع فضيلت مالي و غريزي
عفاف كه به معناي بسنده نمودن به مقدار حلال و پرهيز از زياده خواهي است، جامع فضيلت مالي و غريزي است. انسان عفيف، به طور رايگان سرپرستي اموال يتيم را به عهده مي گيرد و چيزي در قبال زحمت نگهداري او و نگهباني مال وي نمي طلبد و به همين روزي خداداد خود اكتفا مي كند: (و من كان غنياً فليستعفف»(5) چه اينكه شخص عفيف تعرض غريزي نداشته و در صدد همسريابي معقول و مقبول است: (و ليستعفف الذين لا يجدون نكاحاً حتي يغنيهم الله من فضله)(6)
عفت، ضامن سلامت دل يا كاشف از آن است، در مقابل، طمع ورزي به حريم غريزي بيگانه، عامل مرض قلب يا نشان آن است: «... فلا تخضعن بالقول فيطمع الذي في قلبه مرض و فلن قولا معروفا)(7). وظيفه زنان در تأمين سلامت دل، در حجاب گفتاري آنان نيز نهفته است، چه اينكه حجاب مردان، گذشته از صيانت نگاه ناروا، در دستگاه شنوايي اينان نيز تعبيه شده است. قرآن كه اهداف فراواني را در نزول خود دارد، به عنوان شفاي بيماري ها معرفي شده: «و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمه للمومنين)(8) و طبيبانه بيماري دلها را تشريح و داروي شفابخش آن را تبيين مي كند، چه اينكه بهداشت و پيشگيري آن را طراحي نموده است. لزوم پرهيز از جاذبه رفتاري، گفتاري و كرداري، حجاب مناسبي براي پيدايش ملكه عفاف و نگهداري آن است.
مصونيت انسان عفيف از تيراندازي شيطان
عفاف، حصن رصيني است كه از گزند گناه حفظ مي نمايد، به طوري كه انسان عفيف از تيررس شيطان مصون است، چه اينكه از تير تيز شدن نيز محفوظ خواهد بود، لذا هم از ارائه و نماياندن شرربار مصون است و هم از رؤيت و ديدن شررزا سالم خواهد بود. امام صادق(ع) فرمود: نگاه نامحرمانه، تير مسموم ابليس است: «النظره سهم من سهام ابليس مسموم و كم من نظره اورثت حسره طويله »(9)
هرگونه تماس نامحرمانه و برخورد غير عفيفانه و پيوند غريزي با نامحرم، گناه ويژه همان عضو محسوب مي شود. امام باقر و امام صادق(ع) فرموده اند: «ما من احد الا و هو يصيب حظا من الزنا، فزنا العينين النظر و زنا الفم القبله و زنااليدين اللمس»(01) ايمان به خداي سبحان طعم گوارا دارد، ذائقه كسي آن مزه را مي چشد كه از آسيب نگاه حرام مصون باشد. حضرت امام صادق(ع) فرمود: هر كس براي رضاي خداوند نگاه حرام را رها كند، خداوند به او امن و آرامش عطا مي كند و او را ايماني مي دهد كه طعم آن را مي يابد: «من تركها لله عز و جل لالغيره اعقبه الله امنا و ايمانا يجد طعمه(11)
لازم است عنايت شود كه عفاف و حجاب؛ نه ويژه زنان است و نه خصيصه مردان، بلكه هر دو گروه بايد كمال خود را در عفاف و جمال خويش را در حجاب جستجو نمايند، چه اينكه آثار عفاف و لوازم حجاب، مخصوص حرفه معين نيست، بلكه بايد بركات آن را در تمام شئون فردي و جمعي؛ مانند هنر، فيلم و تجسيم مشاهده كرد.
عفاف، عامل تقويت نظام امامت
عفاف، مايه تقويت نظام امامت است، لذا در نامه حضرت اميرمؤمنان(ع) چنين آمد: «اعينوني بورع و اجتهاد و عفه و سداد(21) لذا جامعه باتقوا، نفوس عفيف دارد: «وانفسهم عفيفه »(31) و زمينه فرشته خو شدن و با ملك محشور گشتن را فراهم مي نمايد، زيرا جهاد اكبر است: «ما المجاهد الشهيد في سبيل الله باعظم اجرا ممن قدر فعف لكاد العفيف ان يكون ملكا من الملائكه »(41). تأثير مثبت عفاف در تأمين سعادت فرد و جامعه موجب شد تا در دعاي حضرت ولي عصر امام مهدي موعود(عج) چنين گفته شود: «... و علي النساء بالحياء و العف.»(51).
از آنچه بازگو شد مي توان سر سپاهي حيا و عفاف براي عقل در برابر جنود جهل علمي و جهالت عملي را دريافت(61). عفاف جامعه، گارد مصمم عقل و ارتش مجهز رهبري و دژ نفودناپذير ديني است. اميد است همگان بويژه جوانان اين مرز و بوم اسلامي از آن بهره كافي ببرند.
پيام حضرت آيت الله جوادي، آملي (دامت بركاته) به همايش صدفي براي مرواريد با موضوع حجاب و عفاف، 1/2/68
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- ديوان شمس تبريزي، ص499.
2- كهف، 101.
3- نهج البلاغه، حكمت 503.
4- نهج البلاغه، حكمت74.
5- نساء 6.
6- نور، 33.
7- احزاب، 23.
8- اسراء، 28.
9 و 01- وسائل الشيعه ، ج20، ص191.
11- وسائل الشيعه، ج20، ص291.
21- نهج البلاغه، نامه 54.
31- نهج البلاغه، خطبه 391.
41- نهج البلاغه، حكمت 474.
51- مفاتيح الجنان، دعاي امام مهدي(عج).
61- الكافي، ج1، ص12.