ریشه های تملق در عالم سیاست / از «یوسف» خواندن احمدی نژاد تا «معجزه الهی» خواندن دولت روحانی

صراط: «تملق»، «غلو»، «چاپلوسی»، «الصاق توصیفات خارق الطبیعی» یا هرچیزی دیگری که بخواهیم اسمش را بگذاریم اموری مذموم و نکوهیده هستند و فرهنگ ملی و دینی ما نیز بیان این گونه سخنان را نهی کرده است و آن را آفتی برای اعتقادات و ارزش های جامعه دانسته است.

بیژن زنگنه، وزیر نفت دوشنبه هفته گذشته در مراسم تودیع و معارفه سه تن از معاونان این وزارتخانه روی کار آمدن دولت یازدهم را «معجزه الهی» خواند. این سخنان درحالی از سوی وزیر نفت دولت تدبیر و امید بیان شد که در گذشته و به ویژه در دولت های نهم و دهم به کرات شاهد سخنان «غلوآمیز» و دادن القاب گوناگون و رنگارنگ به احمدی نژاد از سوی یاران و همکاران وی بودیم. سخنانی که جز انزجار و وهن افکار عمومی چیزی در پی نداشت و در نهایت با رفتن دولت «مهرورز» این سخنان نیز به گوشه ای از صفحات تاریخ پیوستند و آنچه که باقی ماند نه سخنان و تملق های مردان دولت، بلکه عملکرد آنها بود که دستمایه قضاوت افکار عمومی قرار گرفت.

به جرات می توان گفت که دولت احمدی نژاد یکی از خبرسازترین و حاشیه دارترین دولت های تاریخ ایران بوده است. دولتی که نه تنها به واسطه عملکرد خود خبرساز بود، بلکه سخنان، گفتارها و رفتارهای مردان احمدی نژاد و همراهان وی نیز هر چند وقت یکبار زینت بخش صفحات روزنامه ها و مرکز ثقل نقل و قول های مردم و کوچه بازار بود. از لقب «معجزه هزاره سوم» گرفته که از سوی فاطمه رجبی همسر غلامحسین الهام، سخنگوی دولت قبل در وصف شخص محمود احمدی نژاد بیان شد تا «کوروش زمانه» خطاب کردن احمدی نژاد از سوی حمید بقایی، معاون اجرایی وی. اما تعریف و تمجیدها و از احمدی نژاد به همین جا ختم نمی شود و در این میان محمدرضا رحیمی، معاون اول احمدی نژاد پرچمدار سخنان غلوآمیز در دولت های نهم و دهم بود. 

رحیمی در روزهای آخر عمر دولت دهم با مقایسه میان احمدی نژاد و حضرت یوسف گفت: «خداوند متعال احمدی‌نژاد را از دل چاه بیرون کشید و به مانند یوسف در راس امور قرار داد.» همچنین وی در سال 85 زمانی که رييس ديوان محاسبات كشوربود نیز در توصیف احمدی نژاد گفت:« در سوريه يکي از مسلمانان به من گفت که من معتقدم اگر بنا بود بعد از پيامبر، پيامبري ديگر بيايد، آن احمدي نژاد بود.» در همان زمان بیان این گونه سخنان با واکنش های گوناگونی از سوی شخصیت های مختلف مواجه شد و حتی غلامحسین الهام سخنگوی دولت وقت نیز در تقبیح سخنان رحیمی گفت: «بايد به دهن متملق و چاپلوس خاک پاشيد.» 

در حالی که غلامحسین الهام خود زمانی منتقد سخنان غلو آمیز بود امسال و در همایش 3 تیر با بیان اینکه متأسفانه برخي‌ها توجه به دولت امام زمان(عج) را خرافه تعبير کردند و تمام تلاش احمدي‌نژاد در مسير استقرار حکومت علوي را تنها به يک بشقاب خالي محدود کردند، گفت «انشاءالله با ظهور حضرت امام زمان(عج) احمدي‌نژاد نيز رجعتي دوباره خواهد داشت و در آن زمان به دنبال استقرار اسلام ناب خواهد بود.» همچنین مركز پژوهش و اسناد رياست جمهوري رییس دولت مهرورز را « سقراط زمانه» نامید و ناصر سقاي بي ريا مشاور رييس جمهور سابق در امور روحانيون محبوبيت وی را در جهان «بي نظير» خواند.

به نظر می رسد که در دو دولت قبلی که ریاست آن با احمدی نژاد بود خود شخص رییس دولت آغازگر سخنان غلو آمیز بود. چرا که وی در بازگشت از اولین سفر خود به نیویورک در دیدار با آیت الله جوادی آملی صحبت از هاله نوری کرد که به دور وی هنگام سخنرانی در سازمان ملل شکل گرفته بود و در ادامه یاران وی نیز به تبعیت از او هر چند وقت یکبار به بیان سخنان غلو آمیز در مورد رییس خود از جنبه های گوناگون پرداختند.

از سوی دیگر، باید گفت که سیاست عرصه دیدن واقعیت ها است و برای دیدن واقعیت ها باید چشم و گوشی واقع بین داشت تا تحلیل ها و تفسیرها نیز جنبه واقعگرایانه داشته و از غوطه ورشدن در تخیلات و توهمات به دور باشند. اما اگر سیاستمداران جامعه چشم و گوش خود را بر روی واقعیت ها ببندند و اسیر توصیف ها و تملق های اطرافیان خود شوند کم کم زمینه نخوت و خودبینی در آنان شکل می گیرد و همین امر زمینه را برای دور شدن تدریجی آنها از واقعیات فراهم می کند.