رهایی "شیر" از چنگال سنَت

یکی از مهمترین چالش‎های پیش روی صنعت شیر لرستان روند تولید شیر به صورت سنتی است؛ موضوعی که به رغم وعده مسوولان مبنی بر صنعتی شدن این قسمت، تاکنون محقق نشده است

کد خبر: ۹۰۰۲۷

تاریخ: ۲۷ آذر ۱۳۹۱ - ۰۹:۳۰

به گزارش صراط ؛ استان با داشتن 6.6 میلیون واحد دامی به عنوان یکی از قطب‎های دامپروری کشور و از جمله استان‎های مهم و دارای قابلیت در توسعه صنعت شیر و ایجاد اشتغال است که باید برای رفع موانع موجود در این حوزه چاره‎اندیشی اساسی صورت گیرد.

با توجه به نقش بسزایی که جمع‌آوری‌کنندگان شیر در افزایش کیفیت و کمیت این محصول به صورت خام و همچنین قیمت شیر و اقتصاد دامداری‌ها دارند، ساماندهی این بخش با استفاده از آموزش و برنامه‎ریزی جامع امری ضروری است.

90 درصد واحدهای تولیدکننده شیر در استان سنتی هستند

مدیرکل دامپزشکی لرستان در این خصوص به خبرنگاری گفت: تعداد واحدهای تولیدکننده شیر در استان 25 هزار واحد بوده که از این میزان 90 درصد سنتی و 10 درصد صنعتی هستند.

دکتر گودرزی با بیان اینکه بررسی کیفیت، سلامت و نظارت بر شیر خام و واحدهای تولیدکننده بر عهده دامپزشکی استان است، اظهار کرد: در حال حاضر 95 مرکز مجاز جمع‎آوری شیر در لرستان فعالیت دارند. قبلاً این مراکز 118 مورد بود که به دلیل عدم رعایت شرایط لازم به 95 مورد رسیدند.

وی با بیان اینکه بسته به مقدار شیری که از سوی واحدهای تولیدی، جمع‎آوری می‎شود یک کارشناس دامپزشکی و دامپزشک، آزمایش‎های لازم را روی شیر انجام داده و سپس مجوز برای کارخانجات لبنی صادر می‎کنند، تصریح کرد: شیرهای تولیدی از مراکز تولید به 17 کارخانه فناوری لبنی در شهرهای مختلف استان ازجمله خرم‎آباد، بروجرد، الشتر و الیگودرز تحویل داده می‎شود.

مدیرکل دامپزشکی لرستان با تأکید براینکه به دلیل محدودیت نیروی انسانی و ناکافی بودن بودجه، کنترل بر واحدهای تولیدی شیر که به صورت سنتی انجام می‎شوند، کار راحتی نبوده و متأسفانه برخی افراد جهت خرید شیر به آنها مراجعه و سپس شیر را به کارخانجات تحویل می‎دهند، گفت: شیری که بین 500 هزار تا 1 میلیون بار میکروبی داشته باشد، قابل قبول و اگر بالاتر از این رقم باشد، شیر آلوده است.

دکتر گودرزی با بیان اینکه دو نوع پاتوژن در شیر وجود دارد که یکی از این پاتوژن‎ها بیماری‎زا بوده و موجب بروز سل، تب مالت و سالمونلا و... می‎شود، ادامه داد: نوعی دیگر از میکروب‎ها که غیر پاتوژن بوده و در محیط و حین شیردوشی به وجود می‎آیند برای انسان مشکل‎زا نبوده اما منجر به میکروبی شدن شیر می‎شوند.

وی اضافه کرد: شیری که از دام گرفته می‎شود بین 37 تا 38 درجه دما دارد و این بهترین درجه و دماست که از تکثیر میکروب در شیر جلوگیری می‎کند.

مدیرکل دامپزشکی لرستان با تأکید براینکه شیرهایی که از مراکز تولیدی صنعتی جمع‎آوری می‎شود در تانکرهایی دوجداره که دمای شیر را پایین نگه می‎دارند حمل می‎شوند، تصریح کرد: لرستان یکی از استان‎های مطرح تولید شیر کشور است و از ابتدای امسال تاکنون 308 هزار تن شیر تولیدی در این استان داشتیم.

گودرزی به وجود مراکز غیرمجاز جمع‎آوری شیر در استان اشاره کرد و گفت: با فرمانداری‎ها در شهرستان‎های استان مکاتباتی مبنی بر جلوگیری از فعالیت چنین مراکزی داشتیم و البته دامپزشکی روی این مراکز نظارت ندارد و این مهم به اصنافی مربوط می‎شود که برای اینگونه واحدها مجوز صادر می‎کنند.

در واحدهای صنعتی استان حتی شیری با بار میکروبی 100 هزار در سی‎‎سی تولید می‎شود

معاون بهبود تولیدات دامی لرستان به یک خبرنگار گفت: در لرستان 6 میلیون و 600 هزار رأس واحد دامی سبک و سنگین وجود دارد که 95 درصد شیر تولیدی استان از دام سنگین در روستاهای استان است.

"ایرج سپهوند" با اشاره به اینکه در سال گذشته 375 هزار تن شیر خام در استان تولید شده که پیش‎بینی می‎شود امسال این رقم به 385 هزارتن برسد، اضافه کرد: 4. 6 درصد این مقدار شیر تولید شده از گوسفند، 2. 7 درصد از بز، 5. 4 درصد از گاو بومی، 60 درصد از گاو دو رگ، 75. 2 درصد از گاو اصیل و 15. 0 درصد از گاو میش تولید می‎شود.

وی با تأکید براینکه در استان 260 واحد صنعتی گاو شیری با ظرفیتی معادل 9640 رأس گاو شیری اصیل موجود است، اضافه کرد: در بخش سنتی نیز 300 هزار رأس گاو که عمدتاً گاوهای دو رگ را شامل می‌شود وجود دارد؛ بنابراین با در نظر گرفتن این بخش‌ها باید گفت طی سال 90 در مجموع 375 هزار و 500 تن تولید شیر داشته‌ایم.

این مقام مسوول در ادامه با اشاره به اینکه لرستان به لحاظ تولید شیر خام رتبه 12 را در کشور داراست، ادامه داد: لرستان به دلیل کوهستانی و محدود بودن زمین‎های زراعی و تولید علوفه به سمت پرورش دام‎های سبک رفته است.

سپهوند با تأکید براینکه بیشترین شیر تولیدی استان متعلق به شهرستان بروجرد با تولیدی معادل 85 هزار تن است، خاطرنشان کرد: روزانه بین 115 تا 130تن شیر از استان به سایر نقاط از جمله استان‎های خوزستان، مرکزی، ایلام و همدان صادر می‌شود.

معاون بهبود تولیدات دامی با بیان اینکه بیشترین تولید شیر در فاصله زمانی اسفند تا پایان فصل بهار بوده، ادامه داد: تمام 375 هزار تن شیر تولید شده در استان قابل استحصال نبوده و تنها 232 هزار تن از آن قابل استحصال و مابقی به مصرف خود دامداران می‎رسد.

وی یادآور شد: در شرایط فعلی 25 کارخانه و کارگاه صنایع لبنی در استان مشغول به کار بوده که ظرفیت جذب 600 تن شیر استان را دارند ولی تنها 400 تن شیر دریافت و به فرآورده‎های شیری مختلف تبدیل می‎کنند.

این مقام مسوول ادامه داد: شیر تولیدی روستاها نیز توسط 130 مرکز جمع‌آوری شیر در استان، جمع‌آوری و در اختیار کارخانجات صنایع لبنی قرار می‌گیرد که از این تعداد 94 مرکز فعال و مابقی نیمه فعال هستند.

سپهوند با اشاره به اینکه کل بهره‎برداران بخش دامپروری در استان 139 هزار نفر بوده که از این تعداد 85 هزار بهره‎بردار خاص دامپروری هستند، تصریح کرد: عمده تسهیلات بانکی به دام سنگین پرداخت خواهد شد و در کل استان در حال حاضر 400 تن شیر از دام‎های سنگین جمع‎آوری می‎شود.

معاون بهبود تولیدات دامی لرستان با بیان اینکه 95 درصد شیر استان به صورت سنتی و پنج درصد به صورت صنعتی تولید می‎شود، یادآور شد: عمده تسهیلات از محل کارگروه توسعه استان به بخش گاوهای شیری و به روش صنعتی به واحدهای 10، 20 و 29 رأسی اختصاص داده می‎شود و درصدد نوسازی جایگاه‎های دام و گاو شیری در استان هستیم.

وی با اشاره به اینکه اجازه فعالیت به هیچ مرکز جمع‎آوری غیرمجازی در استان نخواهیم داد، اضافه کرد: قبلا بار میکروبی شیر در استان 10 میلیون در سی سی بوده اما در حال حاضر در واحدهای صنعتی استان حتی شیری با بار میکروبی 100 هزار در سی سی هم تولید می‎شود و در واحدهای سنتی این رقم به زیر یک میلیون در سی سی می‌رسد.

مدیرگروه مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی لرستان نیز در این خصوص گفت: در کیفیت شیر، حضور چند دستگاه از جمله دامپزشکی، غذا و دارو، استاندارد، صنعت، معدن و تجارت و مجمع امور صنفی و بهداشت و جهادکشاورزی مؤثر است.

مهندس "محمدجواد صفرزاده" با بیان اینکه هر دستگاهی باید وظایف خود را به نحو احسن انجام دهد، اظهار کرد: مشکل اساسی در کیفیت شیر، اقتصاد است که متأسفانه خیلی از روستاییان همجوار با استان‎های دیگر با دریافت وجهی، شیر خود را با قیمت بیشتر پیش فروش می‎کنند و بخشی از شیر استان از این طریق خارج و بخش دیگری نیز براساس قراردادهایی که بسته شده به کارخانجات شیر استان به فروش می‎رسد.

این مقام مسوول تصریح کرد: مقداری از شیر به برخی ماست‎‎بندی‎های غیر مجاز داده می‎شود که البته این شیر به علت عدم کیفیت از سوی کارخانجات بازگشت داده می‎شود و ماست‎بندی‎ها آن را خریداری و برای رفع ترشی آن از مواد قلیایی مانند جوش شیرین استفاده کرده و در چرخه تولید و مصرف قرار می‎دهند.

وی با بیان اینکه ماست‎بندی‎های سنتی که پروانه کسب ندارند باید توسط مجامع امور صنفی، ناجا و اتحادیه صنف لبنیات جلوی فعالیت آن‎ها گرفته شود، متذکر شد: نیاز است دستگاه‎های ذی‎ربط با یک تعامل کاملاً مناسب و منطقی به گونه‎ای عمل کنند که شیر به این واحدها نرود.

مدیر گروه مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی لرستان، گفت: بین 100 تا 200 مورد ماست‎بندی محلی که عمدتاًً غیرمجازند و احیاناً به اشتباه پروانه کسب دریافت کرده‎اند، باید ساماندهی شوند.

مهندس صفرزاده با اشاره به این‌که در کارخانجات لبنی نیاز است که محصولی مبتنی با کار پژوهشی و ذائقه مردم تولید شود، تصریح کرد: باید به گونه‎ای برنامه‎ریزی شود که کنترل‎های لازم روی شیر تولیدی در استان بیش از گذشته انجام شود.

وی با بیان اینکه پیشنهاد می‎شود کمیته کیفیت محصولات لبنی به‎ صورت ماهیانه یا فصلی با حضور همه‌ی دستگاه‎های مذکور تشکیل و اقدامات لازم از جمله نمونه‎برداری، انجام آزمایشات، برخورد با متخلفین مراکز غیر مجاز، ساماندهی خودروهای حمل شیر و تجهیز آن‎ها به تانکرهای دو جداره و دستگاه‎های سرماساز برای حفظ و کنترل کیفیت شیر با کارخانه‎های محل فرآوری انجام شود، اضافه کرد: با توجه به خشکسالی‎های اخیر و مشکلاتی که دامداران استان دارند این روند در حال حاضر به نصف رسیده و بخشی از شیر از استان خارج و 80 تن آن به ماست‎بندی‎های سنتی داده می‎شود.

مدیر گروه مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی لرستان با بیان این‌که در نیمه دوم سال 90 و نیمه اول سال 91 متأسفانه کپک در شیر رویت شده است، متذکر شد: در این راستا با متخلفین برخورد قانونی صورت گرفته است.

صفرزاده گفت: اتحادیه‎ها جهت صدور مجوز برای ماست‎بندی‎ها باید موشکافانه و منطقی برخورد کرده و آن‎ها را قبل از پذیرش و صدور مجوز به معاونت غذا و دارو و بهداشت محیط دانشگاه معرفی کرده و در صورتی که تمام الزامات تولید بهداشتی شیر را فراهم کرده باشند به آن‎ها مجوز داده شود.

30 درصد شیر کشور از لرستان تأمین می‎شود‎

مدیرعامل شرکت شیر پگاه لرستان در این خصوص، می‎گوید: 28 نوع از محصولات، مربوط به مجموعه شرکت‌های شیر پگاه کشور به عنوان تنها مجموعه وابسته به دولت است.

مهندس قدوسی با بیان اینکه در شش ماهه اول امسال 800 تن از محصولات شرکت پگاه لرستان به ارزش یک میلیون دلار به کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان صادر شده است، اظهار کرد: شرکت شیر پگاه با 14 واحد تولیدی در سطح کشور، 30 درصد تولید کل لبنیات کشور را برعهده دارند.

وی با تأکید براینکه در کشور 900 برند کالاهای لبنی تولید می‎شود، ادامه داد: این شرکت درحال حاضر با 155میلیارد ریال سرمایه بیش از 200 فرصت شغلی مستقیم را ایجاد کرده که علاوه برآن 100 نفر در قالب شبکه فروش به صورت غیرمستقیم کارکنان این مجموعه محسوب می‎شوند.

مدیر عامل شرکت شیر پگاه لرستان با اشاره به اینکه ظرفیت شرکت، تولید روزانه 250 تن شیر خام است، تصریح کرد: این شرکت روزانه شیر مورد نیاز خود را از طریق 14 هزار خانوار لرستانی دامدار تهیه و از مجموع 4000 فروشگاه عرضه شیر در استان 3200 فروشگاه با این شرکت قرارداد دارند.

او با بیان اینکه قیمت شیر خام 90 درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش داشته و همچنین 10 درصد شیر استان صنعتی و 90 درصد به صورت سنتی جمع‎آوری می‎شود، اضافه کرد: انتظار می‎رود به عنوان بزرگترین مرکز عرضه لبنیات استان رویکردمان به سمت دامداری صنعتی برود.

مهندس قدوسی با بیان اینکه قصد داریم کارخانه شیرخشک و پودر آب پنیر در استان راه‎اندازی کنیم، یادآور شد: شرکت شیر پگاه استان علاوه بر لرستان در استان‎های تهران، ایلام، کرمانشاه و...، به صورت مستقیم و در سایر استان‎های کشور با واسطه شرکت‎های گروه صنایع شیر فعالیت فروش دارد.

مدیرعامل شرکت شیر پگاه لرستان با اشاره به اینکه شرکت شیر پگاه لرستان در شش ماهه اول سال‌جاری 800 تن محصول را صادر کرده و این میزان صادرات به ارزش یک میلیون دلار بوده است، تصریح کرد: این شرکت 3200 مغازه لبنیات در استان را تحت پوشش خود دارد و با دارا بودن 50 کامیون یخچال‎دار از شبکه توزیع مناسبی برخوردار است.

وی با بیان اینکه شرکت شیر پگاه لرستان محصولات خود را به کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان صادر می‎کند، یادآور شد: در حال حاضر استان‎های تهران، ایلام و کرمانشاه تحت پوشش شرکت شیر پگاه لرستان قرار دارند و محصولات این شرکت در این استان‎ها به صورت مستقیم به فروش می‎رسد؛ همچنین در حال حاضر پنیر لرستان در اکثر مغازه‎های لبنیاتی تهران به عنوان برند پنیر مرغوب به فروش می‎رسد.

رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت لرستان در این خصوص گفت: یکی از تکالیف این سازمان صدور مجوز واحدهای فراوری لبنی است؛ در حال حاضر 14 واحد فراوری محصولات لبنی به صورت فعال در استان داریم که ظرفیت دریافت شیر این واحدها روزانه 800 تن بوده و به محصولات مختلف تبدیل می‎کنند.

بیرانوند با بیان اینکه بخشی از محصولات لبنی استان در داخل و بخشی دیگر از استان‎های هم‎جوار و عراق صادر می‎شود، ادامه داد: در نیمه اول سالجاری یک میلیون دلار صادرات محصولات لبنی به عراق صورت گرفته است.

وی با بیان اینکه در بعد نظارتی، سازمان وظایفی را در خصوص کیفیت و قیمت محصولات لبنی دارد که از مبادی تولید و عرضه تحویل مصرف‎کننده شده و محصولات لبنی را کنترل می‎کنیم، اضافه کرد: قیمت شیر و فراورده‎های لبنی از سوی سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‎کنندگان تعیین می‎شود و هم اکنون قیمت یک کیلوگرم شیرخام 930 تومان اعلام شده است.

رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت لرستان با اشاره به اینکه یکی از مواد اولیه مورد نیاز صنایع لبنی، شیر خشک است که در برخی موارد که شیر خام مورد نیاز واحدهای لبنی کافی نیست از شیر خشک استفاده می‎شود، تصریح کرد: این شیر خشک بر اساس شاخص‎ها و معیارهایی که بهداشت و استاندارد در نظر گرفته، استفاده می‎شود.

بیرانوند با تأکید براینکه شیر خشک شیری است که در زمان فراوانی شیر تبدیل به شیرخشک شده و از لحاظ کیفیت هم مشکل خاصی ندارد، اضافه کرد: همه‌ی مغازه‎ها، فروشگاه‎های بزرگ و سوپرمارکت‎هایی که دارای مجوز اتحادیه اصناف هستند، مراکز عرضه شیر به صورت مجاز محسوب می‎شوند.

وی با بیان اینکه همه‌ی نمایندگی‎های مجازی که خود کارخانجات مشخص کردند مبادرت به عرضه مواد لبنی می‎کنند، ادامه داد: در حال حاضر وجود ماست‎بندی‎هایی که ضوابط بهداشتی را رعایت نمی‎کنند مشکلاتی را در ارائه خدمات بهتر ایجاد کرده و در این راستا بین مجموعه و دست‎اندرکاران اختلاف نظر وجود دارد که در شورای سلامت از سوی بهداشت این مهم مطرح و یک ظرفیت زمانی در خصوص ادامه یا توقف فعالیت این واحدها مشخص شده تا تصمیماتی اتخاذ شود.

رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت لرستان گفت: تعداد واحدهای ماست‎بندی در استان رو به افزایش است که بخشی دارای مجوز و بخشی دیگر فاقد مجوز هستند و قرار بر این است که واحدهای فاقد مجوز پلمپ و سایر واحدها بر اساس تصمیم کارگروه سلامت تقسیم‎بندی شوند.