امربه معروف و نهی از منکر(1)

در برابر صدای موسیقی مبتذل چه واکنشی داشته باشیم؟

یکی از مواردی که به نظر می رسد از آن غافل بوده و یا تلاشی را در جهت اصلاح امور بوسیله امر به معروف و نهی از منکر از خود نشان نمی دهیم مقوله آلودگی صوتی است .

کد خبر: ۷۶۳۳۳

تاریخ: ۰۲ شهريور ۱۳۹۱ - ۱۴:۵۹

"صراط" - امر به معروف و نهي از منكر، پيشينه اي به قدمت تاريخ حيات انسان دارد. نخستين انسان دعوت كننده به نيكي، آدم بود و پس از وي نيز پيام آوران وحي و پيروان آنان در انجام اين وظيفه مهم تلاش كرده ‏اند. تاكيدهاي مكرر قرآن كريم، در خصوص امر به معروف و نهي از منكر بيانگر اهميتي است كه اسلام براي سالم سازي محيط اجتماع و مبارزه با عوامل فساد و گناه قائل شده است.
اهميت فريضه امر به معروف و نهي از منكر تا بدانجاست كه ساير فرايض و دستورهاي اسلامي در پرتو اجراي آن، بر پا داشته مي‏شود و جامعه اسلامي محقق مي‏گردد؛ از اين رو هرگاه در جامعه ‏اي اين فريضه مهم به اجرا گذاشته نشود و افراد در قبال پياده شدن اين امر خطير احساس مسئوليت نكنند مرگ آن جامعه حتمي خواهد بود. قيام امام حسين (عليه السّلام) نيز براي اجراي اين دو فريضه الهي بود. صراط نیوز از امروز تا فرا رسیدم ماه محرم الحرام که ماه عزاداری برای سالار شهیدان است هر هفته دو مقاله در چگونگی اجرای امر به معروف و نهی از منکر در سطح جامعه و موارد متعدد لزوم به جا آوردن این فریضه منتشر می نماید .

یکی از مواردی که به نظر می رسد از آن غافل بوده و یا تلاشی را در جهت اصلاح امور بوسیله امر به معروف و نهی از منکر از خود نشان نمی دهیم مقوله آلودگی صوتی است . در اینجا منظور از آلودگی صوتی را می توان صداهای نا هنجاری که از ضبط صوت خودروها و یا بعضا از برخی از منازل و مهمانی های در سطح شهر شنیده می شود عنوان کرد .

آلودگی صوتی

« زمینه های روانشناختی و جامعه شناختی مسئله»

در این حیطه چند عامل مهم و اثر گذار به ترتیب عبارتند از:

1- « مقابله افراد با ارزش های اخلاقی »

افراد یک جامعه در رابطه با ارزش های اخلاقی ، غالبا به روش یکسانی ، عمل نمی کنند، بلکه عده ای از آنان به موضع گیری و مقابله با ارزش ها، اهتمام دارند و این موضع گیری ها در تقابل مستقیم با آن ارزش ها است و نمونه بارز آن را در بخش موسیقی مبتذل می توان ملاحظه نمود.

2- « نمادی از هویت منفی »

چنانچه فردی از طریق خلق آثار وجودی ، کسب موفقیت در عرصه های مختلف و نظایر آنها، هویت خود را یافته و آن را تقویت نماید به هویت مثبت نزدیک شده است و چنانچه از طریق مخالف با جامعه ، گروه و یا هنجارهای اجتماعی، دست به اقدام زند به هویت منفی نزدیک شده است.

برای هویت منفی نیز می توان مظاهری را برشمرد که یکی از آن ها مخالفت با هنجارهای جامعه و به ویژه پخش موسیقی مبتذل آن هم با صدای بلند و آزار دهنده می باشد.

3- « احساس درماندگی»

برخی از افراد و به ویژه در سنین جوانی، احساس درون تهی بودن می کنند و در نتیجه از مواجهه صحیح با مسائل زندگی و جامعه خویش عاجزند. قبول این عجز و درماندگی آنان را دچار خشم و عصبانیت می کند. و لذا در مواردی هم ناراحتی خود را به شکل عصیان و طغیان ،بروز می دهند ، یکی از راه های ابراز عصیان علیه جامعه ، پخش موسیقی مبتذل است.

4- « دلمشغولی بی هدف »

یکی از ویژگی های سنین نوجوانی و جوانی ، جستجوی معنا و مفهوم زندگی است. ناکامی در یافتن مفهوم زندگی ، موجب ایجاد نوعی تلاطم و بحران مناسبات فرد و دیگران می شود. پناه بردن به موسیقی مبتذل ، در نظر این عده ، وسیله ای است که آن ها را از دنیای واقعیت و دغدغه های آن موقتا دور نگه داشته و احساس نوعی آرامش می کنند.

«پیشنهاد و راهکارها»

مقابله با این پدیده ، همانند سایر منکرات باید متکی بر تدبیر ،تحمل و ظرافت صورت گیرد. در همین راستا به بعضی از پیشنهادهای عملی اشاره می شود :

1- «پل عاطفی »

در برخی موارد، اینگونه افراد ، دارای زمینه و قابلیت مناسبی از جهت تاثیرگذاری می باشند، با اطمینان نسبی از چنین زمینه ای با شیوه بیان موثر با آنان ارتباط انسانی برقرار نموده و از آن ها در خواست نموده که به نوعی بازنگری در این کار اقدام نمایند و اگر به این نتیجه رسیدند که آثار منفی آن بیش از آثار مثبت است ، چنین عملی را ترک کنند.

2- « کراهت باطنی »

چنانچه در ارزیابی از فرد و موقعیت به این نتیجه رسیدیم که زمینه پذیرش در او بسیار کم و ناچیز بوده ، پیشنهاد می شود که با آنان با «اکراه قلبی» مواجه شد به این معنا که قلبا نسبت به عملشان، احساس ناراحتی و نارضایتی نماییم. این رفتار که پائیین ترین حد نهی از منکر است به نوعی آنان را متوجه خطاهایشان می نماید.

3- « دوری گزیدن »

چنانچه امکان ارتباط موثر و سازنده با این گونه افراد وجود نداشته و آنان مایل به ترک چنین رفتاری نیستند، لازم است برای مصونیت خویش از آثار سوء چنین پدیده ای از آن ها دوری نمود. شاید چنین روشی موجب بیداری آنان از خواب غفلت شود قرآن کریم به پیامبر اسلام در خصوص برخی مطالب به دشمنان ایشان عنوان نموده و یا با عملشان موجب تکدر خاطر آن حضرت را فراهم می آورند می فرماید:

«و اصبر علی ما یقولون و اهجرهم هجرا جمیلا»

« برآنچه می گویند: صبر و شکیبایی کن و دوری گزین از ایشان دوری جستنی نیکو» (سوره مزمل/ آیه10)

4- « پرهیز از دشنام »

در صورتی که اینگونه افراددر موقعیتی باشند که احتمال ترک چنین کاری از آن ها نمی رود، باید از هرگونه رفتار تحریک آمیز نسبت به آن ها خودداری نموده و به عنوان مثال اگر به آنها دشنام داده شود آنان نیز مقابله به مثل نموده و احیانا به مقدمات و ارزش های ما توهین خواهند نمود. لذا در قرآن نیز می فرماید :

«ولا تسبوا الذین یدعون من دون الله فیسبوا الله عدوا بغیر.»

«و دشنام ندهید آنان را که جز خدا می خوانند تا دشنام دهند خدا را ستمگرانه به نادانی.» (سوره انعام / آیه 108)

5- « حفظ متانت و خویشنداری»

در مواردی که افراد با بلند کردن صدای موسیقی مبتذل ، قصد تحریک دیگران را داشته و منتظر فرصتی برای در گیری هستند، بهتر است با موقعیت شناسی ، بهانه ای به دست آنان نداده و از گسترش مساله و شدت یافتن آن جلوگیری نمود، زیرا به تجربه ثابت شده که برخی از اینگونه افراد از دست زدن به اقدامات ایذایی ،ابایی ندارند.

6- «عدم همراهی و حمایت»

در جامعه ما، علاوه بر افرادی که از موسیقی مبتذل ، به عنوان شیوه ای برای توهین و تحقیر ارزش ها استفاده می کنند؛ عده ای وجود دارند که در زمان امربه معروف و نهی از منکر، بر حمایت آنان برمی خیزند باید به اینگونه افراد نیز تذکر داد و حمایت آنها چون موجب گستاخی و جرات بیشتر خطاکاران بر عمل زشت آن ها می شود، آنان نیز در پیشگاه خداوند متعال مسوولند و سهمی در اشاعه گناه دارند.

7- «اعطای بینش»

توسعه آگاهی توده های جامعه در خصوص آثار زیان بار جسمی و روحی ناشی از موسیقی ، به عنوان یک روش عام توصیه می شود، زیرا همه آحاد جامعه به اندازه کافی از اینگونه تبعات و آثار نامطلوب مبتذل مطلع نیستند. مباحث کارشناسی و تخصصی در این زمینه از طریق رسانه ها و به ویژه تلویزیون ارائه شود تا روشنگری مناسبی در سطح جامعه پدید آید و با اعتلای سطح فرهنگ عمومی ، شاهد پیشگیری از اینگونه منکرات باشیم.

8- «هشدار و انذار»

موسیقی مبتذل خود یک پدیده زشت و منکر تلقی می شود لکن زمینه را برای وسوسه جوانان و لغزش در وادی سایر گناهان مهیا می کند. بیان ارتباط ها میان موسیقی مبتذل و سایر معاصی می تواند نقش هشدار دهنده و بازدارنده ای از این پدیده ی منکر را ایفا نماید.