پوست شما چند ساله است؟ | ۳ عادت روزانه برای جوان نگه داشتن آن

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد پوست انسان دارای ساعت زیستی اختصاصی بر پایه متیلاسیون DNA است و عادات روزمره‌ای مانند محافظت در برابر آفتاب و تقویت آنتی‌اکسیدان‌ها می‌تواند سرعت این ساعت را کاهش دهد.

کد خبر: ۷۳۶۳۸۸

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۷

به گزارش صراط، وب‌سایت mindbodygreen، در گزارشی درباره ساعت زیستی پوست و راهکارهای کند کردن آن می‌نویسد:

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد پوست انسان دارای یک «ساعت زیستی اختصاصی» است که از طریق الگوهای متیلاسیون DNA، روند پیری را در سطح مولکولی پایش می‌کند.

این ساعت زیستیِ پوستی، صرفاً سن شناسنامه‌ای را منعکس نمی‌کند و با تحلیل الگوهای متیلاسیون، «سن بیولوژیک» پوست را با دقت بالا برآورد می‌کند.

مدل ساعت اپی‌ژنتیک پوست با استفاده از داده‌های متیلاسیون DNA طراحی و سپس در چندین گروه مستقل جمعیتی اعتبارسنجی شده و دقت و کارآمدی آن تأیید شده است.

برای فهم این پژوهش، دو مفهوم کلیدی معرفی می‌شود: «اپی‌ژنتیک» و «متیلاسیون DNA».

اپی‌ژنتیک به تغییراتی گفته می‌شود که بر فعالیت ژن‌ها اثر می‌گذارد بدون آن‌که توالی DNA را عوض کند و مانند این است که تعیین می‌کند کدام «دستور آشپزی» از کتاب DNA اجرا شود.

متیلاسیون DNA سازوکار اصلی این تنظیم است؛ در این فرآیند، گروه‌های کوچک شیمیایی (گروه‌های متیل) به DNA اضافه می‌شود و مانند «دیمر» سطح روشن یا خاموش بودن ژن‌ها را تنظیم می‌کند.

الگوهای متیلاسیون با افزایش سن به‌صورت قابل پیش‌بینی تغییر می‌کند و همین ویژگی، آن‌ها را به «مُهر زمان زیستی» قابل اندازه‌گیری برای پوست تبدیل کرده است.

پژوهش، چهار سامانه اصلی مؤثر در پیری پوستی را شناسایی کرده است: سازوکارهای سلولی، واکنش‌های استرس و ایمنی، مسیرهای تکوینی، و شبکه‌های سیگنال‌دهی و تنظیمی.

«سازوکارهای سلولی» شامل فرآیندهای بنیادی مانند تقسیم سلولی، ترمیم و بازسازی بافت است که با افزایش سن دچار اختلال می‌شود.

«استرس و واکنش‌های ایمنی» به پاسخ پوست به آسیب، التهاب و عوامل مخرب محیطی اشاره دارد که می‌تواند سرعت پیری را بالا ببرد.

«مسیرهای تکوینی» فرآیندهایی هستند که ابتدا در شکل‌گیری و رشد پوست نقش دارند و در ادامه‌ی عمر فرد، الگوی عملکرد آن‌ها تغییر می‌کند.

«سیگنال‌دهی و تنظیم» شبکه‌هایی را در بر می‌گیرد که رفتار سلول‌های پوستی را هماهنگ می‌کند و با مختل شدن این شبکه‌ها، نشانه‌های پیری تشدید می‌شود.

نتایج نشان می‌دهد مسیرهای زیستیِ مرتبط با پیری پوست با الگوهای پیری در خون هم‌پوشانی قابل توجهی دارند و سن بیولوژیک پوست می‌تواند بازتابی از روندهای عمومی‌تر پیری در بدن باشد.

مطالعه تأکید می‌کند نواحی پوست در معرض آفتاب، شتاب بیشتری در ساعت زیستی پیری نسبت به نواحی محافظت‌شده نشان می‌دهند.

در مناطق پرنور، سطح «استرس اکسیداتیو» بالاتر ثبت شده است؛ یعنی‌عدم تعادل بین آنتی‌اکسیدان‌ها و رادیکال‌های آزاد که به آسیب سلولی منجر می‌شود.

در این نواحی، افزایش التهاب و اختلالات متابولیک نیز مشاهده شده که همگی به‌عنوان امضای پیری زودرس ناشی از تابش فرابنفش (UV) شناخته می‌شوند.

یافته‌های جدید با مطالعات پیشین هم‌راستا است که تابش UV را با تولید مولکول‌های التهابی و تسریع پیری سلولی پوست مرتبط می‌دانستند.

گزارش اشاره می‌کند برخی بیماری‌های پوستی نیز با تسریع پیری بیولوژیک پوست همراه‌اند؛ این اختلالات با برهم خوردن تنظیم سلولی، روند ساعت زیستی پوست را تندتر می‌کنند.

نویسنده سه راهبرد عملی برای کاهش سرعت پیری پوست بر اساس این داده‌ها ارائه می‌کند.

راهبرد نخست، «تأکید بر محافظت در برابر آفتاب» است و استفاده مستمر از ضدآفتاب و رعایت عادات ایمن در برابر نور خورشید به‌عنوان خط مقدم دفاعی معرفی می‌شود.

در متن تصریح می‌شود استفاده روزانه از ضدآفتاب، یک اقدام کلیدی برای جلوگیری از شتاب گرفتن ساعت زیستی پوست است.

راهبرد دوم، «تقویت دفاع آنتی‌اکسیدانی پوست» است و به پژوهشی در سال ۲۰۲۴ اشاره می‌شود که نقش ویتامین‌های C و E را در حفاظت پایدار در برابر استرس اکسیداتیو نشان داده است.

در همین چارچوب، نیاسینامید به‌عنوان ترکیبی مطرح شده که می‌تواند التهاب را کاهش دهد و از «پیری سلولی» (حالتی که سلول‌ها دیگر عملکرد طبیعی ندارند اما نمی‌میرند) پیشگیری کند.

راهبرد سوم، «اتخاذ رویکردی کل‌نگر» است که رابطه میان التهاب سیستمیک، پیری خون و شتاب‌گیری ساعت زیستی پوست را مورد توجه قرار می‌دهد.

گزارش توصیه می‌کند خواب کافی، مدیریت استرس و رژیم غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها به‌عنوان نقاط شروع یک سبک زندگی حامی جوان‌ماندن پوست پیگیری شود.

در جمع‌بندی آمده است که پوست دارای ساعتی زیستی و قابل سنجش است که تحت تأثیر الگوهای متیلاسیون DNA قرار دارد و عواملی مانند نور خورشید، التهاب و استرس اکسیداتیو می‌توانند این ساعت را تندتر کنند.

متن تأکید می‌کند همان راهبردهایی که برای افزایش طول عمر و سلامت عمومی پیشنهاد می‌شود، از جمله محافظت در برابر آفتاب، مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها و کاهش التهاب، می‌تواند به تنظیم «سن اپی‌ژنتیک» پوست نیز کمک کند.