کدام ضربه‌ سر به مغز آسیب می‌رساند؟

پژوهشگران دریافتند، از بازیکنان فوتبال تا نیروهای نظامی، افرادی که دچار آسیب‌های تکرارشونده در ناحیه سر می‌شوند، اغلب با مشکلات جدی سلامت در بلندمدت روبه‌رو خواهند بود.

کد خبر: ۷۳۵۸۸۳

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۸:۱۶

به گزارش صراط این مشکلات می‌تواند شامل اختلال در حافظه، تغییرات خلق‌وخوی و حتی مشکل در هماهنگی و حرکت باشد که در برخی موارد با بیماری‌های ویرانگر و سختی مانند «آنسفالوپاتی تروماتیک مزمن» (CTE) همراه شود. بسیاری از ورزشکاران نیز عاقبت غم‌انگیزی داشته‌اند که با پیامدهای این نوع آسیب‌ها مرتبط شده است.

دانشمندان می‌دانند که ضربه‌های مکرر مغزی می‌توانند خطرناک باشند، اما هنوز در تلاش‌ هستند تا دریابند که دقیقا چرا چنین اتفاقی رخ می‌دهد. اکنون پژوهشگران دانشگاه پزشکی کارولینای جنوبی، سرنخ‌های تازه‌ای یافتند. طبق نتایج این پژوهش، سیستم ایمنی ممکن است نقش مهمی در آسیب‌های طولانی‌مدت مغز ناشی از ضربه‌های مکرر داشته باشد.

این گروه پژوهشی به سرپرستی استیون تاملینسون و  سیلویا گوجلیرتا روی بخشی از سیستم ایمنی به نام «سیستم کمپلمان» (Complement system) تمرکز کرد. این سیستم شامل بیش از ۵۰ پروتئین است که به مبارزه با عفونت‌ها کمک می‌کنند و با ایجاد التهاب، بدن را در برابر آسیب‌ها واکنش‌پذیرتر می‌سازند. التهاب در واقع پاسخ طبیعی به آسیب است، اما مقدار زیاد آن به‌خصوص در مغز می‌تواند مضر باشد.

هدف پژوهشگران، درک این موضوع بود که چگونه سیستم ایمنی می‌تواند بعد از ضربه‌های خفیف اما تکرارشونده به سر، بر مغز تاثیر بگذارد. نتایج تحقیقات پیشین روی آسیب‌های شدید مغزی یا سکته‌ها متمرکز بود و کمتر به نوع ضربه‌هایی پرداخته بودند که ورزشکاران اغلب تجربه می‌کنند.

گروه پژوهشی برای پاسخ به این سوال، مدل آزمایشگاهی جدیدی طراحی کرد که ضربه‌های مکرر را تا حد زیادی شبیه‌سازی می‌کرد. این کار، گام مهمی در این موضوع محسوب می‌شود، زیرا تا قبل از این، کسی نقش «سیستم کمپلمان» را در چنین آسیب‌های خفیف و تکرارشونده بررسی نکرده بود.

همچنین آنان دارویی را آزمایش کردند که «سیستم کمپلمان» را مسدود می‌کند و التهاب را کاهش می‌دهد. نتایج این آزمایش، امیدوارکننده بود؛ با استفاده از دارو، سلول‌های ایمنی مغز که میکروگلیا نام دارند، کمتر تهاجمی شدند. میکروگلیا به‌طور معمول کمک می‌کند بافت‌های آسیب‌دیده پاک‌سازی شوند، اما اگر بیش از حد فعال شود ممکن است به جای اتکا به حذف فقط موارد آسیب‌دیده، حذف ارتباطات سالم در مغز را آغاز کند، اتفاقی که می‌تواند به مشکلات تفکر و حافظه منجر شود.

با درمان دارویی، میزان آسیب کاهش یافت، سلول‌های مغزی و سیناپس‌ها بهتر حفظ شدند، التهاب کاهش یافت و در نهایت آزمودنی‌ها مشکلات حافظه کمتری نشان دادند.

این یافته‌ها مهم هستند زیرا نشان می‌دهند، التهاب ناشی از سیستم ایمنی، یکی از عوامل کلیدی است که می‌تواند به آسیب‌های طولانی‌مدت مغز بعد از ضربه‌های مکرر منجر شود.

در حال حاضر، درمان افرادی که دچار آسیب مغزی ناشی از ضربه (TBI) می‌شوند، بیشتر بر کنترل علائم متمرکز است. در واقع، هنوز دارویی وجود ندارد که بتواند آسیب ایجادشده را متوقف یا برطرف کند. البته داروهایی نیز تحت بررسی هستند، بنابراین شاید بتوان آن‌ها را زودتر از آنچه تصور می‌شود، برای درمان ضربه‌های مغزی استفاده کرد.

اکنون گروه پژوهشی در حال بررسی تاثیرات بلندمدت‌تر است تا مشخص شود آیا این رویکرد می‌تواند از بروز بیماری‌های عصب‌تخریب‌کننده در آینده پیشگیری کند یا خیر.

این نتایج با افزایش نگرانی‌ها درباره ضربه‌های مغزی در ورزش و همچنین در محیط‌های نظامی، امید تازه‌ای ایجاد می‌کند. این پژوهش به مسیری احتمالی برای محافظت از مغز اشاره دارد که هدف گرفتن سیستم ایمنی است.

سایت نوریج گزارش کرد، اگر این نتایج موفقیت‌آمیز باشد، می‌تواند به تولید درمان‌های جدیدی منجر شود که به ورزشکاران، نیروهای خدماتی و سایر افرادی که در معرض ضربه‌های مکرر به سر هستند کمک کند.

نتایج این پژوهش در نشریه Signal Transduction and Targeted Therapy منتشر شده است.