از MQ-9 تا هرمس؛ چه پهپادهایی در جنگ رمضان ساقط شدند و چرا مهم‌اند؟

در جنگ رمضان تعداد زیادی از پهپادهای دشمن منهدم شدند که اکثر آنها در کلاس پهپادهای MALE طبقه‌بندی می‌شوند.

کد خبر: ۷۳۴۷۳۲

تاریخ: ۲۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۵:۳۰

به گزارش صراط به نقل از تسنیم، جنگ رمضان دارای ابعاد مختلفی است که شاید تا سالها بتوان در خصوص آن هم در رسانه‌ها و هم در مراکز تحقیقاتی، اندیشکده‌ها و مجموعه‌های نظامی به بحث و گفتگو پرداخت. در این مطلب بنا داریم به بحث پرنده‌های بدون سرنشین (پهپاد) سرنگون‌شده دشمن در آسمان ایران طی 40 روز جنگ (تا زمان آتش‌بس موقت) بپردازیم.

کدام خانواده از پهپادها بر فراز ایران پرواز می‌کردند؟

طی این جنگ، پرنده‌های بدون سرنشین مختلفی بر فراز ایران پرواز کردند و البته تعدادی زیادی از آنها سرنگون شدند اما قبل از پرداختن به معرفی این پرنده‌ها باید به این مسئله اشاره کرد که تقریباً اکثر این پرنده‌های بدون سرنشین در کلاس بندی پهپادهای سری MALE طبقه‌بندی می‌شوند. این واژه مخفف عبارت انگلیسی ( medium-altitude long-endurance ) به معنی ارتفاع متوسط و ماندگاری بالا است و به خانواده‌ای از پهپادها اطلاق می شود که ارتفاع پروازی آنها معمولاً بین 3 تا 9 کیلومتر از سطح زمین بوده و میزان ماندگاری آنها در هر سورتی پرواز بین 24 تا 48 است. البته باید به این مسئله نیز اشاره کرد که اکثر این پهپادها در زمان حمل محموله های مختلف شناسایی و رزمی مجبور به کاهش ارتفاع می شوند.

از پهپادهای معروف از این کلاس که در جنگ اخیر شرکت داشته و البته در تعداد قابل توجهی توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سرنگون شدند می توان به سری MQ-9 ریپر ساخت ایالات متحده آمریکا و هرمس 900 و هرون ساخت رژیم صهیونیستی اشاره کرد.

البته پهپادهای دیگری نظیر پهپادهای سری موسوم به لوکاس نیز در این جنگ بکارگیری شدند که در حقیقت همان کپی آمریکایی ها از خانواده پهپادهای انتحاری شاهد 136 ایرانی است اما باید گفت که عمده پهپاده‌ها از خانواده و مجموعه MALE بودند.

طبق اعلام نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، از ابتدای جنگ رمضان بیش از 150 فروند پهپاد متجاوز سرنگون شده که با توجه فشارهای سخت دشمن برای خاموش کردن پدافند ایران، آماری جالب و قابل توجهه به حساب می آید.

چرا سرنگون کردن این پهپادها مهم است؟

پهپادهایی که در جنگ اخیر بر فراز کشور ما پرواز کردند عمدتاً از کلاس MALE و با ماموریت های ترکیبی شناسایی و تهاجمی بودند. پهپاد آمریکایی MQ-9 با سیستم های اپتیکی و پیشرفته و عمدتاً مسلح به موشک های هلفایر یکی از اصلی ترین پلتفرم های بدون سرنشین فعال در این جنگ بود.

از طرف دیگر، پهپادهای رژیم صهیونیستی مثل هرمس 900 و یا هرون نیز مجهز به سیستم های اپتیکی و همچنین بمب های کوچک سری mikholit بخش عمده توان بی سرنشین در این جنگ را در در اختیار داشتند.

این پهپادها در بحث شناسایی طولانی در یک محدوده جغرافیایی و شناسایی دقیق تهدیدات و تحرکات بسیار موثر هستند. در مورد جنگ رمضان یا حتی جنگ 12 روزه، رصد حمل و نقل سامانه های پدافندی، لانچرهای موشکی و یا تعقیب افراد و در صورت لزوم حمله به آنها و همچنین ارسال تصاویر برای بررسی خسارت های ایجاد شده توسط حملات دیگر، از جمله مهمترین کاربری این پلتفرم ها به حساب می آید.

MQ-9 ؛ ایران قبرستان ستون فقرات پهپادهای آمریکا

پرنده بدون سرنشین MQ 9 ساخت شرکت آمریکایی General Atomics، پر تعدادترین پرنده بدون سرنشین در اختیار نیروهای مسلح آمریکاست. به صورت کلی تعدادی نزدیک به 575 فروند از این پهپاد ساخته شده و علاوه بر ایالات متحده آمریکا تعدادی از این پهپادها به کشورهایی مثل هلند، بلژیک، فرانسه، اسپانیا و انگلستان نیز صادر شده است.

پهپاد ام کیو 9 ریپر

پهپاد ریپر با  11 متر طول، 20 متر دهانه بال و ارتفاع 3.81 متر یکی از بزرگترین پرنده های بدون سرنشین در کلاس خود به حساب می آید. وزن این پهپاد نیز در حدود 2200 کیلوگرم است و از یک موتور توربوپراپ 900 اسب بخاری مدل 331-10 TPE-ساخت شرکت آمریکایی Honeywell استفاده می‌کند.

سرعت معمول این پهپاد در حدود 313 کیلومتر بر ساعت و ارتفاع پرواز عملیاتی آن در حدود 7.5 کیلومتر است. در بحث حمل مهمات نیز این پهپاد به صورت کلی تقریباً توان حمل نزدیک به یک تُن مهمات در 7 جایگاه در زیر بال ها و بدنه خود را دارد. سلاح اصلی این پرنده بدون سرنشین، موشک های هوا به سطح AGM-114 هلفایر است و البته توان حمل سلاح های دیگری مثل بمب های هدایت لیزری GBU 12 یا موشک های هوا به سطح بریمستون ساخت انگلستان را نیز دارد.

سامانه چند منظوره هدف یابی 1 AN/DAS- MTS-B از شرکت ریتهون با قابلیت رصد و کشف اهداف در شب و روز یا هر شرایط آب و هوایی و همچنین علامت گذاری لیزری اهداف و سامانه رادار سار 8 Lynx II AN/APY- نیز جزو اصلی ترین سامانه های به کار رفته در این پهپاد در حوزه کشف ، رصد، هدف گیری و شناسایی هستند. البته بسته به ماموریت های مختلف، برخی پادهای جمع آوری سیگنال، جنگال یا سایر ماموریت ها نیز برای این پهپاد می تواند نصب شود. ریپر از سیستم هدایت ماهواره ای هم بهره می برد.

اولین شکار این پهپاد توسط گروه انصارالله یمن در سال 2017 رخ داد و در فاصله آن سال تا قبل از درگیری های دریای سرخ در سال 2023 یمنی ها بین 3 تا 5 فروند ریپر را هدف قرار داده و منهدم کردند.

اولین به نوعی سلاخی وحشتناک از پهپادهای ریپر باز هم توسط انصارالله یمن و در جریان درگیری‌های دریای سرخ در سال 2023 میلادی رخ داد و در یک دوره زمانی نزدیک به 2 سال نزدیک به 15 فروند از این پهپاد (به اعتراف آمریکا) توسط یمنی ها سرنگون شد. البته که جنبش انصارالله یمن ادعای سرنگونی بیش از 20 فروند از پهپادهای MQ-9 آمریکایی در این دوره را دارد.

اما در طول جنگ رمضان و در تقریباً حدود 38 روز درگیری، نزدیک به 25 فروند ریپر به اعتراف خود آمریکایی ها سرنگون شده است. مسئله ای که سوالات زیادی در خصوص بقاپذیری و ارزش این پهپاد و اصولاً این کلاس از پرنده های بدون سرنشین را نه فقط در بین کارشناسان نظامی غربی، بلکه در بین تمام کارشناسان نظامی جهان به وجود آمده است. اصولاً می توان گفت جنگ رمضان حداقل پایان یک نسل و یک کلاس از پرنده های بدون سرنشین در این مدل‌ها را به جهانیان اعلام کرد.

دو مورد انهدام پهپاد MQ-9 بر فراز ایران

ایران و انصارالله بر روی هم چیزی نزدیک به 50 فروند از پهپادهای MQ-9 نیروی هوایی آمریکا را سرنگون کردند و با توجه به قیمت اعلامی ارتش آمریکا برای این پهپاد که معادل حدود 35 میلیون دلار برای هر فروند است، می‌شود گفت چیزی در حدود 1 میلیارد و 750 میلیون دلار از تسلیحات آمریکا در این بخش نابود شده است.

پسر بزرگ اسکن ایگل هم توسط ایران سرنگون شد

در جریان درگیری های بین ایران و آمریکا حداقل یک مورد ثابت شده از سرنگون کردن یک فروند پهپاد RQ 21 ملقب به بلک جک متعلق به نیروی دریایی آمریکا نیز ثبت و ضبط شده است. این پهپاد در حقیقت مدل جدیدتر و بزرگتر از پهپاد معروف اسکن ایگل ساخت شرکت بوئینگ است که در سالهای گذشته بارها و بارها در مرزهای جنوبی کشور به دام یگان های پدافندی کشور ما افتاد.

پهپاد RQ 21 در حال آماده شدن برای پرتاب

پهپاد RQ21 شبیه به اسکن ایگل از روی یک ریل پرتاب می‌شود و وزنی در حدود 37 کیلوگرم دارد و می تواند در علاوه بر کارکرد شناسایی و تصویربرداری، برخی مهمات مینیاتوری را نیز حمل کند. این پهپاد معمولاً با سرعتی در حدود 100 کیلومتر در ساعت پرواز کرده و می تواند تا ارتفاع بیش از 5 کیلومتری نیز به مدت 16 ساعت پرواز کند.

سرنگون کردن پهپاد RQ 21

این پهپاد به احتمال زیاد در خط سواحل جنوبی کشور ما در حال جاسوسی بوده که توسط پدافند هوایی شناسایی و سرنگون شد.

صهیونیست‌ها ؛ از هرمس تا خانواده هرون

رژیم صهیونیستی نیز در جریان دو جنگ 12 روزه و جنگ رمضان در حجم قابل توجهی از پرنده های بدون سرنشین خود استفاده کرد. در جنگ اخیر و بر اساس اسناد تصویری، مدارک مشخص و واضحی از هدف قرار گرفتن پهپادهای ساخت رژیم صهیونیستی از مدل های هرمس 900، هرون، ایتان و اوربیتر توسط پدافند کشورمان وجود دارد.

پهپاد هرمس 900

ابتدا به سراغ پهپاد شناسایی و تهاجمی هرمس 900 برویم که یکی از سنگین ترین تلفات را در جنگ اخیر متحمل شده است.

در این جنگ بنا به اسناد تصویری واضح و مشخص، تعداد 9 فروند پهپاد هرمس 900 توسط پدافند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سرنگون شده که آخرین مورد شکار این پهپاد در مرکز کشور و در ساعاتی پس از اعلام آتش بس بین ایران و آمریکا بود.

یکی از پهپادهای هرمس 900 سرنگون شده در ایران به همراه مهمات سری Mikholit

این پرنده بدون سرنشین دارای یک موتور توربوشارژ به قدرت 115 اسب بخار است و ارتفاع پروازی آن در حدود 9100 متر است، بُردی بیش از هزار کیلومتر و توان حمل محموله به وزن 350کیلوگرم را دارد. این پرنده بدون سرنشین از سیستم هدایت ماهواره ای برخوردار بوده و می تواند تا ارتفاع نهایی 9100 متری از سطح زمین پرواز کند و سرعت نهایی آن نیز 220 کیلومتر بر ساعت و میزان مداومت پروازی آن 36 ساعت است.

این پهپاد از سیستم اپتیکی و نظارت شبانه روزی و نشانه گذار لیزری SPECTRO XR استفاده می کند و بنا به سفارش مشتری می تواند به تجهیزات مختلف راداری و تسلیحاتی نیز مجهز شود.

هم در جنگ 12 روزه و هم در جنگ رمضان، پهپادهای هرمس مسلح به بمب های مینیاتوری هدایت لیزری سری Mikholit نیز دیده شدند که در کنار پهپادهای سرنگون شده به صورت دست نخورده به غنیمت نیروهای خودی درآمده است.

سری هرون و مدل پیشرفته تر آن یعنی هرون TP با اسم صادراتی ( ایتان ) از دیگر پهپادهای پیشرفته رژیم صهیونیستی بود که هم در جنگ 12 روزه و هم جنگ رمضان حضور داشته و در هر دو جنگ با آتش پدافند نیروهای مسلح کشور سرنگون شدند. در جنگ رمضان و صرفاً بر اساس اسناد تصویری می توان گفت 8 فروند از این پهپاد مورد اصابت قرار گرفته و ساقط شدند.

پهپاد سری هرون در مدل اولیه از یک موتور روتاکس 916 به قدرت 210 اسب بخار بهره برده و می تواند تا ارتفاع 10 کیلومتری و سرعت نهایی آن نزدیک به 200 کیلومتر بر ساعت بوده و ادعا شده که امکان پایایی پروازی به مدت 52 ساعت را دارد. وزن نهایی این پهپاد با محموله کامل در زمان شروع پرواز در حدود 1150  کیلوگرم است و طول آن نیز 8.5 متر است.

پهپاد هرون ساخت رژیم صهیونیستی

این پرنده بدون سرنشین می تواند تا 250 کیلوگرم انواع محموله ها خصوصاً انواع دوربین های شناسایی روزانه و حرارتی یا سامانه های جمع آوری سیگنال های الکترونیکی را حمل کند و در صورت نیاز یا سفارش می توان بر روی این پهپاد برخی از تسلیحات هدایت شونده سبک هوا به سطح را نیز نصب کرد.

انهدام هرون بر فراز ایران

مدل ارتقاء یافته این پهپاد یعنی هرون تی پی یا در مدل صادراتی به اسم ایتان پهپادی بزرگتر و سنگین تر است که وزن نهایی آن در هنگام بلند شدن از زمین 5400 کیلوگرم بوده و می تواند تا 2700 کیلوگرم محموله را با خود حمل کند.

این پرنده بدون سرنشین از یک موتور توربوپراپ به قدرت 1200 اسب بخار ساخت کانادا استفاده می کند و می تواند به ارتفاع نزدیک به 14 کیلومتری نیز برسد. این پهپاد دارای مداومت پروازی بیش از 30 ساعت بوده و از هدایت ماهواره ای نیز بهره می برد. طول آن نیز در حدود 14 متر است.

پهپاد ایتان در اختیار ارتش آلمان

لاشه یکی از پهپادهای هرون تی پی در استان لرستان

این پرنده بدون سرنشین را می توان به حجم گسترده ای از سامانه های شناسایی و نقشه برداری از جمله رادارهای SAR مجهز کرد که برای نقشه برداری از سطح زمین و بحث یافتن تاسیسات مخفی و یافتن لانچرهای موشکی یک گزینه مهم به حساب می آید پس انهدام آنها نیز یک دستاورد مهم تر برای نیروهای مسلح کشور تلقی می شود.

عربستان یا امارات متحده عربی ؛ کدام یک وینگ لونگ را به سمت ایران فرستادند؟

اما شاید یکی از جالب ترین شکارهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در حوزه پدافند هوایی علیه پرنده های بدون سرنشین، حداقل دو مورد پهپاد مدل Wing Loong 2 ساخت کشور چین بود که با پیدا شدن لاشه های آن در داخل ایران به سرعت انگشت اتهام این بار نه به سمت آمریکا یا رژیم صهیونیستی، بلکه سمت دو دارنده این مدل از پهپاد در منطقه یعنی امارات متحده عربی و عربستان سعودی چرخید.

البته پهپادهای ساخت چین این دو کشور در سالهای تجاوز به یمن در تعداد قابل توجهی توسط جنبش انصارالله و ارتش این کشور سرنگون شده بودند و جمهوری اسلامی ایران نیز در ادامه مسیر و به قولی به عنوان یکی از عجایب این جنگ دو شکار غیر غربی و بلکه شرقی را نیز به کارنامه خود اضافه کرد.

پهپاد وینگ لونگ 2 ساخت چین

پهپادهای سری وینگ لونگ 2 ساخت شرکت چینی  Chengdu از جمله شرکت های مهم و معروف هواپیماسازی چین است و به عنوان یک پرنده بدون سرنشین با توانایی شناسایی و تهاجم معرفی و صادر شده است. این پهپاد می تواند تا وزن 480 کیلوگرم انواع مهمات شامل بمب ها و موشک های هدایت شونده هوا به سطح را با خود حمل کند.

نقاط خاص و مشخص مربوط به بال پهپاد وینگ لونگ 2 برای تشخیص از سایر نمونه ها – تصویر بالایی لاشه در ایران

سرنگونی وینگ لونگ

در این پرنده بدون سرنشین از یک موتور توربوشارژ استفاده شده و می تواند به سرعت 370 کیلومتر در ساعت و ماندگاری 20 ساعت با این سرعت برسد.

وینگ لونگ 2 می تواند تا ارتفاع 9 کیلومتری نیز از سطح زمین ارتفاع بگیرد.

از بین بردن پرنده های بدون سرنشین شناسایی و تهاجمی یکی از مهمترین ضربات به ساختار رزم هوایی غربی و خصوصاً توانایی حملات دقیق آنها برای اهداف با ارزشی مثل لانچرهای موشکی و یا افراد بود.