چرا آمریکا به توافق با ایران نیاز دارد؟

روزنامه گاردین در گزارشی نوشت که «دونالد ترامپ» بیش از هر زمان دیگری به یک توافق صلح با تهران نیاز دارد و سپس با ارائه یک چارچوب، تصریح کرد که بدون مصالحه واقعی از سوی واشنگتن چشم اندازی برای احیای دیپلماسی وجود ندارد.

کد خبر: ۷۳۴۷۲۷

تاریخ: ۲۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۴:۱۵

به گزارش صراط به نقل از ایرنا، شکست دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان، با توجه به تفاوت‌های فاحش پیشنهاد ۱۵ ماده‌ای واشنگتن و طرح ۱۰ ماده‌ای تهران، به هیچ وجه تعجب‌آور نبود. چراکه اساسا مذاکرات موضوعی زمان بر است، همانگونه که ریشه‌های توافق تهران و واشنگتن در سال ۲۰۱۵ نیز به تلاش های آغاز شده از سال ۲۰۰۳ باز می گردد.

این روزنامه در مطلبی به قلم راجان منن پژوهشگر ارشد «موسسه مطالعات جنگ و صلح سالتزمن در دانشگاه کلمبیا» اورده است: در مذاکرات ایران و آمریکا شاهد توضیحات جی دی ونس معاون رئیس‌جمهوری ایالات متحده درمورد شکست این نشست بودیم که براساس آن ایران شرایط ارائه شده ایالات متحده را رد کرد. چراکه طرف آمریکایی در موقعیتی نبود شرایط را دیکته کند.

پس از بازگشت ونس، ترامپ، مثل همیشه به سرعت دست بکار شد و از محاصره دریایی ایران و تمامی کشتی‌هایی که از طریق تنگه هرمز به بنادر ایران عبور و مرور می‌کنند خبر داد و وضعیت را بحرانی‌تر ساخت.

گاردین در همین زمینه با «اقدام جنگی» توصیف کردن محاصره دریایی ایران تاکید دارد که اوضاع بدین ترتیب خطرناک‌تر از قبل می‌شود.

نویسنده سپس این سوال را مطرح کرده که گام بعدی در این خصوص چیست و در پاسخ تشریح می کند: خوشبختانه هیچ یک از دو طرف ایرانی و آمریکایی مذاکرات دوباره را رد نکرده اند. ضمن آنکه پاکستان و مصر به عنوان دو میانجی با پشتکار در پشت صحنه برای ایجاد پلی میان تهران و واشنگتن تلاش می‌کنند.

مطابق این گزارش، تهران و واشنگتن هر یک دلایلی برای از اجتناب از جنگ دوباره دارند؛ از یک سو ترامپ می‌داند که جنگ بیشتر، به معنی افزایش بیشتر تورم در آمریکا و محبوبیت کمتر پیش از انتخابات میان دوره ای نوامبر ۲۰۲۶ (آبان ۱۴۰۵) است.

و در سوی دیگر میدان، ایران باوجود مقاومت در حملات اخیر آمریکا و اسرائیل، خسارات بسیاری متحمل شد و در صورت از سرگیری جنگ، خسارت ها تشدید خواهد شد و بازسازی دشوارتر.

نویسنده این مطلب در ادامه با تاکید بر لزوم یک چارچوب عملی برای دیپلماسی مجدد میان ایران و آمریکا خود چارچوبی مطرح کرده که به اعتقاد وی موثر خواهد بود. منن تصریح می کند: آمریکا در گام نخست باید حق ایران به عنوان امضاکننده پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را برای غنی سازی اورانیوم به رسمیت بشناسد.

وی می افزاید: از طرفی ایران هم با محدود کردن غنی سازی اورانیوم به ۳.۶۷ درصد با نظارت الکترونیکی و حضوری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و برچیدن آبشارهای سانتریفیوژ واکنش نشان دهد و همچنین با توقف تمام غنی‌سازی فراتر از حداکثر پنج ساله‌ای که پیشنهاد داده، بدون پذیرش درخواست واشنگتن برای یک مهلت ۲۰ ساله، پا را فراتر بگذارد.

این پژوهشگر آمریکایی خاطرنشان می کند: در مورد ذخایر اورانیوم غنی شده ایران، ترامپ به جای اصرار بر خروج کامل آنها از ایران می تواند به رقیق‌سازی تحت نظارت رضایت می‌دهد. توافق غنی‌سازی هم می‌تواند به مدت ۲۰ سال ادامه یابد و قابل تمدید باشد.

براساس چارچوب پیشنهادی نویسنده، تهران مطابق دستور رهبر شهید ایران، تعهد کتبی مبنی بر عدم توسعه سلاح‌های هسته‌ای بدهد. دولت ایران اغلب به دستور رهبر پیشین خود استناد می‌کند، بنابراین باید بتواند تعهد عدم تولید سلاح هسته‌ای را ارائه دهد. پس از ترور آیت الله خامنه‌ای نیز عباس عراقچی وزیر امورخارجه ایران تاکید کرد انتظار تغییر عمده‌ای در موضع تهران ندارد.

هرچند منن با اشاره به دو بار حمله آمریکا و اسرائیل در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ میلادی تصریح می کند که ایران ممکن است دست از انصراف از ساخت سلاح هسته ای بردارد.

نویسنده در ادامه مدعی است: ایران باید از درخواست غرامت جنگی خود صرف نظر کند؛ درخواستی که ایالات متحده هرگز با پرداخت آن موافقت نخواهد کرد. در عوض، آمریکا باید تحریم‌های اولیه و ثانویه علیه تهران را به طور کامل لغو می‌کند و تمامی دارایی‌های مسدود شده ایران را آزاد نماید. علاوه بر این، توافق هزینه ترانزیت از تنگه هرمز پس از تامین هزینه‌های بازسازی که باید توسط یک طرف بی‌طرف تخمین زده شود پایان می‌یابد و هزینه اضافی، همانطور که خود ایران پیشنهاد کرده است، با عمان که در آن سوی تنگه است، تقسیم شود.

در گام بعدی به اعتقاد منن، آمریکا و ایران همچنین باید یک پیمان عدم تجاوز امضا کنند که توسط مجالس قانونگذاری آنها تصویب و در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شود. ایران از خواسته‌ دست‌نیافتنی خود مبنی بر خروج کامل نیروهای مسلح ایالات متحده از خاورمیانه صرف نظر می‌کند، اما پیمان عدم تجاوز این امتیاز را جبران می‌کند و تهران و کشورهای خلیج فارس می‌توانند توافق‌نامه‌های مشابهی را امضا کنند.

پژوهشگر موسسه جنگ و صلح سالتزمن در پایان تاکید دارد: در نهایت سه شرط برای پذیرش این طرح یا هر طرح دیگری باید رعایت شود. نخست آنکه واشنگتن باید مصالحه کند، نه فقط ایران. دوم، ترامپ باید مهلت آتش‌بس با ایران که در تاریخ ۲۲ آوریل (۲ اردیبهشت) منقضی می شود را تمدید کند و بپذیرد که مذاکرات با پیچیدگی های یاد شده زمان‌بر است. سوم، حمله‌ اسرائیل به ایران می‌تواند همه چیز را از مسیر خود خارج کند. بنابراین ترامپ باید همزمان با پیشبرد مذاکرات با تهران، بنیامنین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل را از هرگونه اقدام علیه ایران بازدارد.