رکورد قطارهای بین‌المللی عبوری از ایران شکسته شد

در سال ۱۴۰۴، حمل‌ونقل ریلی بین‌المللی ایران با عبور از مرز ۵ میلیون تن بار، رکورد تاریخی جدیدی به ثبت رساند. فعال‌سازی شاخه جنوبی کریدور چین به اروپا، رشد ۱۷ برابری ترانزیت ریلی با افغانستان در مرز شمتیغ و عبور نخستین قطارهای ترانزیتی مسکو-تهران و مینسک-آپرین، سالی بی‌نظیر برای کریدورهای ریلی ایران رقم زد.

کد خبر: ۷۳۴۵۸۴

تاریخ: ۲۸ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۱:۴۸

به گزارش صراط به نقل از فارس؛ سال ۱۴۰۴ برای شبکه ریلی ایران، سال عبور از رکوردها و جهش در ترانزیت بین‌المللی بود. مطابق آمار رسمی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، تا پنجم اسفندماه ۱۴۰۴، کل حمل‌ونقل ریلی بین‌المللی کشور از مرز ۵ میلیون تن عبور کرد که یک رکورد بی‌سابقه در تاریخ حمل‌ونقل ریلی ایران محسوب می‌شود.انقلاب در کریدور شرق به غرب؛ چین به اروپا از مسیر ایرانیکی از مهم‌ترین رویدادهای سال ۱۴۰۴، فعال‌سازی شاخه جنوبی کریدور چین به اتحادیه اروپا بود؛ مسیری که هم‌راستا با جاده ابریشم تاریخی قرار دارد و سال‌ها غیرفعال مانده بود. تا پنجم بهمن‌ماه ۱۴۰۴، ۶۵ قطار کانتینری از مبدأ چین عازم ایران شده بودند که حامل بیش از سه هزار کانتینر ۴۰ فوتی بودند و پیش‌بینی عبور ۸۰ قطار تا پایان سال شده بود. هدفگذاری برای سال ۱۴۰۵، رسیدن به دست‌کم ۳۰۰ قطار در این مسیر است.در یک اقدام آزمایشی اما موفق، یک رام قطار در سال ۱۴۰۴ از چین به لهستان و از مسیر ایران عبور کرد. این موفقیت نویدبخش تحقق سهم ۱۰ میلیون تنی ترانزیت ریلی ایران در افق برنامه هفتم توسعه است (از مجموع ۴۰ میلیون تن ترانزیت بار در کل شقوق حمل‌ونقل).شمال-جنوب: از مسکو تا بمبئی روی ریل ایرانسال ۱۴۰۴ همچنین نقطه عطفی در کریدور شمال-جنوب بود. نخستین قطار ترانزیتی مسکو-تهران در تنها ۱۰ روز مسیر را طی کرد. همچنین نخستین قطار از مینسک (پایتخت بلاروس) ظرف ۱۱ روز وارد بندر خشک آپرین در ایران شد. افزون بر این، بیش از ۷۰ قطار از روسیه و بلاروس وارد کشور شدند. بخشی از این محموله‌ها پس از عبور از مرزهای ریلی اینچه‌برون یا آستارا، تا بنادر جنوبی ایران ادامه مسیر دادند و از آنجا به کشورهای حاشیه خلیج فارس یا هند ترانزیت شدند.

مسیر معکوس نیز فعال است؛ بارهایی از بنادر جنوبی ایران به مقصد روسیه از همین کریدور جابه‌جا می‌شوند.پیشتازی در شرق: رشد ۱۷ برابری ترانزیت ریلی با افغانستانمرز ریلی تازه‌تأسیس شمتیغ با افغانستان، شگفتی‌ساز سال ۱۴۰۴ بود. مبادلات ریلی با افغانستان نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد ۱۷ برابری داشت. تا پنجم اسفندماه، حجم کالاهای جابه‌جا شده از ۶۵۰ هزار تن عبور کرد و پیش‌بینی شد تا پایان سال از ۷۵۰ هزار تن فراتر رود. از این میزان، دست‌کم ۱۵۰ هزار تن مربوط به ترانزیت کالا از دیگر کشورها به افغانستان از مسیر ایران بود. هدفگذاری برای سال ۱۴۰۵، رسیدن به ۲ میلیون تن بار در این مرز است.پل ارتباطی به غرب و آسیای میانهدر سال ۱۴۰۴، نخستین قطار ترانزیتی از ترکیه به افغانستان از مسیر ایران عبور کرد. همچنین نخستین قطار اکو (سازمان همکاری اقتصادی) از ترکیه به مقصد کشورهای CIS (مشترک‌المنافع) از خاک ایران گذشت و بدین ترتیب مسیر ترانزیتی جاده ابریشم را تکمیل کرد.پشت‌پرده موفقیت: تفاهم‌نامه‌های کلیدیاین دستاوردها حاصل انعقاد تفاهم‌نامه‌های متعدد در سال ۱۴۰۴ بود: تفاهم‌نامه ۶ جانبه در مسیر ریلی چین به اروپا با کشورهای طول مسیر، تفاهم‌نامه سه جانبه در کریدور شمال-جنوب با روسیه و ترکمنستان (شاخه شرقی) و با جمهوری آذربایجان (شاخه غربی)، و همچنین تفاهمنامه سه جانبه بین ایران، پاکستان و ترکیه.چالش پیش رو: کریدورهای رقیبگفتنی است ایران هم‌اکنون در محاصره حدود ۹ کریدور ریلی است که جریان بار را از مسیرهای جایگزین هدایت می‌کنند؛ از جمله کریدور میانی شمالی، ترنس کاسپین، سیپک، لاجورد، راه توسعه، محور میانی، کریدور فاو، کریدور زنگه‌زور و ... است.

هر چند که برخی از این کریدورها، جدا از این که از سهم ترانزیتی ایران به عنوان هاب تاریخی ترانزیت اوراسیا کاهش می‌دهد، اما رویکردهای ایجابی با کریدورهای همسو می‌تواند تضمین‌کننده امنیت اقتصادی ایران باشد.به عنوان مثال، کریدور 60 میلیارد دلاری چین-پاکستان (CPEC) که غرب چین را به بنادر گوادر و کراچی پاکستان با هدف دور زدن تنگه مالاگا (تنگه‌ای که آمریکا و چین در آن تنش دریایی دارند)، وصل می‌کند، می‌تواند کریدورهای ایران را به این کریدور متصل کند و دسترسی زمینی دیگری به چین برای کشور، ایجاد شود.گفتنی است در چنین فضای رقابتی در نبرد کریدورها، جهش ترانزیت ریلی ایران در ۱۴۰۴ نشانه روشنی از موفقیت دیپلماسی ریلی و مزیت‌های ژئواکونومیک کشور است که باید با برنامه‌ریزی دقیق‌تری، تداوم یابد.