بازار ملتهب مواد غذایی؛

فشار بی‌سابقه بر سفره خانوار؛ تورم خوراکی‌ها از ۱۰۰ درصد عبور کرد

قیمت انواع مواد غذایی در جنگ مدام رو به صعود است و فروشندگان مواد غذایی در تهران می‌گویند که الگوی رفتاری مصرف‌کنندگان در بازار جنگ‌زده تغییرات ملموسی داشته است؛ آنها توضیح می‌دهند که معاملات بازار کم‌عمق شده و مصرف‌کنندگان به خرید کالاهای ضروری بسنده کرده‌اند و البته همان کالاهای ضروری را هم در احجام کم و به صورت احتیاطی می‌خرند.

کد خبر: ۷۳۴۰۴۱

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۹:۲۳

به گزارش صراط به نقل از شرق،  قیمت انواع مواد غذایی در جنگ مدام رو به صعود است و فروشندگان مواد غذایی در تهران می‌گویند که الگوی رفتاری مصرف‌کنندگان در بازار جنگ‌زده تغییرات ملموسی داشته است؛ آنها توضیح می‌دهند که معاملات بازار کم‌عمق شده و مصرف‌کنندگان به خرید کالاهای ضروری بسنده کرده‌اند و البته همان کالاهای ضروری را هم در احجام کم و به صورت احتیاطی می‌خرند. به گفته فروشندگان علت افزایش مواد غذایی آسیب به خط تولید برخی کارخانه‌های مرتبط با تولید کود شیمیایی و مواد بسته‌بندی و حتی کارخانه‌های مواد غذایی بوده است و برخی تولیدکنندگان دیگر مانند مرغداران نیز نگران کاهش واردات مواد اولیه هستند و از حجم سرمایه‌گذاری خود برای تولید کاسته‌اند.

روایات مردم از افزایش قیمت مواد غذایی

«بسته یک‌کیلوگرمی گوشت چرخ‌کرده که تا قبل از جنگ ۸۰۰ هزار تومان قیمت داشت، حالا به یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است. البته تا قبل از حذف ارز ترجیحی قیمت دو بسته گوشت چرخ‌کرده به حدود یک میلیون تومان می‌رسید و قیمت یک عدد مرغ منجمد ۸۰۰ گرمی به ۸۰۰ هزار تومان رسیده است؛ قبل از جنگ بهای همین کالا ۵۰۰ تا ۵۵۰ هزار تومان بود».‌ «قیمت یک کیلوگرم برنج هاشمی در زمان جنگ به ۵۰۰ هزار تومان افزایش داشته است. قبل از جنگ بهای هر کیلوگرم برنج هاشمی حدود ۴۰۰ هزار تومان بود و البته باید گفت ‌کیفیت برنج هم پایین آمده و معمولا با برنج پاکستانی یا هندی مخلوط می‌شود».‌ «روغن مدت‌های مدید است در بازار کمیاب است و هر قوطی دو لیتری روغن مایع حدود ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارد».‌ «قیمت سه عدد موز ۴۰۰ هزار تومان است و بهای سه قلم شوینده ساده که کاربرد خانگی و نظافت منزل دارد، یک میلیون تومان شد».‌ «کرایه تاکسی بین‌شهری از قزوین تا تهران ۳۶۰ هزار تومان شد، در حالی که قبل از جنگ کرایه این مسیر ۲۰۰ هزار تومان بود».‌ این روایت شماری از شهروندان تهرانی است که حالا ۴۰ روز جنگ و چند روزی آتش‌بس موقت را تجربه می‌کنند. آنها می‌گویند که هزینه‌های زندگی مدام رو به صعود است و بلاتکلیفی ادامه دارد؛ به‌ویژه حالا که بار دیگر مذاکرات طولانی ایران و آمریکا در اسلام‌آباد به بن‌بست خورده است و مشخص نیست که وضعیت به کجا ختم می‌شود؟

خرده‌فروشی‌های تهران هم از کاهش درخور توجه معاملات خود خبر می‌دهند و می‌گویند که در زمان جنگ بازار کم‌عمق است و معاملات رونق ندارد. به گفته فروشندگان مواد غذایی الگوی رفتاری مردم در بازار جنگ‌زده تغییر کرده ‌و خریدهای کمتر ضروری به‌شدت کاهش داشته است. مالکان سوپرمارکت‌های تهران توضیح می‌دهند که فروش کالاهای بسته‌بندی کاهش قابل توجه داشته و مردم به سراغ خرید مواد عذایی فله رفته‌اند که قیمت کمتری دارد. همچنین فروش مواد غذایی آماده و نیمه‌آماده، نان‌های بسته‌بندی و تنقلات کاهش قابل توجه دارد و مردم به سمت خرید کالاهای اساسی و ضروری‌تر رفته‌اند، اما در میان اقلام ضروری هم فروش لبنیات و برنج کاهش قابل ملاحظه دارد. بر اساس گزارش فروشندگان مواد غذایی، فروش گوشت قرمز و فراورده‌های پروتئینی نسبت به قبل از جنگ کاهش قابل توجه داشته است و برخی این میزان کاهش را تا حدود ۳۰ درصد تخمین می‌زنند. فروشندگان ماهی و آبزیان هم توضیح می‌دهند که میزان فروش ماهی و میگو نسبت به قبل از جنگ تقریبا به نصف رسیده است و فروشندگان ناچار شده‌اند میزان سفارش‌های خود را به تولیدکنندگان کاهش دهند. در حال حاضر یک عدد ماهی ۱.۵ کیلوگرمی قزل‌آلا بین ۹۰۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است و قیمت یک کیلوگرم فیله ماهی قزل‌آلا به حدود یک میلیون تومان می‌رسد. قیمت شنیتسل ۵۰۰ گرمی ماهی قزل‌آلا هم بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان است. بهای میوه و سبزیجات هم به‌طور چشمگیری افزایش داشته است. در حال حاضر بهای یک کیلوگرم پرتقال تامسون جنوب در میوه‌فروشی های تهران ۲۵۰ هزار تومان و قیمت پرتقال درجه دو آب‌گیری ۹۰ هزار تومان است. قیمت یک کیلوگرم سیب قرمز ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان، قیمت یک کیلوگرم سیب زرد بین ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان، قیمت یک کیلوگرم خیار بین ۵۵ تا ۶۵ هزار تومان و قیمت ۵۰۰ گرم توت‌فرنگی تا ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد. این در حالی است که تا قبل از جنگ قیمت هر کیلوگرم پرتقال در بازار تهران بین ۸۵ تا ۱۱۰ هزار تومان بود و سیب بین ۹۰ تا ۱۳۰ هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شد.

‌آسیب به خط تولید کارخانه‌ها علت افزایش قیمت

‌در این میان دلایل فروشندگان برای افزایش قیمت مواد غذایی جالب است؛ برخی فروشندگان مواد غذایی به آسیب‌دیدن بخش‌هایی از خط تولید کارخانجات لبنیاتی و شیرینی و شکلات صنعتی در جنگ اشاره می‌کنند و برخی به کمبود خوراک دام و طیور و خودداری برخی مرغداران از جوجه‌ریزی اشاره دارند. برخی دیگر هم به حملات به پتروشیمی‌ها و افزایش قیمت کودهای شیمیایی و مواد بسته‌بندی اشاره کرده و آن را دلیل افزایش قیمت‌ها می‌دانند. حالا جنگ در شرایطی عامل مضاعف افزایش قیمت مواد غذایی بوده است که گزارش‌های آماری حاکی از آن است که پیش از جنگ حذف ارز ترجیحی، کالاهای اساسی زمینه‌ساز صعود قابل توجه قیمت‌ها بوده‌اند. همچنین گزارش مرکز آمار از تورم مواد غذایی در اسفند سال ۱۴۰۴ هشداردهنده است.

این گزارش حاکی از آن است که تورم نقطه به نقطه برخی اقلام مواد غذایی به بیشتر از صد درصد رسیده است. بر اساس این گزارش، تورم نقطه به نقطه اقلام خوراکی در اسفند ۱۴۰۴ به ۱۱۲.۵ درصد و تورم سالانه منتهی به اسفند ۱۴۰۴ به ۶۸.۳ درصد رسیده است. نگاهی به میزان تورم ماهانه اقلام خوراکی هم به‌خوبی گویای فشار سنگین بازار مواد غذایی به مصرف‌کنندگان است. بر این اساس، نرخ تورم ماهانه مواد خوراکی در اسفند ۱۴۰۴ به ۸.۴ درصد رسیده است. حال آنکه هرگاه رشد تورم ماهانه کالایی بیشتر از ۱.۵ تا ۲ درصد باشد، وضعیت رشد تورم بحرانی تلقی می‌شود.

در میان اقلام غذایی در ماه اسفند ۱۴۰۴ نرخ تورم نقطه به نقطه روغن خوراکی با ۲۱۹ درصد، نان و غلات ۱۴۰ درصد و تورم نقطه به نقطه ماهی و آبزیان ۱۴۰ درصد و تورم نقطه به نقطه گوشت قرمز و گوشت سفید ۱۳۵ درصد گزارش شده است. کمترین میزان نرخ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی در ماه اسفند سال ۱۴۰۴ مربوط به سبزیجات است که ۴۶.۴ درصد گزارش شده و سایر اقلام مواد غذایی به طور میانگین تورم نقطه به نقطه بین ۷۰ تا ۹۰ درصد را تجربه می‌کنند که ارقام قابل توجهی است.

امسال حداقل حقوق کارگران حدود ۱۶.۵ میلیون تومان اعلام شده است و دولت این افزایش را قابل توجه خواند، اما یک کارگر با تمام حقوق ماهانه خود و صرف‌نظر از سایر هزینه‌های زندگی خود تنها می‌تواند یک کیسه ۱۰‌ کیلوگرمی برنج، سه کیلوگرم گوشت قرمز و سه عدد مرغ و ماهی، دو لیتر روغن و چند کیلوگرم میوه بخرد؛جیره‌ای غذایی که برای مصرف یک ماهه خانوار بسیار ناکافی است. این موضوع در شرایطی رخ می‌دهد که به گفته کارشناسان اقتصاد یکی از شاخصه‌های تشخیص افزایش فقر و کاهش رفاه در یک جامعه این است که سهم مواد غذایی از سبد هزینه خانوار قابل توجه باشد و حالا با صعود مداوم قیمت انواع مواد غذایی و عقب‌ماندگی مداوم مزد کارگران از تورم، سهم مواد غذایی از سبد هزینه خانوار مدام در حال افزایش است. گذشته از این، جنگ و قطع گسترده اینترنت در حال حاضر سبب شده است‌ درآمد خانوار کاهش قابل ملاحظه داشته باشد و تعدیل و بیکاری دامن شاغلان بازار کار را بگیرد؛ وضعیتی که مشخص نیست تا چه زمانی ادامه داشته باشد یا فرصت ترمیم اقتصاد کشور و بازسازی کارخانه‌ها و خطوط تولید چقدر زمان ببرد؟