احساسات خود را در جنگ به خوبی بشناسید؛ اولین گام در مدیریت هیجان‌ها

یک روانشناس بیان کرد: بیان جزئیات پیرامون احساسات، انسان را یک قدم از ناراحتی های خود دور می‌کند، وقتی انسان احساسات خود را شناخته و آن را در بدن خود پیدا می‌کند، می‌تواند به راحتی آن را کنترل کند.

کد خبر: ۷۳۳۶۸۵

تاریخ: ۲۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۲۰:۱۲

به گزارش صراط به نقل از بهداشت نیوز، مریم عزتی در بیست و چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «در میدان» که با موضوع «ارتقا سلامت جسم و روان» در شرایط بحرانی برگزار شد، اظهار کرد: در دوران جنگ، افراد با چالش‌ها و بحران‌های بی‌سابقه‌ای مواجه می‌شوند؛ وقوع جنگ، ناامنی و خطرات جسمی مداوم، سلامت روان افراد را در معرض تهدید قرار می‌دهد.

این روانشناس با بیان تجربیات روزانه جنگ افزود: استرس مزمن، ترس و ناامیدی، بخشی از تجربیات روزمره را تشکیل می‌دهد؛ در نتیجه ترویج سلامت روان در این بحران‌ها امری ضروری است.

وی با بیان اهمیت پیشگیری از بیماری‌های روانی، مانند مشکلات جسمانی افزود: جسم انسان نیاز به پیشگیری از بیماری دارد و درصورت عدم رعایت نکات، دچار بیماری می‌شود، روح انسان نیز از این قاعده مستثنی نیست و برای سلامت روح، رعایت برخی نکات الزامی است.

عزتی با اشاره به التهابات این روزهای کشور تصریح کرد: این‌ روزها ترس از صدای انفجار، اخبار نگران کننده و دل نگرانی برای عزیزان، از احساسات طبیعی بوده و نشانه ضعف افراد نیست.

این روانشناس ادامه داد: ما باید قبل از اینکه موجب دلگرمی و حال خوب اطرافیانمان باشیم، کاری کنیم که روان خود را آرام نگه داشته و تحمل شرایط را درون خود بسازیم؛ احساساتی مانند اضطراب، ترس، خشم و بی‌حسی از واکنش‌های طبیعی در این روزها است و ما باید با شناختن واکنش‌های درونی خود، راهکارهایی برای مدیریت این احساسات پیدا کنیم.

وی با اشاره بر افزایش نگرانی‌ها در دوران جنگ تصریح کرد: افزایش تنش‌ها و تغییرات وضعیت کشور، موجب افزایش نگرانی‌ها و استرس و اضطراب می‌شود؛ این احساسات مانند زخم های کوچک در روان‌ ما نشان‌ می‌دهند که چیزی موجب ناراحتی ما شده است.

عزتی قابل پیش‌بینی بودن زندگی را از علاقه‌های انسان دانست و گفت: همه ما دوست داریم زندگی قابل پیش بینی و بدون تنشی داشته باشیم؛ زمانی که زندگی روزمره ما دچار تغییرات ناگهانی می‌شود، طبیعی است که احساس ناامنی و نگرانی درون ما افزایش یابد که امری طبیعی است.

این روانشناس افزود: هنگام التهاب و انفجار، احساس استرس و ناامنی امری طبیعی است؛ ما باید با این‌گونه احساسات روبه‌رو شده و هم‌زمان به فکر آرام کردن روان خود نیز باشیم.

وی تصریح کرد: در مواردی که فرد دچار به‌هم‌ریختگی و کم خوابی و موارد مشابه شود، باید حتما به یک متخصص روانشناسی مراجعه کند تا بتواند در  شرایط مختلف، احساسات خود را کنترل کند.

عزتی با بیان راهکارهایی برای کنترل احساسات گفت: ذهن ما همواره با تمام توان  به دنبال امنیت است؛ اولین حرکت برای ایجاد حس خوب، اسم دادن به احساسات است؛ مثلا بجای گفتن جمله مبهم (حالم بد است) باید بگوییم الان ترسیدم، دلشوره دارم یا غم سنگینی روی دلم است.

وی با بیان اینکه سرزنش نکردن و عدم قضاوت خود در این شرایط از نکات مهم است، گفت: از هیچکس انتظار نمی‌رود که با شنیدن صدای انفجار و از دست دادن عزیزان خود آرام باشد، ما باید بجای قضاوت بر این نکته تأکید داشته باشیم که بدن ما درحال واکنش است.

عزتی تقسیم کردن روز به بخش‌های کوچک را راهکاری مفید برای کنترل احساسات معرفی کرده و گفت: تقسیم روز به بخش‌های کوچک و زندگی در لحظه حتی در حد نوشیدن یک لیوان آب یا برقراری یک تماس تلفنی، می‌تواند از قفل شدن ذهن ما جلوگیری کند.

این روانشناس با اشاره بر اهمیت قرار گرفتن در شرایط تنهایی افزود: انسان باید این روزها با وجود برخی حوادث، سعی کند تا خود را از تنهایی خارج کند؛ اگر چیزی فرد را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهد، باید حتما آن را با شخص دیگری درمیان گذاشته و با گفتن حتی جمله (خیلی خستم‌) دریچه‌های نفس کشیدن را روی خود باز کند.

وی با اشاره بر اهمیت حالات بدن گفت: انسان باید همواره بر حالات بدن خود دقت کند زیرا بدن خیلی زودتر حالت فرد را نسبت به ذهن نشان می‌دهد؛ لرزش، تپش قلب، دلپیچه و حتی خستگی‌های جسمی از نشانه های برانگیختگی احساسات است که می‌توان آن را با تنظیم خواب، غذا و تنفس، کنترل کرد.

عزتی ضمن بیان تکنیک‌های کنترل استرس ادامه داد: قبل از خواب دست ها را روی سینه گذاشته، چند بار آرام نفس بکشید و تمام بدن خود را حس کنید؛ اگر حال سنگین همچنان ادامه داشت انسان می‌تواند با صحبت کردن با خود حتی در حد جملات ساده و آرامش بخش، ذهن خود را از حالت آشفتگی خارج کند.

این روانشناس یادآور شد: تکنیک تنفسی ۴،۷،۸ یکی از مهم ترین تکنیک ها در امر آرامش روان است؛ برای انجام این تکنیک ابتدا با بستن چشم‌ها شروع به عمل دم به مدت چهار ثانیه می کنیم سپس، بعد هفت ثانیه حبس کردن، عمل بازدم را به مدت هشت ثانیه انجام می‌دهیم.

وی در خصوص تکنیک تنفسی ۴،۷،۸ افزود: انجام این تکنیک می‌تواند احساس آرامش را به فرد القا کرده و با کاهش سطح استرس، باعث می‌شود تا فرد خوابی راحت تر داشته باشد.

عزتی تصریح کرد: برای حفظ آرامش و کاهش سطح استرس و اضطراب، انجام کارهای کوچک در منزل مثل جابجایی وسایل دکور منزل، می‌تواند حس خوبی را به انسان منتقل کند.

این کارشناس ضمن معرفی تکنیکی برای خالی کردن ذهن از افکار منفی افزود: گاهی انسان در حالتی قرار می‌گیرند که ذهن او همواره درحال فکر کردن است، برای رهایی از این مشکل ابتدا باید پنج چیزی که در اطراف خود مشاهده می‌کنیم را برای خود نام برده و در مرحله دوم، برای حاضر شدن ذهن در مکان فعلی، از چهار چیزی که می‌توانیم آن‌ها را لمس کنیم نام ببریم.

وی ادامه داد: در مرحله سوم، باید از سه صدایی که می‌شنویم نام برده و در مرحله چهارم و پنجم به ترتیب به دوتا بوی موجود در فضا و یک طعمی که در دهان است فکر کنیم؛ با انجام این تکنیک، ذهن بر اطراف متمرکز شده و از حالت آشفتگی و به‌هم‌ریختگی خارج می‌شود.

عزتی از بی حسی روانی به عنوان یکی از مسائلی که در شرایط فعلی اتفاق می‌افتد نام برده و گفت: بی‌حسی روانی یکی از واکنش‌های رایج در هنگام مواجهه با اتفاقات طولانی مدت مانند جنگ است؛ در بی‌حسی روانی، فرد به واسطه عملکرد ذهن در هنگام بحران دیگر غم، ترس، شادی و دیگر احساسات را درست تجربه نمی‌کند.

این روانشناس تصریح کرد: در شرایط جنگی روان برای بقا، ناچار به فعالسازی مکانیزم دفاعی و متوقف کردن برخی احساسات است؛ برای کنترل این جریان، صرفاً بودن درکنار دیگران، نوشتن کارهایی مثل گوش دادن به موسیقی می‌تواند احساسات خاموش شده را فعال کند.

وی با بیان اینکه منظور از شوک، از دست دادن توانایی پردازش توسط ذهن و بدن است افزود: فردی که دچار شوک می‌شود، توانایی فکر کردن و پردازش را از دست داده و دچار علائم جسمانی رنگ‌پریدگی، لرزش بدن، سرگیجه و تنفس های نامنظم می‌شود.

عزتی درباره علائم شوک ادامه داد: از علائم رفتاری و ذهنی شوک می‌توان به سردرگمی، خنده و گریه بی‌اختیار اشاره کرد؛ یکی از ترفندهای خروج از شوک برای بزرگسالان، حرف زدن است.

این روانشناس ادامه داد: در صحبت کردن با فرد دچار شوک، باید از سرکوب احساسات بپرهیزیم و از گفتن جملاتی مانند اتفاقی نیفتاده است، پرهیز کنیم.

وی با تاکید بر اهمیت تکنیک های تنفسی افزود: اگر دیدیم که فرد دچار شوک، مشکلاتی در تنفس دارد، باید اورا تشویق به نفس کشیدن باهم کنیم؛ اما اگر فرد کودک بود، باید از قبل به وی آموزش دهیم که در هنگام شنیدن صدای انفجار، از دویدن بپرهیزد و با نشستن در مکانی امن، از سر خود محافظت کند.

عزتی با تاکید بر اینکه ذهن کودک توانایی تحلیل شرایط را ندارد، گفت: قرار گرفتن کودک در معرض اخبار، عوارض کوتاه مدت و بلندمدتی را برای وی دارد؛ کودکان زمانی که شما درحال مطالعه اخبار بوده و یا درحال صحبت در خصوص آن هستید به چشمان شما نگاه می‌کنند و اگر درون چشمان شما اضطراب جاری باشد، روی سلامت روان کودکان تاثیرات منفی می‌گذارد.

وی با ارائه راهکارهایی برای والدین ادامه داد: در طول شبانه روز، اخبار نباید بیش از ده الی پانزده دقیقه در منزل پخش شود؛ ما باید همواره در کنار کودکان باشیم زیرا که احساس تنها نبودن استرس کودکان را کاهش می‌دهد.

عزتی در خصوص اهمیت برخورد با کودکان افزود: در شرایط اخیر ایجاد فضایی شاد در خانه مثل پخش کردن کارتون های شاد برای کودکان بسیار حائز اهمیت است؛ همچنین در صورت رخداد حادثه، باید از سرکوب احساسات کودک و بیان جملاتی مانند اتفاقی نیفتاده و ببین که آن بچه نترسیده، جلوگیری کرده و اجازه دهیم کودکان با ما صحبت کنند.

این روانشناس گفت: باتوجه به شرایط فعلی، ممکن است برخی خانواده‌ها با یکدیگر در زیر یک سقف زندگی کنند؛ زندگی کردن باهم حتی برای اقوام خیلی نزدیک علاوه بر نکات مثبت، در برخی مواقع برای کودکان سخت و دشوار است؛ یکی از این مشکلات از دست رفتن حریم شخصی کودک است، ممکن است کودک حریم امن اتاق شخصی خود را از دست بدهد.

وی ادامه داد: از دیگر مشکلات زندگی جمعی می‌توان به اختلاف نظراتی مانند تفاوت نظر در زمان خواب، عدم تاب‌آوری افراد به ویژه سالمندان در هنگام سروصدای کودکان و نقش های نامشخص در خانه اشاره کرد.

عزتی با بیان قوانین طلایی هم‌زیستی گفت: ابتدا باتشکیل یک جلسه خانوادگی بدون تعارف، وظایف و مسائل را بیان کرده و قوانین خانه را تعیین کنیم، باید کودکان خود را توجیه کنیم که ما مهمان هستیم و همچنین مخارج را بدون تعارف با یکدیگر حساب و کتاب کنیم؛ این موارد قوانین لازم برای تجربه یک زندگی آرام در کنار یکدیگر است.