چطور وسط بحران حواس بچه‌ها را به کتاب جمع کنیم؟

در روزهایی که اخبار پرالتهاب پشت در خانه‌ها پرسه می‌زنند و سایه اضطراب بر مکالمات روزمره سنگینی می‌کند، ذهن کودکان ما بیش از هر زمان دیگری به یک «پناهگاه» نیاز دارد.

کد خبر: ۷۳۲۹۲۵

تاریخ: ۱۶ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۰:۵۰

به گزارش صراط وقتی دنیای بیرون غیرقابل پیش‌بینی است، ایجاد یک کنج امن در خانه، نه یک تجمل، بلکه یک ضرورت است. چگونه می‌توانیم با ساده‌ترین وسایل، گوشه‌ای از خانه را به «جزیره آرامش» تبدیل کنیم تا صدای ورق زدن کتاب‌ها، بلندتر از هیاهوی جهانِ بیرون به گوش برسد؟ بر اساس اصول روانشناسی کودک و دستورالعمل‌های مداخله در بحران نهادهایی مانند یونیسف (UNICEF)، یادگیری در شرایط پرالتهاب تنها زمانی رخ می‌دهد که کودک احساس «امنیت روانی» کند. وقتی مغز در حالت بقا (استرس و ترس) قرار دارد، بخش یادگیری و تمرکز (قشر پیش‌پیشانی مغز) عملاً خاموش می‌شود. بنابراین، پیش از آنکه نگران نمره‌ها باشیم، باید اتمسفری برای آرامش بسازیم.در اینجا به صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم که چگونه با کمترین امکانات ممکن، این جزیره را بنا کنیم:مرزبندی نامرئی؛ ساختن مرزهای جزیرهنیازی به یک اتاق مجزا یا میز تحریرهای گران‌قیمت نیست. ذهن کودک به سرعت با نشانه‌های فیزیکی شرطی می‌شود.خیمه تمرکز: با استفاده از یک پتوی نازک، چند بالش یا حتی یک کارتن مقوایی بزرگ (که کودک خودش آن را نقاشی کرده باشد)، یک فضای محصور بسازید. این فضای کوچک، احساس در آغوش گرفته شدن و امنیت فیزیکی را به کودک القا می‌کند.قالیچه جادویی: یک زیرانداز یا پتو با رنگی خاص را فقط برای زمان درس خواندن پهن کنید. قانون این است: «هرکس روی این قالیچه است، یعنی در جزیره آرامش است و کسی حق ندارد اخبار بد یا استرس را وارد این جزیره کند.

مدیریت حواس؛ فیلتر کردن توفانِ بیرون

در شرایط ملتهب، حواس پنج‌گانه کودک در بالاترین سطح هشدار قرار دارند. باید این محرک‌ها را کنترل کرد.سپر صوتی: اگر صدای محیط یا تلویزیون زیاد است، از هدفون‌های ساده (حتی بدون موسیقی) یا گوش‌گیر استفاده کنید. اگر به اینترنت دسترسی دارید، پخش صداهای «نویز سفید» (مثل صدای باران یا پنکه) با صدای کم، به شدت در خنثی کردن صداهای تنش‌زای محیط موثر است.نور متمرکز: اگر ممکن است، نور عمومی اتاق را کم کنید و از یک چراغ مطالعه کوچک (یا حتی چراغ قوه شارژی در زمان قطعی برق) استفاده کنید. نور متمرکز روی کتاب، مانند یک تونل توجه عمل کرده و حواس‌پرتی به محیط اطراف را کاهش می‌دهد

قانونِ «سم‌زدایی از فضای یادگیری»

منطقه پرواز ممنوعِ اخبار: در شعاع چند متری «جزیره آرامش»، صحبت از اخبار، جنگ، گرانی و نگرانی‌های روزمره اکیداً ممنوع است. کودک باید بداند که در این یک وجب جا، دنیا هنوز سر جای خودش است.حضور وسایل تسکین‌دهنده: یک شیء آرام‌بخش (یک عروسک نرم، یک تکه خمیر بازی برای فشردن در دست هنگام استرس، یا یک پتوی سنگین روی پاها) می‌تواند به تنظیم سیستم عصبی کودک کمک کند.

بازی‌سازی زمان‌ها

وقتی استرس بالاست، تحمل بازه‌های طولانیِ درس خواندن غیرممکن می‌شود.تکنیک پومودورویِ کودکانه: زمان مطالعه را به قطعات کوچک (مثلاً ۱۵ دقیقه درس، ۵ دقیقه استراحت) تقسیم کنید. از یک ساعت شنی یا تایمر آشپزخانه استفاده کنید. پاداش‌های کوچک و در دسترس: پس از هر بازه موفق، یک پاداش کوچک و رایگان قرار دهید؛ مثل خوردن یک تکه سیب، کشیدن نقاشی، یا سه دقیقه دراز کشیدن روی زمین و نفس عمیق کشیدن با هم.

لنگرگاهِ جزیره؛ نقش طلایی والدین
مهم‌ترین عنصر در ساخت این جزیره، وسایل فیزیکی نیستند، بلکه «شما» هستید. نورون‌های آینه‌ای: مغز کودکان مجهز به نورون‌های آینه‌ای است که احساسات والدین را کپی می‌کند. اگر شما با اضطراب بالای سر او بایستید و بگویید «زود باش درست را بخوان!»، او نمی‌تواند یاد بگیرد. در کنار او بنشینید، یک کتاب داستان یا مجله در دست بگیرید و با آرامش مطالعه کنید. حضور فیزیکی و آرام شما، قوی‌ترین داروی ضد اضطراب است. پذیرش به جای فشار: در روز‌های سخت، بازدهی به طور طبیعی افت می‌کند. به جای کمال‌گرایی، روی «استمرار» تمرکز کنید. همین که کودک روزی یک ساعت ارتباطش را با کتاب و یادگیری حفظ کند، یک پیروزی بزرگ در شرایط بحرانی است. والدین عزیز ساختن «جزیره آرامش» در خانه، تنها تلاشی برای پاس کردن امتحانات نیست؛ بلکه پیام پنهان و قدرتمندی است که شما به کودک خود مخابره می‌کنید: «دنیای بیرون شاید اکنون ناآرام باشد، اما ما در اینجا آینده را می‌سازیم، و تو در اینجا امن هستی.» این حس امنیت، بزرگترین درسی است که در این روز‌ها به یادگار خواهد ماند.