ثبت رکورد تاریخی رشد جمعیت در ایران | از ۴ درصد به نیم درصد رسیدیم!

دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت هشدار داد: پیش‌بینی می‌شود نرخ رشد جمعیت در سال ۱۴۱۵ به صفر درصد برسد و پس از آن منفی شود.

کد خبر: ۷۲۰۹۱۵

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ - ۱۵:۴۲

به گزارش صراط به نقل از همشهری آنلاین، صالح قاسمی دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت کشور در همایش «ایران جوان» در دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به کاهش بی‌سابقه نرخ باروری گفت: نرخ رشد جمعیت از ۴ درصد به نیم درصد کاهش یافته و پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۱۵ به صفر درصد برسد و پس از آن منفی شود.

وی افزود: نرخ باروری کل کشور از ۶.۵ فرزند به ۱.۵ فرزند کاهش یافته و استان‌های گیلان و مازندران رکورددار کمترین نرخ باروری در ایران هستند؛ گیلان با ۰.۹ و مازندران با حدود ۱ فرزند به ازای هر خانم.

وی همچنین تاکید کرد: میزان سالمندی کشور از ۱۴ درصد عبور کرده و این دو استان شمالی با بیش از ۱۷ درصد سالمند، سالمندترین مناطق کشور به شمار می‌روند.

قاسمی با استناد به آمار ارائه‌شده و کاهش میزان تولد در کشور اضافه کرد: در گذشته ۱۷۰ هزار کاهش سالانه تعداد تولد داشتیم که در سال ۹۸ به ۱۲۰ هزار کاهش و اکنون به طرز محسوسی کمتر شده است.

با وجود این هشدارها، قاسمی بیان داشت: روندهای امیدبخشی در حوزه جمعیت شکل گرفته است؛ تولد فرزندان سوم، چهارم و پنجم بین ۷ تا ۱۴ درصد افزایش یافته، فاصله میان ازدواج و تولد فرزند اول کاهش یافته، میزان سقط‌های غیرقانونی حدود ۴۰ درصد کاهش یافته و تمایل جوانان به فرزند سوم ۹ درصد رشد داشته است.

وی یادآور شد: فاصله ازدواج تا فرزند اول در کشور پنج ونیم سال بود (شهرهای بزرگ تا هفت سال و شهرهای کوچک و روستاها به چهارسال ونیم که میانگین پنج ونیم سال شده بود) که در چهارسال گذشته حدود پنج ماه کاهش داشته است.

این پژوهشگر افزود: این داده‌ها نشان می‌دهد خانواده‌های ایرانی، حتی در استان‌های شمالی با کم‌ترین شاخص‌های جمعیتی، ظرفیت اصلاح الگوی فرزندآوری را دارند.

وی با تاکید بر نقش خانواده‌های اصیل ایرانی، به ویژه خانواده‌های مازندران و گیلان، گفت: اگر با این خانواده‌ها تعامل علمی و فرهنگی داشته باشیم و خدمات مناسب ارائه دهیم، الگوی فرزندآوری قابل اصلاح است و می‌توان زنگ خطر جمعیت را به فرصت تبدیل کرد.

کاهش بی‌سابقه نرخ باروری در گیلان و مازندران

دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت کشور از وضعیت قرمز جمعیت در گیلان و مازندران خبر داد و گفت: نرخ باروری در این دو استان شمالی به کمترین میزان در تاریخ ایران رسیده است.

دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت یادآور شد: برای نخستین بار در ۶۵ سال اخیر تعداد تولدها در سال ۱۴۰۳ در کل کشور به ۹۸۰ هزار تولد کاهش یافت.

دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت کشور گفت: اصلی‌ترین چالش جمعیت در حوزه سالمندی در حوزه اقتصاد است که نیروی کار کم می‌شود رکود اقتصادی بیشتر و نیاز ما به نیروی کار خارجی افزایش می‌یابد که پیامدهایی مثل ورشکستگی بیمه‌ها و ... را در پی خواهد داشت.

وی کاهش ازدواج را ناشی از دو اتفاق مهم برشمرد و خاطرنشان کرد: برخی به اشتباه می‌گویند جوانان دوست ندارند ازدواج کنند ولی طبق پژوهش انجام شده در سال گذشته، حدود ۹۳ درصد جوانان در سن متعارف ازدواج اعلام کردند تمایل دارند ازدواج کنند، اما مشکلات اقتصادی و ... دارند.

صالح قاسمی افزود: وقتی جمعیت جوان در سن متعارف ازدواج کم می‌شود قهرا تعداد ازدواج هم کم خواهد شد.

وی کمال‌گرایی افراطی جوانان را دیگر عامل مهم کاهش ازدواج برشمرد و کمال‌گرایی را عامل سخت، گران و دیر شدن ازدواج دانست.

وی گفت: ۱۹ درصد فراوانی طلاق در تک فرزندان بیشتر است، زیرا این فرزندان در تعامل، تربیت، تقابل‌ها و رقابت‌ها توانمند نیستند و بیشتر دچار چالش می‌شوند.

قاسمی در پایان خاطرنشان کرد: اصلاح روند جمعیتی کشور یک مسئولیت جمعی و ملی است و هر فرد و نهاد باید سهم خود را در حمایت از خانواده‌ها، تشویق فرزندآوری و اصلاح نگرش عمومی به فرزندآوری ایفا کند تا الگوی فرزندآوری جامعه هوشمند و خانواده‌محور ایران اصلاح گردد.

هشدار درباره بسته‌شدن پنجره جمعیتی ایران در دهه آینده

یمین‌فیروز رئیس حوزه ریاست دانشگاه در همایش ایران جوان گفت: کشور ایران در گذشته از یک پنجره جمعیتی بسیار مناسب برخوردار بود؛ اما اگر روند فعلی و سیاست‌های کنونی ادامه یابد، طی ده تا پانزده سال آینده وارد شرایطی خواهیم شد که پیامدهای جدی برای ساختار جمعیت و نیروی کار کشور خواهد داشت؛ بنابراین لازم است موضوع جوان‌ی جمعیت در سطح ملی جدی گرفته شود.

وی یادآور شد: «پنجره جمعیتی» همان بخشی از ساختار سنی است که به عنوان سنین فعالیت و کار تا حدود ۶۴ سال تعریف می‌شود و ظرفیت مهمی برای رشد اقتصادی و توسعه ایجاد می‌کند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل افزود: متأسفانه آمارها به‌روشنی نشان می‌دهد که این فرصت در حال کاهش است. تمامی متون علمی و نظر کارشناسان نیز تأکید می‌کند که برای آیندهٔ جمعیت کشور باید برنامه‌ریزی دقیق، علمی و فوری انجام شود.

ازدواج دانشجویی؛ پیشران ازدواج جوانان و فرزندآوری برای عبور از بحران جمعیت

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی بابل، بر اهمیت ازدواج جوانان و تکثیر نسل به‌عنوان یکی از راهکارهای تقویت جامعه اسلامی و حل مشکلات جمعیتی تأکید کرد.

حجت‌الاسلام قاضی‌زاده در همایش ایران جوان در دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به نگاه دینی و اعتقادی به ازدواج و فرزندآوری، اظهار داشت: «ازدواج نه تنها یک امر فردی بلکه اقدامی سعادت‌بخش برای جامعه اسلامی است و از نظر قرآن و روایات، تکثیر نسل یک امر پسندیده و حسن محسوب می‌شود.»

وی با اشاره به مشکلات افزایش سن ازدواج و نگاه اقتصادی خانواده‌ها، گفت: «توجه صرف به مسائل مالی و تأمین مسکن و شغل پیش از ازدواج، موجب تأخیر ازدواج جوانان و کاهش فرزندآوری می‌شود. برای حل این مشکل نیازمند تربیت دینی، حمایت مسئولان کشور و ایجاد شرایط مناسب برای ازدواج دانشجویی هستیم.»

مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه افزود: «ازدواج جوانان و فرزندآوری، اقدامی فرهنگی و اجتماعی است که نه تنها به سلامت و استحکام خانواده کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز حفظ و تقویت نظام اسلامی و جمعیت کشور خواهد بود.»