رد قلم استاد تقوی بر آثار کمال‌الملک؛

اسناد مرمت آثار استاد کمال‌الملک کشف شد

در هنگام باز کردن مقوای پشت دو اثر از استاد کمال‌الملک در موزه مجلس، اسنادی مرتبط با مرمت این آثار در سال 1348 هجری شمسی کشف شد.

کد خبر: ۷۱۵۳۵۱

تاریخ: ۲۱ مهر ۱۴۰۴ - ۱۷:۱۳

به گزارش صراط به نقل از روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس؛ در جریان پروژه‌ پاک‌سازی سطحی و نظافت مقدماتی قاب‌ها و پشت‌ تابلوهای نقاشی‌ گالری آثار هنری موزه‌ مجلس که توسط تیم حفاظت و مرمت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس انجام شد، در هنگام باز کردن مقوای پشت دو اثر از استاد کمال‌الملک (تابلوی «عضدالملک» و تابلوی «دورنمای سرخه‌حصار») اسنادی مرتبط با مرمت این آثار در سال 1348 هجری شمسی کشف شد.

به گفته میثم رضایی مهوار، مدیر موزه مجلس، این اسناد که هویت مرمت‌گر آثار مذکور، استاد غلامرضا تقوی (متولد 1282 هجری شمسی) را آشکار ساخت، شامل موارد زیر است: نامه‌ شرح خلاصه‌ اقدامات مرمت به‌همراه عکس پرسنلی مرمت‌گر و کارت ویزیت وی (در پشت تابلوی «عضدالملک»)، نامه‌ شرح خلاصه‌ اقدامات مرمتی و یک پاکت حاوی پودر رنگ آبی آسمان منظره (در پشت تابلوی «دورنمای سرخه‌حصار»).

در متن این اسناد، نکات و اطلاعات قابل‌توجهی درباره‌ شیوه‌ مرمت و شرایط آثار در آن زمان درج شده که بازخوانی آن‌ها در ادامه ارائه می‌گردد. بر اساس این مستندات، مشخص شد که در سال 1348، کلیه‌ تابلوهای موزه‌ مجلس توسط استاد غلامرضا تقوی و با معرفی و تأیید استاد اسماعیل آشتیانی مورد مرمت قرار گرفته‌اند.

متن سند اول:

«تاریخ 25/8/1348 مجلس شورای ملی، اداره .........بنا بمعرفی جناب آقای اسمعیل اشتیانی شاگرد دوره اول مرحوم استاد معظم کمال‌الملک غفاری، حضور ریاست مجلس شورای ملی جناب آقای ریاضی تعمیر تابلوهای استاد را به اینجانب غلامرضا تقوی دامغانی پسر مرحوم حاجی میرزا نقاش‌باشی که هم دوره و هم ... دربار ناصر(ال)دین شاه قاجار بودند رجوع فرمودند و در تاریخ 12/8/1348 شمسی شروع نمودم به تعمیر تابلو مذکور دورنمای سرخه حصار و در تاریخ 25/8/48 به اتمام رسیده است و این نامه بنا به یادگار خدمت صادقانه قلمی گردید. اول تعویض چهارچوبه قبل که چو(ب)آنرا موریانه خورده بود. دوم دوبله نمودن آن برای استقامت پارچه تابلو و پارگی قبلی که بدست افراد ناوارد در کار سپرده شده بود. سوم تابلو را از قاب خارج نکرده بودند و قاب را اکلیل زده بودند و ترشحات اکلیل روی تابلو گرفته بود و مقوا پشت تابلو را برا(ی)محفوظ ماندن از گرد و خاک نصب نمودم و... را هم گذاشتم که درآوردن تابلو برای نظافت مانع نباشد و ... نمودم. 25/8/1348 شمسی غلامرضا تقوی نقاش. حاشیه بالا: و در پاکت رنگ‌های آسمان آنرا مقداری گذاشتم تا بدانند که به چه دقت رنگ را از روی رنگ برداشتم بدون (اینکه) صدمه برنگ زیر برسد و رنگ آسمان آنرا برداشتم که رنگ زیر نمایان شده است. [امضاء] حاشیه راست: با تصدیق خود استاد آشتیانی که فرمودند احیاء اموات شده است و خداوند بشما توفیق بدهد.»

متن سند دوم:

«تاریخ 1/10/1348 شمسی، مجلس شورای ملی، اداره .........این تابلو را بنا بمعرفی جناب آقای اسماعیل آشتیانی استاد محترم و شاگرد مرحوم جناب کمال‌الملک، این تابلو را تعمیر و روغن زرد روی آنرا با مهارت کامل برداشته و چهارچوب قدیمی آنرا تعویض نموده و لکه‌گیری نموده، ورنی آن مجدد تجدید گردید و این افتخار را به اینجانب غلامرضا تقوی فرزند مرحوم یحیی نقاش باشی داده شده است و مدت پنج روز طول کشید و پس از کسر مالیات صدی ده، روز یکصد و چهل تومان دستمزد اینجانب بوده است در زمان ریاست آقای مهندس ریاضی این عمل انجام گردید. غلامرضا تقوی نقاش ... [امضاء]و کلیه تابلو‌های کار مرحوم کمال‌الملک اینجانب مرمت نموده و مقوای پشت آن ابتکار اینجانب بوده است برای حفظ بودن از گرد و خاک. [امضاء]»

غلامرضا تقوی فرزند و شاگرد میرزا یحیی‌خان تقوی، نقاش مذهب و قلمدان‏ساز برجسته دوره قاجار بود که به نقل از کریم زاده تبریزی بنا بر روایتی جد مادرى او میرزا باباى اصفهانى نقاش‏باشى، از نقاشان صاحب نام قاجار بوده است که در چهره‏ پردازى و آبرنگ مهارت داشت و در تذهیب شیوه‏اى استادانه و با ظرافتی بالا داشت و پیرو مکتب استادش، میرزا عبدالوهاب مذهب‏ باشى بود.

استاد نخستین وى نیز سیدهاشم حسینى اصفهانى بوده است. فرزندان یحیی خان تقوی، غلامحسین، غلامرضا و على ‏اکبر تقوى، هر سه هنرمند و از شاگردان وى بوده‌‏اند.