صعودی شدن شهریه مدارس؛

افزایش ۵۰ تا ۸۰‌درصدی شهریه مهدکودک‌ها و مدارس

افزایش ۵۰ تا ۸۰‌درصدی شهریه مهدکودک‌ها و مدارس غیردولتی در تهران، بسیاری از خانواده‌های طبقه متوسط را در آستانه انتخابی دردناک قرار داده است؛ آموزش بی‌کیفیت یا فشار مضاعف اقتصادی.

کد خبر: ۶۹۸۴۳۴

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۴:۴۴

به گزارش صراط نیوز، والدینی که روزگاری به امید آرامش فرزندانشان در فضای آموزشی امن‌تر به سراغ مدارس خصوصی رفته بودند، حالا با فهرستی از هزینه‌های نجومی، وعده‌های مبهم و اضطراب آینده‌ای نامعلوم مواجه‌اند؛ بحرانی که از نظر آنها نه‌فقط اقتصادی، بلکه روانی و تربیتی نیز هست. این در حالی است که آموزش‌وپرورش می‌گوید هنوز شهریه‌های جدید نهایی نشده و دریافت وجه بیش از مصوبه سال گذشته، تخلف محسوب می‌شود. مسئولان وعده داده‌اند شهریه‌ها بر‌اساس شاخص‌های دقیق و متفاوت برای هر مدرسه محاسبه خواهد شد.

یکی از مادران ساکن غرب تهران از جهش ناگهانی شهریه یک مهدکودک باسابقه در محله‌شان می‌گوید: «این مهدکودک در سال‌های گذشته همیشه جای امن و مناسبی برای فرزندم بود. سال گذشته شهریه آن ماهی هفت میلیون تومان بود، اما امسال ناگهان به ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان رسیده است، بدون آنکه امکانات جدیدی اضافه کرده باشند. تنها توضیحی که ارائه می‌شود، این است که این مهدکودک پنج‌ستاره ارزیابی شده. انگار با هتل طرف هستیم، نه با یک فضای آموزشی برای کودکان». او با تأکید بر فشار اقتصادی ناشی از این افزایش‌ها ادامه می‌دهد: «من کارمندم و افزایشی که در حقوقم ایجاد شده، حداکثر سه میلیون تومان بوده؛ در حالی‌که شهریه مهدکودک سه تا چهار برابر شده است.

وقتی اعتراض می‌کنیم، مدیران مهد پاسخ می‌دهند ناهار بچه‌ها با برنج ایرانی است، مربی‌ها مدرک کارشناسی ارشد دارند و به دلیل وجود برنامه‌های تخصصی مانند فن بیان باید این هزینه‌ها را بپردازیم. البته من کیفیت این مهد را انکار نمی‌کنم، اما جهش فعلی با توان اقتصادی ما همخوانی ندارد». یکی دیگر از مادران که دو فرزندش را در یک مهدکودک خصوصی در محدوده جنت‌آباد ثبت‌نام کرده بود، می‌گوید: «ما هرگز به دنبال مهد‌های لوکس یا خاص نبودیم؛ تنها هدف ما یافتن مرکزی با کیفیت مناسب و هزینه‌ای معقول بود. همان مهدی که تا پیش از این هزینه‌اش برایمان قابل پرداخت بود، حالا با هزینه‌ای حدود ۳۰ میلیون تومان در ماه، ما را در تنگنای شدید مالی قرار داده است». این مادر به آسیب‌های روانی ناشی از قطع ارتباط کودکان با محیط آشنا اشاره می‌کند: «فرزند من سه سال در این فضا بزرگ شده و با مربیان و دوستانش انس گرفته است. مشاوران به ما هشدار داده‌اند که جدا‌کردن کودک از این محیط ممکن است تبعات روانی جدی‌ای به همراه داشته باشد، اما بسیاری از خانواده‌ها دیگر نیز قادر به ادامه پرداخت این شهریه نیستند».

کار در تاکسی اینترنتی برای جبران شهریه

او درباره وضعیت همسرش می‌گوید: «پدر خانواده اکنون شب‌ها با خودرو در تاکسی‌های اینترنتی کار می‌کند تا بخشی از هزینه‌ها جبران شود؛ در‌حالی‌که کارمند رسمی و با حقوق نسبتا خوب است، اما وقتی یک‌سوم حقوقش صرف مهدکودک شود، برای دیگر هزینه‌ها چیزی باقی نمی‌ماند». مادران از ابهام در هزینه‌های جانبی نیز انتقاد می‌کنند: «علاوه بر شهریه، مبالغی جداگانه بابت اقلام مصرفی مانند ماژیک، چسب، کاغذ و وسایل دیگر دریافت می‌شود که سالانه به ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان می‌رسد، بدون آنکه گزارشی شفاف از نحوه مصرف آن ارائه شود. هیچ‌یک از این اقلام به خانه منتقل نمی‌شود و خانواده‌ها هم دقیقا نمی‌دانند چه چیزی می‌خرند». در بخشی دیگر از این گفت‌و‌گو، یکی از مادران به مسئله‌ای اشاره می‌کند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

افت ناگهانی سطح زندگی کودک و تأثیر آن بر روحیه او. او می‌گوید: «بچه‌ای که در یک محیط نسبتا مناسب و با امکانات متوسط بزرگ شده، حالا به‌ناچار به محیطی با سطح پایین‌تر منتقل می‌شود. این انتقال ناگهانی برای کودک قابل درک نیست و ممکن است احساس گناه یا طردشدگی در او ایجاد کند. برای خانواده‌ها نیز بسیار دردناک است که ببینند کودک‌شان در چهار یا پنج‌سالگی با چنین تجربه‌ای مواجه می‌شود». او اضافه می‌کند: «ما در جست‌وجوی کیفیت بودیم، نه تجمل؛ ولی حالا حتی همان کیفیت متوسط هم از دسترس ما خارج شده است. اگر خانواده‌ای سه فرزند داشته باشد، تأمین شهریه مهد برای سه کودک غیرممکن است. بسیاری از دوستان فرزندانم اکنون در خانه مانده‌اند و خانواده‌ها با بحران روانی مواجه‌اند».

کوچ به مدارس دولتی

افزایش شهریه مدارس غیردولتی، تنها چالش مالی خانواده‌ها نیست؛ بسیاری از والدین از شکاف عمیق میان هزینه‌های تحمیل‌شده و کیفیت واقعی آموزش نیز گلایه دارند. یکی از مادران که دو فرزند دانش‌آموز در مقطع ابتدایی و متوسطه دارد، با اشاره به افزایش چشمگیر شهریه مدارس غیرانتفاعی، از نبود تناسب میان هزینه‌ها و کیفیت آموزش ابراز نارضایتی می‌کند: «افزایش شهریه‌ها در سال جاری نه‌تنها متناسب با شرایط اقتصادی خانواده‌ها نیست، بلکه در مقایسه با کیفیت خدمات آموزشی ارائه‌شده نیز توجیهی ندارد. در سال گذشته، با وجود پرداخت شهریه‌های سنگین، مدارس در روز‌های زیادی به دلیل آلودگی هوا، ناترازی انرژی یا دلایل دیگر تعطیل بودند. بسیاری از والدین به این نتیجه رسیده‌اند که صرف چنین هزینه‌هایی برای مدارسی که عملا نیمی از سال تحصیلی را به تعطیلی می‌گذرانند، منطقی نیست».

او با اشاره به روند رو به افزایش گرایش خانواده‌ها به مدارس دولتی و هیئت‌امنایی می‌گوید: «تعداد زیادی از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرزندان خود را در مدارس دولتی ثبت‌نام کنند و در کنار آن از کلاس‌های تقویتی و معلم خصوصی استفاده کنند؛ چون در مجموع برایشان به‌صرفه‌تر است. اما مدارس دولتی و هیئت‌امنایی نیز با مشکلاتی مانند تراکم دانش‌آموزان مواجه هستند. در سال گذشته، کلاس‌هایی با ۴۰ دانش‌آموز تشکیل شد که عملا کیفیت آموزشی را کاهش می‌دهد. به نظر می‌رسد ظرفیت این مدارس برای پاسخ‌گویی به موج بازگشت خانواده‌ها از غیرانتفاعی‌ها کافی نیست». این مادر شاغل در ادامه به یکی دیگر از معضلات مدارس غیرانتفاعی اشاره می‌کند: «بسیاری از کلاس‌ها و برنامه‌های فوق‌برنامه در مدارس غیرانتفاعی صرفا جنبه درآمدزایی دارند و عملا بازدهی درخور توجهی ندارند. وقتی والدین نسبت به شهریه‌ها اعتراض می‌کنند، مدیران مدارس با استناد به این کلاس‌ها از پاسخ‌گویی طفره می‌روند.

در‌حالی‌که خانواده‌ها به وضوح می‌بینند که این برنامه‌ها صرفا راهی برای دریافت مبالغ بیشتر است». مادر دیگری نیز از افزایش چشمگیر شهریه مدرسه فرزندش برای سال تحصیلی آینده گلایه دارد و می‌گوید: «برای یکی از فرزندانم در سال گذشته ۹۰ میلیون تومان شهریه پرداخت کردیم که امسال به ۱۶۰ میلیون تومان افزایش یافته است. شنیده‌ام برخی مدارس برای پایه اول ابتدایی، بدون احتساب ناهار، سرویس و لباس فرم، شهریه ۲۱۰ میلیون تومانی اعلام کرده‌اند. مدرسه‌ای هم شهریه‌ای بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان اعلام کرده است». این مادر به یکی از چالش‌های شخصی خود هم اشاره می‌کند: «برای من، تنها مزیت مدارس غیرانتفاعی نسبت به مدارس دولتی، جمعیت کمتر کلاس‌ها و نظارت دقیق‌تر بر دانش‌آموزان است».

شهریه ۱۲۵ میلیون تومانی

مادران دیگری نیز از رشد بی‌سابقه شهریه مدارس غیردولتی خبر می‌دهند؛ افزایشی که به گفته آنان در بسیاری موارد با بهبود ملموسی در کیفیت آموزش همراه نبوده است. یکی از این مادران درباره مدرسه شناخته‌شده‌ای در غرب تهران می‌گوید: «این مدرسه از نظر تمرکز بر زبان، در منطقه شناخته‌شده است. معلمان اعلام کرده‌اند دانش‌آموزان از مقاطع پایین با زبان انگلیسی یا فرانسوی آشنا می‌شوند. با‌این‌حال، شهریه‌ای که برای سال آینده پیش‌دبستانی اعلام شده، حدود ۱۲۵ میلیون تومان است؛ آن‌هم بدون در نظر گرفتن هزینه‌های جزوه، ناهار و لباس فرم. مسئولان مدرسه هشدار داده‌اند که ممکن است تا ۷۰ درصد افزایش شهریه هم اعمال شود».

مادر دیگری از افزایش ۴۰ تا ۵۰‌درصدی شهریه مدرسه‌ای در محدوده پاسداران خبر می‌دهد: «سال گذشته شهریه این مدرسه حدود ۹۰ میلیون تومان بود، اما امسال صحبت از افزایش ۴۰ تا ۵۰‌درصدی است. شنیده‌ایم که شهریه برای سال تحصیلی آینده بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان تعیین خواهد شد. برای یک پیش‌دبستانی در منطقه ۲ هم پیش‌پرداختی معادل ۲۷ میلیون تومان دریافت می‌شود که در دو قسط در فروردین و تیر باید پرداخت شود. مجموع شهریه پیش‌دبستانی در این مدرسه به حدود ۲۴۴ میلیون تومان می‌رسد که هزینه صبحانه و ناهار را هم شامل می‌شود». او به افزایش شدید شهریه پایه اول ابتدایی در این هم مدرسه اشاره می‌کند: «برای پایه اول ابتدایی، ۳۱۰ میلیون تومان شهریه اعلام شده که شامل وعده ناهار و میان‌وعده‌ای سبک است. البته این رقم بدون در نظر گرفتن هزینه کلاس‌های فوق‌برنامه محاسبه شده است. سال گذشته برای همین پایه، شهریه بین ۱۵۰ تا ۱۶۰ میلیون تومان بود؛ بنابراین امسال با حدود ۸۰ درصد افزایش مواجه شده‌ایم». به گفته آنها، با وجود فشار اقتصادی گسترده، نه‌تنها شهریه‌ها افزایش یافته بلکه انتظار والدین برای ارائه خدمات آموزشی متناسب با این ارقام نیز همچنان بی‌پاسخ مانده است.

وعده‌هایی برای مهار شهریه

در‌حالی‌که خانواده‌ها از جهش افسارگسیخته شهریه مدارس غیرانتفاعی گلایه‌مند هستند، مسئولان آموزش‌وپرورش می‌گویند هنوز سقف جدید شهریه‌ها نهایی نشده و دریافت مبالغ فراتر از نرخ مصوب، تخلف به‌شمار می‌رود. مجید پارسا، مدیرکل آموزش‌و‌پرورش شهر تهران، اواخر فروردین تأکید کرده بود هنوز رقم جدید شهریه‌ها قطعی نشده و مدارس اجازه ندارند تا زمان ابلاغ رسمی، هیچ مبلغی بیش از شهریه سال گذشته دریافت کنند. او یادآور شده که در مرحله پیش‌ثبت‌نام نیز دریافت هرگونه وجه اضافی غیرقانونی است. پارسا همچنین از حق انصراف والدین سخن گفته و تأکید کرده که اگر خانواده‌ای بخواهد ثبت‌نام فرزندش را لغو یا مدرسه را تغییر دهد، مدرسه باید کل مبلغ دریافتی را بدون هیچ‌گونه کسر یا عنوانی مثل «خسارت» بازگرداند.

در این میان، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش‌و‌پرورش، از ابلاغ الگوی جدیدی برای تعیین شهریه مدارس غیردولتی خبر داده که هدفش جلوگیری از اعمال درصد‌های افزایشی یکسان برای همه مدارس است. به گفته او، شهریه هر مدرسه بر‌اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های متنوع محاسبه می‌شود که شامل مواردی مثل نرخ تورم، موقعیت جغرافیایی، امکانات مدرسه، سطح دوره تحصیلی و کیفیت منابع انسانی است. محمودزاده گفته که بیش از ۷۰ درصد مدارس غیردولتی در کشور شهریه‌ای زیر ۳۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند، اما برای والدینی که با شهریه‌های چند‌ده میلیون تومانی و حتی بالاتر مواجه‌اند، این آمار‌ها چندان دلگرم‌کننده به نظر نمی‌رسد.