مرتد کیست؟

هر گفتار یا کرداری که سبب تکذیب، انکار، عیب گذاری و ناقص شمردن، تمسخر و استهزای دین اسلام یا اهانت به مقدسات و کوچک شمردن و دست برداشتن از آن گردد، موجب تحقق کفر و ارتداد می شود.

کد خبر: ۶۵۳۸۲

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۳۹۱ - ۱۵:۰۷

ارتداد چیست؟

به گزارش صراط، «ارتداد» که از واژه «رد» گرفته شده، در لغت به معنای بازگشت است . در فرهنگ دینی، بازگشت به کفر ارتداد و رده نامیده می شود، (المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، ص 192و193) البته مساله ارتداد و احکام جزایی مترتب بر آن به اسلام اختصاص ندارد. در برخی دیگر از ادیان و مذاهب بزرگ نیز هرگاه کسی از دین برگزیده و منتخب روی گرداند، کافر به شمار می آید و بدان سبب که از دین سابق برگشته، مرتد خوانده می شود.

در فرهنگ اسلامی از آن جهت که دین حقیقی نزد خدا اسلام است، (آل عمران (3) : 19) هر کس خدای متعال یا وحدانیت وی، حیات پس از مرگ (معاد)، شریعت اسلامی یا نبوت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) را باور نداشته باشد، کافر قلمداد می شود . (مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ابوعلی طبرسی، ج 2 - 1، ص 128) البته جوهره همه ادیان الهی واحد است; گرچه به مقتضای تفاوت شرایط اجتماعی، شرایع نیز تفاوت می یابند; در هر عصری، تنها یک شریعت بر حق است و سایر شرایع، به دلیل تفاوت شرایط قبلی یا وقوع تحریف، نسخ می شود . (تفسیر المنار، محمد رشیدرضا، ج 6، ص 416 – 417)

احترام اسلام برای شریعت های پیش، مانند یهودیت و مسیحیت، صرفا به دلیل تحمل و بردباری و تسامح عملی و تایید همزیستی مسالمت آمیز است نه پذیرش حقانیت و اصالت کنونی آن ها. ( پرسش ها و پاسخ ها (آزادی و پلورالیسم)، آیت الله مصباح یزدی، ج 4 . ص 38و62 – 78)

البته کفار به سه گروه تقسیم می شوند:

1 . اهل کتاب (یهودی ها و مسیحی ها )

2 . شبیه اهل کتاب (زرتشتی ها)که بر اساس روایات، زرتشتیان دارای کتاب آسمانی بودند که در طول تاریخ از میان رفته است.

3 . مشرکان و سایر کفار (کتب فقهی شیعه و اهل سنت; بخش جهاد)

قرآن کریم، همواره اهل کتاب را از مشرکان جدا کرده است و با آن که یهودیان حضرت «عزیر» و مسیحیان حضرت «عیسی (علیه السلام)» را پسر خدا می دانستند (توبه (9) : 30و31; مائده (5) : 17و72و73) ، مشرک نامیده نشده اند و در اسلام روش برخورد و تعامل با آنان مانند مشرکین نیست . (المیزان فی تفسیر القرآن، سید محمد حسین طباطبایی، ج 9، ص 281 – 282)

در فرهنگ اسلامی از آن جهت که دین حقیقی نزد خدا اسلام است، هر کس خدای متعال یا وحدانیت وی، حیات پس از مرگ (معاد)، شریعت اسلامی یا نبوت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) را باور نداشته باشد، کافر قلمداد می شود

عوامل ارتداد

اموری که سبب کفر می شود، هرگاه از سوی یک مسلمان صورت پذیرد، عوامل تحقق ارتداد نیز به شمار می آید. این امور عبارت است از:

1 . انکار اصل دین: مانند انکار وجود خدا، وحدانیت وی، رسالت حضرت ختمی مرتبت (صلی الله علیه و آله) یا معاد و حیات پس از مرگ که با انکار یکی از این امور فرد کافر می شود.

2 . انکار یکی از احکام ضروری و بدیهی دین اسلام (کتب فقهی باب نجاسات، از جمله مرحوم محقق در شرایع اسلام و امام خمینی (ره) در تحریر الوسیله) مانند انکار وجوب نماز یا روزه.

3 . انکار یکی از احکام قطعی ولی غیر ضروری اسلام (جواهر الکلام، محمد حسن نجفی، ج 6، ص 49 ) هرگاه کسی به طور مشخص بداند مثلا روزه در عید فطر حرام است یا روزه مسافر (جز در موارد خاص) باطل است و یا پوشش اسلامی بانوان واجب است، ولی با وجود این منکر آن گردد، مرتد می شود; چون این امر به انکار رسول خدا (صلی الله علیه و آله) یا تکذیب آن حضرت می انجامد .

البته لازم نیست انکار دین یا ا حکام شریعت مقدس حتما با گفتار صریح و آشکار باشد هر گفتار یا کرداری که سبب تکذیب، انکار، عیب گذاری و ناقص شمردن، تمسخر و استهزای دین اسلام یا اهانت به مقدسات و کوچک شمردن و دست برداشتن از آن گردد، موجب تحقق کفر و ارتداد می شود; مانند افکندن قرآن در کثافات یا پاره یا تیرباران کردن آن . از این رو، هر رفتار و گفتاری که نتیجه آن عدم حقانیت دین اسلام و در نتیجه بی فایده بودن اعتقاد به آن باشد، موجب کفر و ارتداد می گردد.(جواهرالکلام، محمدحسن نجفی، ج 6، ص 48وج 41، ص 600 )

یکی از نمونه های روشن آن حکم حضرت امام خمینی درباره سلمان رشدی و مرتد خواندن او است . سلمان رشدی با صراحت به نفی و انکار اسلام نپرداخت; ولی به نحوی شرم آور به ساحت مقدس قرآن کریم، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و همسران و برخی از یاران آن حضرت توهین کرد - این خود جرمی جداگانه به نام «سب النبی» است و مجازات مستقل دارد - و مساله وحی و نزول قرآن را به سخره گرفت. او به خواننده کتابش تلقین می کند که رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و نزول قرآن کریم، دروغ و - معاذ الله - ساخته ذهن نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) است و حتی بعضی از سخنان شیطان نیز در قرآن گنجانیده شده است .

انواع مرتد

در فقه اسلامی مرتد دو نوع است و هر یک احکامی جداگانه دارد:

الف) مرتد فطری: کسی است که پدر یا مادر یا والدینش هنگام انعقاد نطفه وی مسلمان بوده، بعد از بلوغ، آیین اسلام را پذیرفته و سپس به کفر روی آورده است; مانند سلمان رشدی که پدرش مسلمان است .

ب) مرتد ملی: کسی است که پدر و مادرش هنگام انعقاد نطفه وی کافر بوده اند; بعد از بلوغ، اظهار کفر کرده، سپس مسلمان شده و بعد از آن به کفر باز گشته است.(تحریرالوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 499)

البته برخی از فقها نیز اسلام یا کفر پدر یا مادر هنگام ولادت طفل را شرط دانسته اند نه هنگام انعقاد نطفه . (مبانی تکملة المنهاج، سید ابوالقاسم خویی، ج 1، ص 325)

و حالا مرتدی دیگر

به دنبال گستاخی و هتاکی یک خواننده خارج نشین به ساحت مقدس امام هادی(علیه السلام) و امام عصر(عج)، اعتراض های گسترده ای در فضای مجازی و اجتماعی علیه این اقدام شنیع و وهابی‌پسند صورت گرفت و درخواست های متعددی به دفاتر مراجع تقلید برای صدور حکم ارتداد وی ارسال شد.

حضرت آیت الله مکارم شیرازی و آیة الله صافی گلپایگانی در پاسخ به یک استفتا در این باره، هرگونه اهانت به ائمه (علیهم السلام) را موجب ارتداد دانستند.

احترام اسلام برای شریعت های پیش، مانند یهودیت و مسیحیت، صرفا به دلیل تحمل و بردباری و تسامح عملی و تایید همزیستی مسالمت آمیز است نه پذیرش حقانیت و اصالت کنونی آن ها

متن استفتا:

نظر به اینکه اخیراً فردی به نام شاهین نجفی که از خوانندگان موسیقی در خارج از کشور می باشد در قالب متن شعر و ارائه تصویری موهون به ساحت مقدس حضرت بقیه الله (روحی فداه) و امام علی النقی الهادی (علیه السلام) و گنبد مقدس حضرت علی بن موسی الرضا(علیه السلام) اهانت نموده و در جهت ترویج این اهانت فایل صوتی و تصویری آن را در پربیننده ترین سایت های اطلاع رسانی قرار داده اند.

خواهشمند است تکلیف شرعی شیعیان و دوست داران اهل بیت (علیهم السلام) را در این خصوص بیان فرمایید.

پاسخ:

بسمه تعالی ـ هرگونه اهانت به مقام شامخ امامان معصوم (علیهم السلام) و توهین آشکار به آنها اگر توسط فرد مسلمانی صورت گیرد موجب ارتداد است و اگر توسط غیر مسلمانی باشد داخل در عنوان سابّ النبی(صلی الله علیه وآله) می باشد.

همیشه موفق باشید ـ ناصر مکارم شیرازی

متن استفتاء از آیة الله صافی گلپایگانی:

مدتی است عده ای اجیر شده که عمدتاْ از ضد انقلاب خارج از کشور می باشند، در فضای اینترنت؛ سایت ها و وبلاگ های خود به راحتی به امام مظلوم شیعیان حضرت امام هادی(علیه السلام) اهانت و جسارت می کنند ( طراحی جوک، کاریکاتور، فحاشی، دروغ بستن و ...) حکم این افراد چیست؟

پاسخ: چنانچه اهانت و جسارت به حضرت نموده باشد مرتدند . والله اعلم

منبع: تبیان