مغالطه ذینفعان پتروشیمی در مورد نرخ تسعیر ارز؛ به نام سهامداران به کام سفته بازان

نرخ گاز خوراک پتروشیمی ها به واسطه ی تغییر نرخ ارزی گاز افزایش پیدا کرده است و مشخصا تعیین نرخ تسعیر که منحصرا بر عهده ی بانک مرکزی است، نسبت به گذشته تغییری نکرده است.

کد خبر: ۶۲۸۴۶۴

تاریخ: ۱۹ تير ۱۴۰۲ - ۱۰:۱۳

به گزارش پایگاه خبری صراط به نقل از فارس، چندی پیش مصوبه جنجالی دولت مبنی بر افزایش نرخ گاز خوراک پتروشیمی‌ها به تمام واحد‌های صنعتی مرتبط ابلاغ شد. پس از ابلاغ این مصوبه، سیلی از انتقادات و پیشنهاد‌های جایگزین از سوی گروه‌هایی که عمدتا از ذی نفعان سود‌های نجومی شرکت‌های پتروشیمی بودند به راه افتاد.

این فشار‌ها آنقدر شدت گرفت که حتی وزیر اقتصاد نیز در مصاحبه‌ای علی رغم آگاهی به این موضوع که کاهش هر هزار تومان نرخ گاز خوراک کسری ۳۷ هزار میلیارد تومانی در منابع هدفمندی یارانه‌ها (تبصره ۱۴) ایجاد می‌کند، با تردید خبر از بررسی بیشتر در این نرخ داد و مدعی شد امکان جایگزینی فرمول به جای نرخ ثابت برای تعیین نرخ خوراک وجود دارد.

البته لازم به ذکر است تا کنون تغییری در این نرخ صورت نگرفته است و شرکت‌های بورسی نیز در افشاسازی‌های خود یک به یک از اعمال این نرخ از ابتدای تیرماه خبر داده اند.

بانک مرکزی مسئول تعیین نرخ تسعیر

یکی از انتقادات و ابهاماتی که ذی نفعان صنعت پتروشیمی به مصوبه اخیر هیئت دولت وارد می‌کنند این است که، اگر دولت قرار است رانت گاز، که تقریبا تنها مزیت رقابتی این صنایع است را حذف کند و نرخ گاز به نرخ جهانی باشد پس نرخ تسعیر محصولات پتروشیمی توسط خود این شرکت‌ها تعیین شود و دولت دخل و تصرفی در آن نداشته باشد.

در واقع این گروه مدعی هستند دولت تنها در شرایطی که رانتی در اختیار این شرکت‌ها قرار دهد تا آن‌ها آن‌ها بتوانند سود‌های هنگفتی از محل خوراک ارزان به جیب بزنند، می‌تواند نرخ تسعیر برای محاسبه‌ی قیمت پایه این محصولات در بورس کالا و همچنین برای ارز‌های صادراتی آن‌ها تعیین کند.

در پاسخ به این ابهام باید گفت که مدیریت و تعیین نرخ ارز منحصرا مربوط به بانک مرکزی است و تنها سیاست گذار پولی هر کشور، فقط و فقط بانک مرکزی آن کشور است و طبیعتا هیچ مرجع دیگری حق دخالت در سیاست‌های ارزی را نخواهد داشت. در همین راستا حاکمیت و مرجعیت بانک مرکزی در خصوص تعیین نرخ تسعیر زمانی شفاف‌تر می‌شود که حتی مجلس نیز نتوانست در تعیین و تغییر نرخ تسعیر اقدامی کند.

گفتنی است در تاریخ یک خرداد، رئیس مجلس شورای اسلامی در مکاتبه‌ای با رئیس جمهور، مصوبه ۲۳ اسفند ماه هیئت وزیران مبنی بر تثبیت نرخ ارز و تعیین نرخ تسعیر ارز جهت شرکت‌های پالایش نفت و پتروشیمی توسط بانک مرکزی را مغایر قانون دانست، اما مشخصا تا امروز تغییری در این سیاست بانک مرکزی رخ نداده است و حتی بهادری جهرمی نیز در این راستا اعلام کرد: مسئله مجلس این بوده که خود دولت نمی‌تواند نرخ ثابتی مشخص کند، اما بانک مرکزی مطابق چارچوب صلاحیت قانونی این امر را پیش می‌برد و مبنا همان نرخی است که بانک مرکزی اعلام می‌کند.

همانطور که در تصویر زیر مشخص است، مبنای محاسبه‌ی نرخ گاز خوراک برای پتروشیمی‌های خوراک گازی و سایر صنایع همانند مس و فولاد بر اساس نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی است که توسط بانک مرکزی تعیین شده است و نرخ سوخت گاز هم نسبتی از همان نرخ خوراک است.

صنعت پتروشیمی، شرکت ملی گاز ایران، بورس کالای ایران.

نرخ ارزی گاز خوراک تغییر کرده نه نرخ تسعیر آن

دیگر نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد، این است که هم اکنون نرخ تسعیر در محاسبه‌ی گاز خوراک تغییری نکرده و در واقع نرخ ارزی گاز تغییر کرده است. به بیانی دیگر اگر قرار است تغییری در نرخ خوراک پتروشیمی‌ها و سایر صنایع که خوراک گازی دریافت می‌کنند، صورت گیرد تنها فرمول محاسبه است که می‌تواند تغییر کند چراکه همانطور که در بالا گفته شده تنها مرجع تعیین کننده‌ی نرخ تسعیر چه برای عرضه محصولات در بورس کالا و چه برای تسعیر ارز‌های صادراتی فقط و فقط بانک مرکزی است.

در پایان به نظر می‌رسد جدا از اینکه صنایع پتروشیمی کشور با نرخ‌های جدید گاز خوراک می‌توانند سود سازی داشته باشند یا خیر، عده‌ای که تا کنون و در این سال‌ها از رانت سرشاری که این شرکت‌ها بهره می‌بردند، منتفع می‌شدند، در شرایط فعلی با ایجاد کمپین سازی‌های رسانه‌ای در تلاشند تا وضعیت این شرکت‌ها را بسیار وخیم‌تر از وضعیت واقعی آن‌ها نمود دهند و همچنین مشهود است که اقدام هیئت دولت در خصوص تعیین نرخ جدید گاز خوراک منافع بسیاری را بر هم زده است.