بی‌برنامگی وزارت بهداشت، عامل تداوم کمبود پزشک متخصص در کشور

همزمان با انتشار نتایج پنجاهمین دوره آزمون دستیاری پزشکی کشور، معاون آموزشی وزارت بهداشت خبر از افزایش ۷ درصدی ظرفیت پذیرش متخصص داد. این در حالی است که پیش از این وزیر بهداشت وعده افزایش ظرفیت ۲۵ درصدی را داده بود. حال باید دید این تناقض‌گویی در بین مسؤولان این وزارت‌خانه، چگونه خواهد توانست کمبود پزشک متخصص را جبران کند؟

کد خبر: ۶۲۶۶۸۶

تاریخ: ۰۵ تير ۱۴۰۲ - ۰۸:۱۵

به گزارش پایگاه خبری صراط به نقل از فارس، هفته گذشته بود که انتشار یک گزارش تصویری از تنها بیمارستان شهرستان کوار حاشیه‌هایی به دنبال داشت. بر اساس این گزارش میدانی، مهم‌ترین مشکل این شهرستان، کمبود پزشکان متخصص بود. به گونه‌ای که بخش اورژانس، بدون حضور متخصص طب اورژانس اداره می‌شد. از طرفی با وجود تعبیه بخش مراقبت‌های ویژه (مخصوص بیماران قلبی) در این بیمارستان، شهرستان ۱۰۰ هزار نفری کوار، پزشک متخصص قلب و عروق ندارد. به علاوه دو اتاق جراحی بیمارستان نیز به واسطه کمبود نیرو و پزشک متخصص بلااستفاده باقی مانده است و باعث این گردیده که در ماه، ۲۵۰ تا ۳۰۰ بیمار کواری برای تکمیل درمان به شیراز فرستاده می‌شوند. کوار تنها شهرستانی نیست که مردمانش از کمبود پزشک متخصص رنج می‌برند. با این وجود همچنان افزایش ظرفیت پذیرش تخصص پزشکی درگیر تناقض‌گویی‌های مسئولان وزارت بهداشت است.

تناقض وزیر و معاون آموزشی

همزمان با انتشار نتایج پنجاهمین دوره آزمون دستیاری پزشکی، معاون آموزشی وزارت بهداشت ضمن اعلام اینکه در سال ۱۴۰۲ ظرفیت پذیرش متخصص پزشکی افزایش خواهد داشت، گفت: «سال گذشته، ظرفیت اعلامی ۴۳۰۰ نفر بود. در سال جاری نیز ۳۰۰ نفر افزایش پذیرش داریم و بیش از ۴ هزار و ۶۰۰ نفر پذیرفته خواهند شد. علاوه بر این، در هیچ رشته تخصصی کاهش ظرفیت نداریم.» این اظهارات دکتر باقری فرد در حالی منتشر می‌شود که چندی پیش دکتر عین‌اللهی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، افزایش ظرفیت دوره تخصص پزشکی را به گونه‌ی دیگری توصیف کرده بود. ایشان در یک مصاحبه تصویری، با اشاره به عزم این وزارت‌خانه مبنی بر افزایش میزان پذیرش متخصص پزشکی، عنوان کرد: «در سال گذشته (۱۴۰۱) شاهد افزایش ۲۵ درصدی ظرفیت پذیرش دوره دستیاری پزشکی بودیم. در سال ۱۴۰۲ نیز سعی می‌کنیم که این روند افزایشی را حفظ نماییم». این در حالی است که به گفته معاون آموزشی این وزارت‌خانه، امسال فقط هفت درصد به ظرفیت پذیرش پزشکان متخصص افزوده خواهد شد. به نظر می‌رسد، نبود برنامه مشخص در وزارت بهداشت برای جبران کمبود پزشک متخصص کشور، باعث گردیده است که این گونه ناهماهنگی‌هایی به وجود بیاید.

کمبودی که همچنان می‌ماند

در حال حاضر سرانه پزشک متخصص در ایران ۶.۲ در هر ۱۰ هزار نفر است. در حالی که میانگین این سرانه در اروپا به عدد ۲۴.۵ و در کشور‌های سالمند جهان به ۲۶/۱ نیز می‌رسد. متاسفانه شهر‌های مناطق محروم، بیشترین آسیب را از این کمبود می‌بینند. برای مثال در حال حاضر ۹۱ شهرستان از ۴۵۰ شهرستان کشور، متخصص زنان و زایمان ندارند. توزیع متخصصان قلب و عروق یا جراحی عمومی نیز وضعیت نامساعدی دارد.

این کمبود پزشک متخصص باعث ایجاد مشکلات فراوانی برای مردم مناطق محروم می‌شود. از یک سو این مردم مجبور خواهند بود کیلومتر‌ها مسیر را طی کنند، تا به پزشک متخصص مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند. به علاوه به واسطه تعداد کم پزشکان متخصص، بازاری انحصاری شکل می‌گیرد که پدیده‌هایی همچون زیر میزی و فرار مالیاتی را با خود به همراه دارد. همچنین با افزایش مراجعان هر متخصص، صف‌های دریافت خدمات نیز طولانی‌تر می‌شوند. تا آنجا که امروزه برخی از پزشکان متخصص، برای یک تا شش ماه آینده نوبت دهی دارند. حتی با فرض گرفتن نوبت از این پزشکان، مدت زمان معاینه نیز بسیار کاهش یافته است.

کمبود پزشک متخصص باعث هدر رفت منابع مالی وزارت بهداشت نیز می‌شود. چرا که گاهی با وجود تامین تجهیزات و امکانات مورد نیاز، نبود پزشک متخصص باعث می‌شود که این تجهیزات بی‌استفاده باقی بمانند و مردم از خدمات باکیفیت سلامت محروم شوند.

یکی از بهترین راه‌حل‌های مسئله کمبود پزشک متخصص، افزایش ظرفیت پذیرش در مقطع دستیاری است. اما آن طور که از شواهد برمی‌آید تا کنون وزارت بهداشت به جمع بندی نهایی در این باره نرسیده است. هنوز قانون مشخصی در این زمینه ارائه نگردیده و آینده نگری کافی در این زمینه صورت نگرفته است. کارشناسان توصیه می‌کنند که با توجه به اهمیت بالای تامین پزشک متخصص کشور و حرکت جامعه به سمت سالمندی، هر چه سریع‌تر بایستی با برآورد میزان نیاز کشور به پزشک متخصص، طی سال‌های آینده زمینه برای افزایش قاعده‌مند ظرفیت پذیرش متخصص پزشکی فراهم گردد. این درحالی‌است‌که شورای عالی انقلاب فرهنگی از زمانی که مصوبه «افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی» منتشر شده، در انتظار ارائه برنامه «افزایش ظرفیت پذیرش دستیاری» از سوی وزارت بهداشت به این شورا است.