پیامد تحریم‌های غربی علیه روسیه و ایران/قدرت تعیین قیمت نفت از اروپا به دست آسیا افتاد

طبق اظهارات بازرگانان، تحلیلگران و بنا بر آمار رفینیتیو آیکان، تحریم‌های غربی علیه نفت روسیه و ایران، باعث سرازیر شدن سوخت ارزان به آسیا شده و به روند چند دهه‌ای که طی آن این منطقه، پول بیشتری نسبت به اروپا برای انرژی پرداخت می‌کرد را تضعیف کرده است.

کد خبر: ۶۱۵۸۷۴

تاریخ: ۰۶ فروردين ۱۴۰۲ - ۰۹:۳۷

به گزارش پایگاه خبری صراط به نقل از ایسنا، رویترز نوشت؛ تحلیلگران و مقامات دولتی کشور‌های مصرف کننده، واژه پریمیوم آسیایی را برای اشاره به قیمت‌های بالاتری که واردکنندگان آسیایی برای نفت فروخته شده توسط صادر کنندگان بزرگ نظیر کشور‌های عضو اوپک پرداخت می‌کنند، استفاده می‌کنند.

برای آسیا پریمیوم ضعیف شده، به یک محرک اقتصادی منجر شده و منعکس کننده پیامد ناخواسته دیگری از تحریم‌های غربی علیه نفت و گاز روسیه است که باعث شده اروپایی‌ها مجبور شوند پول بیشتری برای خرید گاز طبیعی پرداخت کنند.

اوله هانس، مدیر استراتژی کالای ساکسو بانک می‌گوید: راحت می‌توان گفت مصرف کنندگان بزرگ در آسیا به خصوص چین و هند، از برندگان بزرگ تحریم‌ها هستند.

طبق آمار شرکت تحلیل داده کپلر، تحریم‌های غربی باعث شد روسیه، فروش نفت به آسیا را در یک سال منتهی به ژانویه، بیش از دو برابر افزایش دهد. بر اساس بعضی برآوردها، ایران که تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارد، صادرات خود را به بالاترین میزان سه سال گذشته افزایش داده و چین بزرگترین خریدار این نفت بوده است.

گرید نفتی اورال روسیه پیش از جنگ اوکراین، چند دلار در هر بشکه پایین‌تر از قیمت نفت برنت در اروپا فروخته می‌شد، اما اکنون آمار رفینیتیو آیکان نشان می‌دهد نفت اورال روسیه با تخفیف ۲۴ دلار در هر بشکه به آسیا فروخته می‌شود.

بعضی از منابع صنعتی که مایل نبودند نامشان فاش شود، اظهار کردند: این تخفیف به ۱۰ تا ۱۵ دلار در هر بشکه کاهش پیدا کرده است. اما حتی با تخفیف حدود ۱۵ دلار در هر بشکه، یک پالایشگاه در هند که ۲۰۰ هزار بشکه در روز نفت پالایش می‌کند، سه میلیون دلار در روز در خرید نفت خود در مقایسه با یک رقیب اروپایی، صرفه جویی می‌کند. این صرفه جویی بر مبنای سالانه به بیش از یک میلیارد دلار می‌رسد.

هارد سینگ پوری، وزیر نفت هند اوایل فوریه اعلام کرد اگر قیمت‌ها همچنان مناسب باشد، دهلی‌نو به خرید نفت از روسیه ادامه می‌دهد.

قیمت دهندگان و قیمت گیرندگان

پریمیوم آسیایی به زمانی برمی‌گردد که کشور‌های تولید کننده در دهه ۱۹۸۰، تعیین قیمت برای نفت خام خود را آغاز کردند و قیمت برای خریداران در آسیا که به واردات وابسته بودند و مجبور بودند قیمت عرضه شده را بپذیرند، می‌توانست بالاتر باشد.

خریداران آسیایی پیش از این به اقداماتی برای تضعیف پریمیوم مبادرت کرده و در ظرفیت پالایش سرمایه‌گذاری کرده‌اند تا تقاضای خود را تقویت کرده و قدرت چانه‌زنی در مذاکرات را بهبود دهند.

عربستان سعودی و صادرکنندگان بزرگ دیگر، تغییرات فعلی را در قیمت‌های فروش رسمی منعکس کرده اند که به میزان قابل توجهی پایین‌تر بوده و اختلاف قیمت با شاخص‌های قیمت منطقه‌ای را نشان می‌دهند. در مدت سه ماه منتهی به فوریه، عربستان سعودی قیمت گرید نفتی "عرب لایت" برای خریداران آسیایی را کاهش داد، اما قیمت نفتی که در آوریل و مارس بارگیری می‌شود، افزایش پیدا کرد.

با این حال، عربستان سعودی از نوامبر، اختلاف قیمت گرید نفتی "عرب لایت" که به آسیا فروخته می‌شود را به میزان سه دلار و ۳۵ سنت کاهش داده است. در همین مدت، اختلاف قیمت برای فروش به اروپا از راس تنوره، به میزان ۱۰ سنت در هر بشکه افزایش پیدا کرده است.

صادر کنندگان بزرگ دیگر عضو اوپک هم قیمت فروش اصلی خود به آسیا را از نوامبر کاهش دادند. عراق تنها کشور از بین این دو صادر کننده بوده است که قیمت‌های فروش برای اروپا را اعلام می‌کند. این کشور اختلاف قیمت برای فروش نفت مدیوم و سنگین بصره به آسیا را کاهش داده و قیمت فروش به اروپا را بالا برده است.

به گفته اوله هانسن، ایران و روسیه در زمینه قیمت، رقابت فزاینده‌ای داشته و سایر تولیدکنندگان خاورمیانه‌ای باید قیمت خود را بر این اساس تنظیم کنند که به قیمت فروش بالاتر به اروپا منتهی شده است.

اروپا منبع تامین خود را از دست داد

هند یکی از کشور‌هایی بوده که از پریمیوم آسیایی که به صادرکنندگان بزرگ پرداخت می‌کند، شکایت داشته است.

به گفته خورخه مونت‌پک که به مدت چند دهه در آژانس "اس اند پی گلوبال پلاتس" کار کرده است، آسیایی‌ها سابق بر این گزینه‌های کمتری نسبت به باقی جهان داشتند و قیمت آن‌ها باید صادرات از مسافت طولانی را جذب می‌کرد؛ بنابراین مجبور بودند پول بیشتری پرداخت کنند، در حالی که اروپا و آمریکا تامین داخلی داشتند. اکنون که اروپا نفت روسیه را به عنوان منبع تامین از دست داده، این منطقه ناچار است از منابع دیگری نفت تامین کند و از نظر تئوری، قیمت گذاری خاورمیانه برای اروپایی‌ها بدتر می‌شود.

بر اساس آمار رفینیتیو، قیمت واقعی نفت خام سبک عرب، بر اساس تقریبی در اروپا به برابری نزدیک‌تر شده و گاهی از قیمت آسیا در سال ۲۰۲۳ نیز فراتر رفته است. در سال ۲۰۲۱ و اوایل سال ۲۰۲۲، قیمت در آسیا عمدتا در بالاترین سطح قرار داشت.

بازار آزادی در کار نیست

نیل اتکینسون، تحلیلگر مستقل و مقام ارشد سابق آژانس بین المللی انرژی می‌گوید: کاهش محموله‌های غرب روسیه و فروش با تخفیف آن به هند، پریمیوم آسیایی را امری زائد کرده است. این نوع الگو‌های عادی پریمیوم یا تخفیف آسیایی واقعا دیگر کاربرد ندارند. شرایط بسیار خارق‌العاده است. در واقع، بازار آزادی که در شرایط عادی داشتیم را نداریم.

در مثال دیگری از بازار‌های نفت اروپایی قوی‌تر، نفت یوهان اسوردراپ نروژ در ۱۶ فوریه با پریمیوم نسبت به نفت برنت عرضه شد که در مقایسه با پنج دلار و ۱۵ سنت تخفیف در اواخر نوامبر، افزایش داشت. اما مشخص نیست که خریداری پیدا کرده است یا خیر. اسوردراپ در بزرگترین میدان نفتی اروپا تولید می‌شود و اولین بار در سال ۲۰۲۰ به بازار وارد شد.

پس از اعمال تحریم‌ها علیه روسیه در پی حمله نظامی مسکو به اوکراین در فوریه سال گذشته، بیشتر محموله‌های اسوردراپ در اروپا باقی مانده و برای بسیاری از پالایشگاه‌ها، جایگزین اورال روسیه شده است.

همه انتظار ندارند که اروپا برای مدت طولانی قیمت بالاتری را پرداخت می‌کند، زیرا سایر تامین‌کنندگان که آسیا خرید کمتری از آن‌ها دارد، شکاف موجود در تامین نفت در اروپا را پر می‌کنند و بمحض پایان جنگ اوکراین، ممکن است جریان نفت روسیه به اروپا احیا شود.

هانسن می‌گوید: هنگامی که جنگ تمام شود، من معتقدم برخی از شرایط عادی بازخواهد گشت و در نهایت تحریم‌ها برداشته می‌شوند که به روسیه اجازه می‌دهد با شرایط برابر برای مشتریان رقابت کند.