چگونه از میزان آهن بدن خود آگاه شویم؟

با وجود اینکه بیشترین فلز روی زمین آهن است، اما چرا شایعترین نوع کم خونی در سراسر جهان ناشی از کمبود آهن است؟

کد خبر: ۵۳۷۸۲۸

تاریخ: ۰۳ دی ۱۳۹۹ - ۱۶:۳۲

سیستم گوارش بدن انسان، در جذب آهن بسیار هوشمند عمل می‌کند، به عنوان مثال با آگاهی به اهمیت آهن برای رشد میکروب ها، در هنگام مواجهه با میکروب، بدن تب کرده و کانال‌های ورودی آهن از گوارش تخریب می‌شود تا میکروب توان رشد نداشته باشد.

به گزارش بهداشت نیوز، هر گلبول قرمز بدن انسان دارای ۲۵۰میلیون مولکول هموگلوبین است و هر مولکول هموگلوبین چهار مولکول آهن دارد و هر مولکول آهن به یک مولکول اکسیژن می‌چسبد و از این رو هر گلبول قرمز شما که از ریه عبور می‌کند یک میلیارد مولکول اکسیژن را برای سوخت و ساز به بافت‌ها می‌برد. در هر میلی متر مکعب خون انسان حدود پنج میلیون گلبول قرمز وجود دارد و به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، ۷۵ سی سی خون در گردش است. هر سی سی برابر هزار میلیمتر مکعب است.

گلبول قرمز با وجودی که در دریای اکسیژن به سر می‌برد، اما ذره‌ای از اکسیژن مصرف نمی‌کند و برای بقای حیات از سوخت و ساز غیرهوازی بهره می‌برد که حاصل آن تولید انرژی اندک است، اما با همین اندک انرژی ۱۲۰روز عمر می‌کند و در این طول عمر حدود ۲۰۰کیلومتر راه پرپیچ و خم عروق را طی کرده و در بار امانت اکسیژن دست اندازی نکرده و همه را به بافت‌ها تحویل می‌دهد.

آهن موجود در بدن یک انسان بالغ و سالم به اندازه سه تا چهار گرم است، اما همین مقدار، کل متابولیزم یک شخص ۷۰ کیلوگرمی را اداره می‌کند.

نشانه‌های کمبود آهن در بدن

آهن نه تنها برای متابولیسم بلکه برای رشد سلول‌های «اپی تلیال»، رشد مو و پردازش امور مغزی بسیار مهم است. کاهش دقت و کاهش تمرکز از عوارض جدی کمبود آهن به ویژه در کودکان است که با جبران آهن برطرف می‌شود. خستگی، درد ماهیچه، زخم گوشه‌های لب، سوزش زبان و ریزش مو تمایل به موادی از قبیل خوردن یخ، خوردن گل معطر به ویژه مهر نماز و اشتها به موادی که زیر دندان صدا کند، از علایم کمبود آهن است.

برای سنجش میزان ذخیره آهن در آزمایشگاه از آزمایش «فریتین» استفاده می‌شود؛ در بانوان باید دست کم ۵۰ و در آقایان ۱۰۰ میکروگرم فریتین در لیتر وجود داشته باشد.

منابع غذایی آهن

چنانچه عدد آزمایشگاهی مقدار فریتین در عدد ۱۰ ضرب شود، برابر با میلی گرم آهن ذخیره شده در بدن است. برای مثال اگر فریتین شما ۳۰ باشد، ۳۰۰ میلی گرم آهن ذخیره دارید. گوشت، عدس، لوبیا، ماهی و جگر منابع سرشار آهن هستند.

اما برخی عادات غذایی موجب عدم جذب آهن می‌شود. برای مثال نوشیدن چای بعد از خوردن غذا، مصرف نانی که خمیر آن زود تهیه شده باشد و خوردن شیر و سویا با غذا‌های حاوی آهن، مانع از جذب آن می‌شود.

کمبود آهن در بانوان و آقایان

کمبود آهن در بانوان بیشتر ناشی از خونریزی‌های ماهانه است؛ گرچه بایستی از دست دادن آهن از سیستم گوارش هم مدنظر باشد، اما کمبود آهن در آقایان ناشی از خونریزی‌های گوارشی است. نکته مهم اینکه درمان کمبود آهن در آقایان پایان راه نیست، بلکه افراد باید از نظر زخم‌های گوارشی و بدخیمی‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرند.

به یاد داشته باشید چنانچه پزشک برای شما آزمایش خون در مدفوع در خواست کند از سه روز قبل از انجام آزمایش از خوردن ویتامین C، کلم بروکلی، طالبی، شلغم، تربچه، هویج، موز و آلوسیاه خوداری کنید. /